Кіріспе

Ирланд-американдық сарбаз, Континенттік армияда; опасыздық үшін атқыланды

Томас Хики (28 маусым 1776 жылы қайтыс болды) – Америка революциялық соғысындағы Континенттік армияның сарбазы және «бүлік, дұшпандық және опасыздық» үшін Континенттік армия атқылаған алғашқы адам. Ирландияда туған Хики, британ армиясының сарбазы ретінде Америкаға келді және Жеті жылдық соғыста генерал-майор Уильям Джонсонның жауынгерлік көмекшісі болды. Америка революциясы басталғанда ол патриоттардың қатарына қосылып, генерал Джордж Вашингтонды, оның штабын және Континенттік армияның жалақысын күзеткен өмірлік гвардияның құрамына кірді. Хики жалған ақшаны таратқаны үшін қысқа мерзімге түрмеге қамалды; түрмеде ол басқа тұтқынға өзінің құпия жоспардың бір бөлігі екенін айтты. Кейіннен ол Континенттік армияға қарсы бүлік және дұшпандық қылмыстары үшін сотталып, атқыланды. Расталмаған мәліметтерге сәйкес, 1776 жылы Вашингтонды өлтіру жоспарына қатысқан болуы мүмкін. Вашингтон жалпы хабарлама жасады:

Бүлік, дұшпандық және опасыздық үшін бүгін атқыланған Томас Хикидің қайғылы тағдыры армиядағы әрбір сарбазға ескерту болсын, олар осы және басқа да сарбаздық беделіне нұқсан келтіретін, елге зиян келтіретін қылмыстардан сақтануы керек, олар осы елден жалақы алып, нанын жейді. Осы қылмыстарды болдырмау үшін ең сенімді жол – олардың азғындығынан сақтану, әсіресе, осы қасіретті қылмыскердің өлім алдындағы мойындауы бойынша, оны әдепсіз әрекеттерге бастап, ерте және арсыз өлімге әкелген әйелдерден сақтану.

Құрлық

1776 жылдың сәуір айында Бостон науқаны аяқталғаннан кейін генерал Вашингтон мен Континенттік армия Нью-Йорк қаласына жол тартты және британдық армияның қалаға шабуыл жасауына дайындалды. Нью-Йорктің корольдік губернаторы Уильям Трайон революциялық күштер тарапынан қаладан қуылды және Нью-Йорк портындағы кемеде паналауға мәжбүр болды. Дегенмен, қалада британдықтарды қолдаған көптеген лоялист тұрғындар болды. Томас Хики – 1776 жылдың 12 наурызында Джордж Вашингтонды, оның ресми құжаттарын және Континенттік армияның ақшасын қорғау үшін құрылған Бас қолбасшының күзетіндегі қарапайым сарбаз болды. Сол көктемде Хики және тағы бір әскер жалған ақша таратқаны үшін тұтқындалды. Брайдуэлл түрмесінде отырғанда Хики басқа тұтқын Исаак Кетчумға (мүмкін, Исаак пен Израиль Янгс естіген) күтілетін шабуыл басталғанда британдықтарға дезертирлеуге дайын әскерлердің кең ауқымды құйрыққа қатысқанын айтты. Азаматтық билік органдары Хикиді сотқа беру үшін Континенттік армияға тапсырды. Ол бүлік және қастық жасау қылмыстары бойынша сотталды және кінәлі деп танылды. 1776 жылдың 28 маусымында Хики Нью-Йорктегі Кристі және Гранд-стриттердің бұрышында 20 000 көрерменнің алдында дарға асылды. Хики – бұл құйрыққа қатысқаны үшін сотталған жалғыз адам болды. Сот барысында Нью-Йорк қаласының мэрі және лоялист Дэвид Мэтьюс британдықтарға қосылу үшін әскерлерге пара беру операциясын қаржыландырды деген айып тағылды. Бұл айыптың дәлелі табылмаса да, Мэтьюс пен тағы 12 адам қысқа мерзімге түрмеге қамалды. Алғашқы жоспарға Вашингтонды ұрлау, оның офицерлерін өлтіру және Континенттік армияның оқ-дәрі қоймаларын жарылту жоспарлары кіргені айтылды. Бұл қауесеттер жаңадан құрылған АҚШ-тың лоялистерінің беделіне зор зиян келтірді.

