Кіріспе

Махабхарата эпосындағы патшалық. Үнді эпостық әдебиеті. Салва (сонымен қатар, Салва [Шалва]) – Махабхарата эпосындағы батыс патшалықтары тобына жататын патшалық. Ол Мадра патшалығымен жақын болған, олар көптеген жерлерде бірге есімдері жиі кездеседі. Саубха оның астанасы болған. Мартикавати (Матика, Матрика, Матрикавати) да Салва патшалығының астанасы ретінде айтылады. Белгілі ханзада Сатьяван Салва елінен шыққан. Ол Мадра патшасы Асвапатидың қызы, ханшайым Савитриге үйленген. Олардың тарихы Махабхаратада кеңінен баяндалған. Сатьяван мен Савитридің осы тарихына арналған жеті тарау 3:291-ден 3:297-ге дейін берілген.

Салвалар мен медреселердің ортақ ата-бабасы

Ежелгі заманда Пуру руынан Вюшитасва есімді патша болған. Ол шыншылдыққа және ізгілікке адал еді. Он пилдің күшімен ендірілген Вюшитасва көп кешікпей жылқы құрбандығын жасады, шығыс, солтүстік, батыс және оңтүстік патшаларын жеңіп, олардан салық жинады. Вюшитасваның жеті баласы болды, олардың барлығы патша атанды: үш Салва және төрт Мадрас. (1:121).

Салва патшалығының орналасқан жері

Сальва патшалығы Бхарата Варша патшалықтары сипатталған (6:9) нөмірде Мадра патшалығына өте жақын деп еске алынады. Тригарта патшалығының жанында Сальвасена деп аталатын тағы бір патшалық туралы да айтылады. Мацьялар, Панчалалар, Сальвайлар және Сурасеналар (5:54) нөмірде Куру патшалығынан көп алшақтамаған жерде екендіктері айтылған. Саувира патшалығының патшасы Джаядрата Камиак орманы арқылы Сальва патшалығына сапар шеккені (3:262) жазылған.

Салваның патшасы Дюматсена

Дюматсена Мадра ханшайымы Савитриге үйленген атақты ханзада Сатьяванның әкесі. 3:292-бөлімде Дюматсенаның тарихы баяндалады: Салва тайпаларының арасында Дюматсена есімімен белгілі ізгі кшатрия патшасы болған. Бір уақыт өткен соң ол соқыр болып қалды. Ал соқыр, бірақ дана патшаның жалғыз ұлы болды. Осы кезде патшаның жанындағы ескі жауы, патшаның қайғысын пайдаланып, оны патшалығынан айырды. Содан кейін патша, жүкті әйелімен бірге орманға кетті. Қаладан туған ұлы шөлде өсе бастады. Брахмандар оған Сатьяван деп ат қойды. Ол бала кезінен аттарды өте жақсы көріп, олардан балшықтан жасаған. Сондай-ақ ол аттардың суреттерін де салды. Осы себепті бұл жас жігітті кейде Читрасва деп атайды. Мадра ханшайымы Савитри осы ханзада туралы естіп, оған ғашық болды. Кейін ол оған үйленді. Дюматсенаның кеңесшісі жау патшасын өлтіріп, Дюматсена патшалығын қайтарып алды.

Сальва патшасы Бхишманың замандасы

Салва патшасы Шалва Кумара (5:179) Каси патшалығының аға ханшайымы Амбаға ғашық болғандығы айтылады, оны Куру патшалығының батыры Бхишма оның қарындастары Амбика мен Амбаликамен бірге алып кетті. Бхишма оны Куру ханзадасы Вичитравирьяның әйелі еткісі келді, бірақ Амба Салва патшасына үйленгісі келді. Бхишма оны Салваға жіберді, бірақ Салва патшасы оны қабылдаудан бас тартты.

Салва патшасы Кришнаның замандасы

Тағы бір Салуа патшасы (3:12, 7:11) Дуаракаға шабуыл жасады, бұл патша Шишупала, Дантавакра және Рукмидің одақтасы болды. Дастандағы баяндамаға сәйкес, ол Саубха Вимана деп аталатын ұшаққа ие болды және оны саяхаттауға және әуе соғысына пайдаланды. Махабхараты бойынша, Кришна Пандавовтың Раджасуясына барғанда, Саубха патшасы оның қаласы Двараватиге шабуыл жасады. Оған қарсы Самва, Чарудэшна, Прадьюмна (Рукмани ұлы) шықты. Олар жаудың қолбасшысын жылдам жеңіп, шайқастан қашуға мәжбүр етті және оған көмектескен Данавалардың барлығын отты қарулармен өлтірді. Жау патшасымен күресу үшін Кришнаның ұлы Прадьюмна оны шақырып алды. Олар әуеде шайқасты бастады, кейін жақсырақ күресу үшін көліктерінен түсті. Олар үлкен қарулармен бірін-бірін тесіп, әр жолы екіншісін есінен айырды. Соңында, өлтіруге шаққатырғанда, Салуа патшасы шайқастан шегінді. Кришна келгенде, қаланың бақтары мен әйелдері сұлулығынан айырылған еді. Барлығын білген соң, ол оларға жауын өлтіруге уәде берді. Кришна әскерімен шабуылға шықты және Салуа патшаны мұхиттың аралында іздеді. Шабуыл басталғанда, екі жақ та бір-біріне жебелерін жаудыра бастады. Кришна соңғы жаққа көмектескен барлық Данаваларды өлтіре бастады. Өз жағының жеңіліске ұшырағанын көрген Салуа, жау батырларын шатастырып, Кришнаның керуеншісін өлтірді. Сондай-ақ, Васудеваны оның иллюзиясына түсіріп, шайқастан бас тартты. Кейін, бұл – иллюзия екенін түсініп, есін жинап, отты қарулармен қайтадан күресуге кірісті. Бұл қарсыласты көрген Данавалар оларға үлкен тастарды лақтырып, Кришнаның жылқыларын өлтірді, бірақ Кришна оларды найзағаймен жойды. Соңында Кришна өзінің күшті дискісі Сударшананы лақтырып, Салуаны қоса алған барлық тайпаларды өлтірді. Барлығын құдайдың бұйрығымен өлтіріп, ол Кришнаға қайтып келді. (Толығырақ мәлімет алу үшін Дуарака патшалығына қараңыз).

Магданың Салваға әсері

Мағадха патшасы Жарсандадан қорқып, Бхожалардың он сегіз тайпасы батысқа қарай қашып кетті. Сурасеналар, Бхадракалар, Водхалар, Салвалар, Патахчавалар, Сушталалар, Мукутталар, Кулиндалар және Кунтилер де солай істеді. