Кіріспе

Вакарел таратушысы – Вакарел қаласының жанында орналасқан ұзақ және орта толқындарды таратуға арналған ірі хабар тарату кешені. Вакарел таратушысы 1937 жылы қолданысқа енгізілді. Онда үш тіреу мачтасынан тұратын бір бағытты антенна және екі мачтадан тұратын тағы бір антенна болды. Вакарел таратушысының ең танымал мачтасы – 1937 жылы Telefunken компаниясы салған Blaw Knox мұнарасы еді. Лакихеги мұнарасы, Латвиядағы Рига ЛВРТС таратушысы және Солтүстік Ирландиядағы Лиснагарвей радио мачтасымен бірге, 2020 жылдың 16 қыркүйегінде бұзылғанға дейін Еуропадағы санаулы Blaw Knox мұнараларының бірі болды. Таратушы 2014 жылдың 31 желтоқсанында 22:00 UTC уақыты бойынша тоқтатылды.

Бергіштің ішкі құрылымы

Вакарельдегі хабар таратушы қолданатын модуляция әдісі түтік кернеу модуляциясы деп аталады және сол кездегі барлық қуатты АМ хабар таратушыларда сәтті қолданылды. Вакарел таратушысы электр қуатымен Самоковтағы қосалқы станциядан орташа кернеулі желі арқылы қамтамасыз етіледі. Бергіш алты сатылы күшейткішпен жұмыс істейді. Бірінші сатыда 850 кГц тасымалдаушы жиілікте ауыспалы ток тудыратын бір радио түтік болады. Түтіктегі анодтық тізбектегі электр тербелістері екінші және үшінші сатыға тікелей жалғанады. Бұл үш сатыдағы сигналдар тек күшейтеді, басқа өзгерістер енгізілмейді. Ерекше төртінші модуляция сатысында сигналдар сөйлеу немесе музыкамен модуляцияланады. Аудио жазбалар Софиядағы бас радиостудиядан жер асты коммуникациялық кабелі арқылы таратушыға жіберіледі. Аудиосигналдың қашықтығы шамалы болғандықтан, сигнал екі шетіндегі бөлек күшейткіш блоктары арқылы күшейтіледі. Бесінші сатыда алты таратушы түтік бар, олардың екеуі қосалқы, ал төртін қажет болған жағдайда қосуға болады. Барлығы сумен салқындатылады. Соңғы алтыншы сатыда төрт жоғары қуатты таратушы түтік соңғы шығысты 100 кВт-қа дейін күшейтеді. Энергия жоғары қуатты резонаторлық тізбек арқылы сүзгіленіп, антеннаның қоректендіргішіне жіберіледі, ол жердегі үлкен изоляторға орнатылып, төрт қабылдағыш сыммен және кернеу изоляторларымен ілінеді.