Әскери атағы

26 маусым 1776 жылы Томас Хики және басқалардың сотының хаттамасында Хики, "майор Гиббстің" басшылығындағы Вашингтонның жеке күзетшілерінің "қарапайым күзетшісі" деп көрсетілген. Бұл хаттама Революциялық соғыс аяқталғаннан кейін көптеген ресми құжаттар сақтау үшін көшірілген кезде жасалған көшірме болуы мүмкін. Гарри Уордтың "Джордж Вашингтонның күзетшілері" (2006) еңбегінде Хикинің шені сержант деп берілген, сондай-ақ капитан Калеб Гиббс Хикидің сотынан екі жыл кейін, 1778 жылдың 29 маусымында ғана майор шеніне көтерілгені айтылады. Әскерлер сотталғанда, олардың жазасы көбінесе ең төменгі шенге, қарапайым сарбазға дейін төмендетуден тұрады. Соғыстан кейін жасалған хаттама Хикидің ең төменгі шенімен және Гиббстің ең жоғары шенімен тіркелуін түсіндіруі мүмкін.

Фраунсенің Конгресске берген өтініші

1785 жылғы 5 наурызда АҚШ Конгресіне берген антты өтінішінде Сэмюэл Фраунс кісі өлтіру жоспарын өзі ашқанын, оған қатысы бар деп жалған айып тағылып, аты ақталғанға дейін түрмеге қамалғанын мәлімдеді. Ол (үшінші тұлғада) былай деп жазды: Ол [Фраунс] 1776 жылы оның құрметті генерал Вашингтонның өміріне қарсы құрылған қастандықты алғаш рет ашқан адам болды және оның осы маңызды ашылудағы рөліне күдік туғандықтан, ол тұтқынға алынғаннан кейін қоғамдық тергеу жүргізілді, бірақ нақты дәлелдердің болмауы ғана оның өмірін сақтап қалды. Конгресс Фраунс өтінішіне берген жауабында оның рөлі "қастандықты ашуда және оны жоқ етуде маңызды болғанын" мойындады. Революциялық соғыс кезінде туған қарыздары үшін Конгресс оған 2000 фунт стерлинг берді, кейіннен төленген сома жинақталған пайыздарды қамтыды, ал Конгресс оның тавернасын екі жылға жалға алу үшін 1625 доллар төледі.

Фиби Фрэнсис туралы аңыз

Марта Вашингтонның немересі Джордж Вашингтон Парк Кастис 1857 жылы қайтыс болды. Екі жылдан кейін оның қызы Мэри Анна Кустис Ли оның естеліктерін жариялады, оған антиквариар Бенсон Дж. Лоссингтің кеңейтілген жазбалары қосылды. Осы жазбалардың бірінде Хиккидің Вашингтонды улауға тырысқаны туралы әңгіме келтірілген:

Вашингтон және оның әскері 1776 жылдың жазында қаланы басып алған кезде, ол Ричмонд-Хиллде тұрды, қаладан сәл алыс орналасқан, кейін Аарон Беррдің резиденциясына айналған жер. Фраунс отбасының қызы Вашингтонның үй шаруасын жүргізді және бір күні Хиккидің ниеттерін ашып, оның өмірін сақтап қалды. Хикки (бұрын айтылғандай) өмір сақшыларының бірі болды және генералға у қосылған бұршақ табағын дайындау арқылы оны өлтіруге әрекеттенді. Кустистің өзінің естеліктерінде бұл оқиға жазылмаған, оны Лоссинг қосты, бірақ оқырман бұл айырмашылықты оңай байқамай қалуы мүмкін. Лоссинг 1870 жылы шыққан кітабында осы оқиғаны қайталап, Вашингтонның үй шаруасы Хиккидің әскери сотында куәлік бергенін мәлімдеді:

Лоссингтің ақпараты үшінші қолдан келген (ол өзі мойындағандай). Бұл оқиға Хиккидің әскери сотының хаттамасымен құпталмайды, онда үй шаруасының куәлігі жоқ. 1876 жылғы қаңтардағы «Scribner’s Monthly» журналында Джон Ф. Майнс Лоссингтің әңгімесін қайталап, үй шаруасын жүргізген әйелді анықтады. Бұл Хикинің өлім жазасын алғаннан кейін 99 жылдан астам уақыт өткен соң болды және «Фиби Фраунс» есімі алғаш рет баспа беттерінде пайда болды. Мақалада ақпарат көздері көрсетілмеген. Ол 1876 жылғы мерейтойлық тойларға дейін патриоттық сезімді күшейтуге септігін тигізді:

