Сирек кездесетін 9 нүктелі қолқанат (Coccinella novemnotata) – Солтүстік Американың құрлықаралық қоңызы. Тәжірибесі, себептері мен қалпына келтіру жолдары зерттеледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кокцинелла novemnotata, тоғыз нүктелі қызқұйрық немесе тоғыз нүктелі қоңызы, немесе C9 – Солтүстік Америкаға тән Кокцинеллидтер тұқымдасына жататын қызқұйрық түрі. Бұл қоңыз бір кезде континенттің барлық аймақтарында кең таралған, бірақ 1960 жылдар шамасында күрт және айтарлықтай азайды. Қазір сирек кездесетін түр саналатын тоғыз нүктелі қызқұйрық, оның азаю себептерін анықтау және осы тартымды қоңыздардың популяциясын қалпына келтіру үшін, оларды ауыл шаруашылығында биологиялық бақылау агенттері ретінде пайдалану мақсатында зерттеушілердің көп назарына ілікті.
Species of beetle
Coccinella novemnotata, the nine spotted ladybug or nine spotted lady beetle or C9, is a species of ladybug in the family Coccinellidae native to North America. This beetle was once ubiquitous across the continent but experienced a sharp and drastic decline around the 1960’s. Now, considered a rare species, the nine spotted ladybug has received much attention from researchers who wish to understand the causes of its decline and restore the population of this charismatic beetle to benefit from their aphidophagous nature as biocontrol agents in agriculture.
Таксономия
Бұл отбасы 19 және 20 ғасырларда кіші отбасы мен тайпа арақатынастарын анықтау мақсатымен көптеген зерттеулерге тақырып болғанымен, морфологиялық зерттеулердің көптегені қарама-қайшылықтар тудырғандықтан, қазіргі уақытта біртұтас пікір жоқ. Дегенмен, молекулалық тізбектеу деректеріне негізделген жаңа зерттеулер нақтылыққа жол ашып, бірнеше толыққанды филогенетикалық ағаштарды жасады.
Although this family has been the focus of many studies in the 19th and 20th century to delineate the subfamily and tribe relations, there is no current consensus as most studies based on morphology contradict. However, a recent studies based on molecular sequencing data has clarified and produced a few detailed phylogenetic trees.
Сипаттама және сәйкестендіру
Тоғыз нүктелі қызқұйрық екі қанатты қабығының әрқайсысында төрт қара нүкте, екі қанатты қабық арасында бөлінген бір нүкте және екі қанатты қабық арасында қара тігіс болуымен анықталады. Оның кеудесі қара, ал басының алдыңғы жағында екі біріккен ақ дақ бар. Олардың ұзындығы 4,7–7,0 мм (0,19–0,28 дюйм) аралығында болады, ал екі қанатты қабығы сарыдан қызғылт сарыға дейін, дақты немесе дақсыз болуы мүмкін. Еркектерді алдыңғы жамбас сүйегіндегі нүктесі және жамбас сүйегіндегі жолағы арқылы ажыратуға болады.
The nine spotted ladybug can be identified by the presence of four black spots on each of its elytra, a single spot split between the elytra, and a black suture between the elytra. Its pronotum is black, with two connected white marks at the front of its head. They range from 4.7 7.0 millimeters (0.19 0.28 inches) long and the elytra can range from yellow to orange and spotted or spotless. Males can be distinguished by a spot on their anterior coxae and stripe on the femora.
Тіршілік ету ортасы
Тоғыз дақты қызқұйрық көшпелі және континенттегі әртүрлі орталарда жақсы тіршілік ете алады, бұл құрттар немесе жемтігінің тығыздығы, жұптасу мүмкіндігі және көбейтуге қолайлы жағдай жасау үшін шөптесін өсімдіктердің маусымдық қолжетімділігі сияқты бірнеше факторларға байланысты. Ауыл шаруашылығы ландшафттарында Кокцинелла новемнетата мақта, люцерна, жүгері және соя егістіктерінде құрттарды биологиялық жолмен бақылауға үміткер ретінде кездеседі. Бұған қоса, оларды қала маңындағы саябақтар мен бақшаларда да табуға болады. Табиғи жағдайда олар бұталар мен кішкентай ағаштардың (жапырақты немесе қылқан жапырақты) ашық кеңістіктерінде, шалғындарда, далалық жерлерде және жағалау аймақтарында кездеседі.
