Бoll мысығы (Anthonomus grandis) – мақта өсімдігіне зиян келтіретін қоңыздар түрі. АҚШ-тағы мақта өндірісіне үлкен зиян тигізді, бірақ жою бағдарламасы табысқа жетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қабыққұйрық (Anthonomus grandis) – Curculionidae тұқымдасына жататын қоңыздың бір түрі. Бұл қоңыз мақтаның бүршіктерімен және гүлдерімен қоректенеді. Орталық Мексикаға тән деп есептеледі, 19 ғасырдың соңында Мексикадан АҚШ-қа қоныс аударған. 1920 жылдары АҚШ-тың мақта өсіретін барлық аймақтарына таралып, өнеркәсіпке және Американың оңтүстігіндегі жұмыс істейтін халыққа зор зиян келтірді. 20 ғасырдың соңында Оңтүстік Америкада да маңызды зиянкеске айналды. 1978 жылдан бері АҚШ-тағы Қабыққұйрықтарды жою бағдарламасы көптеген аймақтарда кең ауқымды өсіруді қайта жандандырды.
Species of beetle
The boll weevil (Anthonomus grandis) is a species of beetle in the family Curculionidae. The boll weevil
feeds on cotton buds and flowers. Thought to be native to Central Mexico, it migrated into the United States from Mexico in the late 19th century and had infested all U. S. cotton growing areas by the 1920s, devastating the industry and the people working in the American South. During the late 20th century, it became a serious pest in South America as well. Since 1978, the Boll Weevil Eradication Program in the U. S. allowed full scale cultivation to resume in many regions.
Сипаттама
Ересегінің ұзын қосыршасы, сұрғылт түсті және көбінесе ұзындығы аз болады.
The adult insect has a long snout, a grayish color, and is usually less than in length.
Өмірлік цикл
Ересек қоңыздар қыстауды мақта егістіктерінде немесе жақын жерлерде, жақсы кепкен топырақта өткізеді, ал диапаузадан кейін шаруашылықтарда көбейеді. Олар көктемнің басынан жаздың ортасына дейін мақта егістіктеріне еніп, көктемнің соңында ең көп саны пайда болады және піспеген мақта бүршіктерімен қоректенеді. Мақта қоңызы жұмыртқаларын мақта өсімдіктерінің гүлқалқандарына және пісіп келе жатқан бүршіктеріне (жемістеріне) салады. Аналығы 10-12 күн ішінде 200-ге дейін жұмыртқа туады. Жұмыртқа салу гүл бүршігінің сыртында жаралар қалдырады. Жұмыртқалар 3-5 күн ішінде мақта алаңшаларында (гүлденуге дейін үлкен бүршіктер) шығып, 8-10 күн бойы жемтеніп, содан кейін қуыршаққа айналады. Қуыршақтап өсу кезеңі тағы 5-7 күнге созылады. Жұмыртқадан ересек қоңызға дейінгі өмірлік цикл жазда шамамен үш аптаға созылады. Қолайлы жағдайларда маусым ішінде 8-10 ұрпақ пайда болуы мүмкін. Миссури университетінің зерттеулері көрсеткендей, қоңыздар температура төмендегенде, бір сағаттан артық тіршілік ете алмайды. Жапырақтардың құлпырауы, егін қалдықтары және қардың жылу сақтау қабілеті ауа температурасы осы деңгейге түскенде қоңыздың тірі қалуына мүмкіндік береді. Мақта қоңызының санына қатысты басқа да шектеулер – ыстық және құрғақшылық. Оның табиғи жоралары – отты құмырсқалар, басқа жәндіктер, кенелер, құстар және Catolaccus grandis паразиттік шегіршіні. Кейде қоңыздар мақта гүлқалқандары пайда болмас бұрын диапаузадан шығады.
Adult weevils overwinter in well drained areas in or near cotton fields, and farms after diapause. They emerge and enter cotton fields from early spring through midsummer, with peak emergence in late spring, and feed on immature cotton bolls. The boll weevil lays its eggs inside buds and ripening bolls (fruits) of the cotton plants. The female can lay up to 200 eggs over a 10 to 12 day period. The oviposition leaves wounds on the exterior of the flower bud. The eggs hatch in 3 to 5 days within the cotton squares (larger buds before flowering), feed for 8 to 10 days, and then pupate. The pupal stage lasts another 5 to 7 days. The lifecycle from egg to adult spans about three weeks during the summer. Under optimal conditions, 8 to 10 generations per season may occur. Boll weevils begin to die at temperatures at or below Research at the University of Missouri indicates they cannot survive more than an hour at The insulation offered by leaf litter, crop residues, and snow may enable the beetle to survive when air temperatures drop to these levels. Other limitations on boll weevil populations include extreme heat and drought. The weevil's natural predators include fire ants, other insects, spiders, birds, and a parasitoid wasp, Catolaccus grandis. The weevils sometimes emerge from diapause before cotton buds are available.