«Қара Сэмнің» қызы Фиби Фраунс 1776 жылдың көктемінде Нью-Йорктегі Вашингтонның штаб-пәтерінде үй шаруасын жүргізді және оның өміріне қарсы жасалған қастандықтың жолына тосқауыл қойды. Осы қастандықтың тікелей орындаушысы Томас Хики болды, ол британдық армиядан дезертир болып, Вашингтонның күзетшілерінің құрамына кірген және штаб-пәтерде баршаға сүйікті адамға айналған. Әйгілі болғандай, қастандық жасаушы Фиби Фраунсқа ғашық болып, оны өзінің сенімді адамы етіп алды. Ол құпияны әкесіне жеткізді және тиімді сәтте оқиға аяқталды. Хики тұтқындалды және әскери сотқа берілді. 1919 жылы Генри Рассел Дроун (1776 жылғы хроникашы доктор Соломон Дроунның шөбересі) Фраунс тавернасының тарихында Фиби Фраунс туралы аңызды қайталады:

Оның әкесі Фраунстың қызы Фиби 1776 жылдың маусым айында бас қолбасшы штаб-пәтері ретінде пайдаланған Ричмонд-Хиллдегі Мортиер үйінде Вашингтонның үй шаруасы болды. Ол генералдар Вашингтон мен Путнамды өлтіруге жасалған қастандықтың құпиясын ашты, нәтижесінде оның сүйіктісі, британдық дезертир Томас Хики есімді ирланд азаматы ұсталды. Ол Вашингтонның күзетшілерінің құрамында болды және 1776 жылдың 28 маусымында тез арада өлім жазасына кесілді.

Аңыздың жалған екендігі дәлелденді

Сэмюэл Фраунстың Фиби есімді қызы болғандығы туралы ешқандай жазба жоқ. Филадельфиядағы Христос шіркеуінің немесе Нью-Йорктегі Троица шіркеуінің крещениелік тізілімдерінде оның балаларымен бірге оның есімі де кездеспейді. Оның 1795 жылғы 11 қыркүйекте жасалған өсиетінде де "Фиби" есімі айтылмаған. Фраунстың "Қара Сэм" деген лақап аты бар екені жақсы белгілі, бірақ 1790 жылғы АҚШ-тың Нью-Йорк штаты бойынша халық санағында ол "еркін ақ еркек" және құл иесі ретінде тіркелген. Нью-Йорк салық тізілімдерінде оның үйінде құлдар мен мерзімілі қызметкерлер тіркелген, сондай-ақ ол Нью-Йорк газетінде құл сату туралы хабарлама берген. Егер "Фиби" болған болса, ол Фраунстың қызы емес, оның жұмысында немесе құлдықта болған қызметші болуы мүмкін. Өзін-өзі басып шығарған автор Чарльз Л. Блоксон "Фиби" Фраунстың үлкен қызы Элизабеттің лақап аты болғанын айтады, бірақ оны растайтын ешқандай дәлел ұсынбайды. Егер аңызғы әйел Элизабет Фраунс болса, ол соғыс кезіндегі тыңшылыққа немесе құпия махаббатқа тым жас болған болар еді. Элизабеттің туған күні 1765 жылғы 26 желтоқсан, яғни Хики атқыланған кезде оның жасы 10 жарымға жуық болған.

Танымал мәдениетте

Хики – Джудит Берри Гриффинның 1977 жылғы «Фиби шпион» балалар кітабындағы жаман кейіпкер. Хики Вашингтонды өлтіруге тырысқаны үшін дарға асылады және 2008 жылы Лори Холс Андерсонның «Тізбектер» тарихи романында есімдері аталады. Хики 2012 жылғы «Assassin's Creed III» видео ойынында қарсыласы ретінде көрінеді. Ол Тамплиерлер орденінің мүшесі болғанымен, тек пайда табу үшін ғана оған қосылған. Ойын ішінде ол Чарльз Лиді Бас қолбасшы етіп тағайындау үшін Вашингтонды өлтіруді жоспарлайды, бірақ ойынның басты кейіпкері Коннор оны өлтіреді. Оның даусын Аллен Лич жасайды. AMC телесериалы «Вашингтонның тыңшылары» («Turn: Washington's Spies») сериалдарында Хики генерал Вашингтонның күзетшісі ретінде қызмет етеді және 2-ші маусымның соңында оны өлтіру жоспарының бір бөлігі ретінде көрсетіледі. Кейіннен Хики 3-ші маусымның премьералық эпизодында опасыздық жасағаны үшін дарға асылады. Хики Брэд Метцлер мен Джош Мэнштің «Бірінші қастандық» («The First Conspiracy») кітабында генерал Вашингтонды өлтіруге қатысқан қастандық жасаушылардың бірі ретінде егжей-тегжейлі сипатталған. Хикидің қастандығы – Маан Майерстің 1993 жылғы «Кингсбридж қастандығы» («The Kingsbridge Plot») тарихи романындағы маңызды сюжеттік желілердің бірі.