The nine spotted ladybeetle are nomadic and can thrive in a great variety of available habitats across the continent, based on several factors such as aphid or prey density, mate distribution, and seasonal availability of herbaceous material to facilitate breeding. Within agricultural landscapes, Coccinella novemnotata is present in cotton, alfalfa, corn, and soybean fields as a candidate for biological control of aphids. In addition, they can be found in suburban parks and gardens. In more natural settings, they are found in open areas with shrubbery and small trees (deciduous or coniferous), meadows, prairie grassland, and riparian zones.
Тарихи және қазіргі таралу
C. novemnotata тарихи тұрғыдан Солтүстік Америкада, АҚШ және Канаданың оңтүстік бөліктерінде кездесетін болған. C. novemnotata өзінің туған жерінде сиректеп қана табылады. 1990 жылдардың басына дейін ол АҚШ-тың Солтүстік-Шығысында ең көп жиналатын кокцинелид болды. Соңғы жеке даналары 1986 және 1988 жылдар аралығында Мэриленд, Пенсильвания және Делавэр штаттарынан, ал тағы бір жиын 1992 жылы Мэн штатынан табылды. Нью-Йорктегі Корнелл университеті бастамасымен жүргізілген азаматтық ғылым жобасы АҚШ-тың батыс штаттарында осы сирек қоңыздан ондаған кездесулерді тіркесе, шығыс жағында кездеспегенін хабарлады. 2008 жылы батыс штаттардан 40-тан астам C. novemnotata жеке данасы және 30-дан астам тірі үлгілер жиналды. Соңғы кезде C. novemnotata Америка Құрама Штаттарының Орта Батысы мен Батыс жағалауында эпизодты түрде ғана кездеседі. 2015 жылғы канадалық есеп Британдық Колумбия және Альберта провинцияларында ірі популяциялар, ал Онтариода шағын кездесулер тіркелгенін көрсетеді.
C. novemnotata has historically been native in North America the United States and southern Canada. C. novemnotata has become rare across its native range. It was once the most commonly collected coccinellid in the Northeastern United States until the early 1990s with the last individuals collected from Maryland, Pennsylvania, and Delaware between 1986 and 1988, and another collection in Maine in 1992. A prominent effort of citizen science originating from Cornell University in New York has reported tens of sightings of the rare beetle in western states of the US, with nearly no sighting on the eastern side. In 2008, over 40 individual C. novemnotata and collected over 30 live specimens exclusively from the western states. More recently, C. novemnotata has only been collected sporadically in the Midwest and west coast of the United States. A 2015 Canadian report shows larger populations in provinces of British Colombia and Alberta, and smaller sightings in Ontario.
Нью-Йорк штатының жәндіктері
Тоғыз нүктелі сиырмұрын Нью-Йорк штатының мемлекеттік жәндігі 1989 жылдан бері болып табылады, бірақ жеті нүктелі сиырмұрын және азиялық сиырмұрын сияқты жаңадан келген түрлердің саны артқан сайын оның саны азайды. Бір кезде Нью-Йоркте толығымен жойылып кеткен деп есептелді, сондықтан 2006 жылы штат қызғылт нүктелі сиырмұрынды мемлекеттік жәндік деп тағайындауды қарастырды, бірақ заң жобасы Сенатта мақұлданбады. 2006 жылы тоғыз нүктелі сиырмұрын Вирджиния штатында қайта табылды (Шығыс жағалауында 14 жылдан бері алғашқы байқау). 2011 жылы Нью-Йорк штатының Амагансеттегі шаруа қожалығынан шамамен 20 сиырмұрын табылды, бұл штат ішінде 1982 жылдан бергі алғашқы байқау болды.
The nine spotted ladybug has been the state insect of New York since 1989, though its numbers have declined as the numbers of introduced species such as the seven spotted ladybug and Asian lady beetle have increased. It was for some time thought extinct in New York, so in 2006, the state considered designating the pink spotted ladybug as state insect instead, but the bill did not pass the Senate. In 2006 the nine spotted ladybug was rediscovered in Virginia (the first East Coast sighting in 14 years). In 2011, about 20 of these ladybugs were found on a farm in Amagansett, New York, the first such sighting in the state since 1982.