Әсері
Конгресс кітапханасының американдық естелік жобасы балдырдың әсері туралы ауызша тарих материалдарын қамтиды. Ол қара американдықтарға пропорционалды түрде зор зиян келтірді, себебі олардың көпшілігі қолма-қол ақша табу үшін мақтаға тікелей тәуелді болды. Оңтүстік Америка Құрама Штаттарындағы мақта плантацияларында жалға алушы фермерлер немесе үлескерлер ретінде жұмыс істеуге бейім болғандықтан, балдырдың таралу ошағындағы қара фермерлер ерекше зардап шекті. Сонымен қатар, 1933 жылғы Ауыл шаруашылығын реттеу заңы сияқты үкіметтік араласулар қара фермерлердің жерлерін тастап кетуіне және жоғалтуына әкелді. 1922 жылы ол елдегі мақтаның 8%-ын жұмсады. Оңтүстіктің негізгі өнімінің сәтсіздігі сол кездегі Ұлы көші-қонның маңызды себебіне айналды, бірақ жалғыз себеп емес. Осылайша, ол Гарлем Ренессансының, соның ішінде Пахта клубы мәдениетінің тууына ықпал еткен факторлардың бірі болды. 2009 жылғы зерттеуде «балдырдың 1892-1932 жылдар аралығында Американың Оңтүстігін кезіп өтуі жергілікті экономиканы күйретіп, жердің құнын (сол кезде Оңтүстіктегі ең маңызды актив) айтарлықтай төмендеткені және аймақ ішіндегі халықтың қозғалысын күшейткені» анықталды. 2020 жылғы Экономикалық тарих журналындағы зерттеу 1892-1922 жылдар аралығында тараған балдырдың білім беру нәтижелеріне оң әсер еткенін көрсетті, себебі балалар мақта өсіруде жұмыс істеу ықтималдығы азайды. 2020 жылғы NBER мақаласында балдырдың таралуы линчелеулердің азаюына, Конфедерация ескерткіштерінің салынуының азаюына, ККК қызметінің төмендеуіне және ақ емес сайлаушылардың тіркелуінің артуына себеп болғаны анықталды. Бұл жұқпалы ауру АҚШ-тың Оңтүстігінде экономикалық әртараптандыруға, соның ішінде жержаңғақ егістігінің кеңеюіне әкелді. Алабама штатының Энтерпрайз қаласының тұрғындары 1919 жылы Балдыр монументін орнатты, олардың экономикасы мақтаға тым тәуелді екенін және аралас шаруашылық пен өндіріс жақсы балама екенін түсінді.
The Library of Congress American Memory Project contains a number of oral history materials on the boll weevil's impact. It devastated black Americans disproportionately because most were directly financially dependent on cotton as a cash crop. Because they were more likely to labor as tenant farmers or sharecroppers on cotton plantations in the Southern United States the epicenter of the Boll Weevil infestation, Black Farmers, suffered disproportionately. Additionally, Government intervention such as the Agricultural Adjustment Act of 1933, resulted in the abandonment and loss of cropland for Black Farmers. By 1922 it was taking 8% of the cotton in the country annually. This failure of the south's primary crop became a major impetus for the Great Migration of the time, although not the only one. Thereby it was one of the factors in the birth of the Harlem Renaissance including the culture of the Cotton Club. A 2009 study found "that as the weevil traversed the American South [in the period 1892 1932], it seriously disrupted local economies, significantly reduced the value of land (at this time still the most important asset in the American South), and triggered substantial intraregional population movements." A 2020 Journal of Economic History study found that the boll weevil spread between 1892 and 1922 had a beneficial impact on educational outcomes, as children were less likely to work on cultivating cotton. A 2020 NBER paper found that the boll weevil spread contributed to fewer lynchings, less Confederate monument construction, less KKK activity, and higher non white voter registration. The boll weevil infestation has been credited with bringing about economic diversification in the Southern US, including the expansion of peanut cropping. The citizens of Enterprise, Alabama, erected the Boll Weevil Monument in 1919, perceiving that their economy had been overly dependent on cotton, and that mixed farming and manufacturing were better alternatives.