Кіріспе

Жәндік түрі
АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Мексикадағы жасыл қоңыздар

Жапон қоңызы (Popillia japonica) – қоңыздың бір түрі. Табиғи жаратылыстардың болуына байланысты, Жапон қоңызы өзінің туған жері – Жапонияда зиянкес есептелмейді, бірақ Солтүстік Америкада және Еуропаның кейбір аймақтарында шамамен 300 түрге жуық өсімдіктерге зиян келтіреді. Осы өсімдіктердің ішінде гүлзар, жүзім, хмелі, қандария, мүрте, қайың, липа және тағы да басқалары бар. Ересек қоңыздар жапырақтарды жейді (яғни, жапырақ тамырлары арасындағы бөлігін ғана жейді) және кейде өсімдіктің жемісімен де қоректенеді. Жер астындағы личинкалар шөптердің тамырларын жеп қоректенеді.

Таксономия

1841 жылы ағылшын энтомологы Эдвард Ньюман жапон қоңызын сипаттаған.

Сипаттама

Ересек P. japonica-ның ұзындығы және ені аралығында болады, денесі қызғылт мыс түстес қанат жабындарымен, ал көкірек және басы жасыл түсті. Денесінің екі жағынан қанат жабындарының астынан ақ түк шоғырлары (дақтары) тізбектей шығып тұрады. Еркектер ұрғашылардан сәл кішідірек. Қапсырмалары ақ түсті және иіліп жатыр. Дамыған қапсырманың ұзындығы шамамен миллиметрге жуық.

Тарату

Popillia japonica Жапонияға тән, бірақ Солтүстік Америка мен Еуропада шабуылшыл түр болып табылады. АҚШ-та бұл жәндіктің пайда болғаны туралы алғашқы жазба 1916 жылы Нью-Джерси штатының Ривертон қаласына жақын жердегі балабақшада тіркелген. Бұл құрттардың 1912 жылға дейін, яғни елге әкелінетін тауарларды тексеру басталғанға дейін, ақшашыр гүлдерімен бірге АҚШ-қа келгені болжанып отыр. 2015 жылы АҚШ-тың батыс штаттарының тоғызы ғана жапон қоңыздарынан бос деп есептелді. Канадада жапон қоңызын алғаш рет 1939 жылы туристер Мейн штатынан Новая Шотландиядағы Ярмут қаласына пароммен әкелді. Сол жылы Квебек штатының оңтүстігіндегі Ярмут және Лакольде тағы үш ересек қоңыз ұсталды. Жапон қоңыздары 1970 жылдан бері Азор аралдарында кездеседі. 2014 жылы Италияның Милан қаласының жанында Еуропа құрлығындағы алғашқы популяциясы табылды. 2017 жылы бұл зиянды жәндік Швейцарияның Тичино аймағында анықталды. 2023 жылы Альп тауларынан солтүстікке қарай алғашқы популяция Швейцарияның Цюрих қаласына жақын Клотен қаласында табылды.

Өмірлік цикл

Жұмыртқалар жеке-жеке немесе топырақ бетіне жақын кішкентай топтарда салынады. Шамамен екі апта ішінде жұмыртқалардан личинкалар шығады, содан кейін олар жіңішке тамырлармен және басқа да органикалық заттармен қоректенеді. Личинкалар жетілгенде, олар "С" пішіндес құрттарға айналады, бұл кезде олар қалыңдаған тамырларды жейді және жайылым мен шөпке экономикалық зиян келтіруі мүмкін. Личинкалар топырақтағы кішкентай ұяларда қыстайды, көктемде топырақтың температурасы қайта көтерілгенде шығады.

Қонақ өсімдіктер

Жапон қоңыздарының личинкалары көптеген түрлерге жататын шөптердің тамырларымен қоректенеді, ал ересектері әлдеқандай көптеген өсімдіктердің жапырақтарын жейді, олардың ішінде бұршақ, қанап, клубника, помидор, бұрыш, жүзім, хмель, раушан, шие, слива, алмұрт, шабдалы, малина, қарақұмық, жүгері, безнек, бамия және көкжидектің жапырақтары бар.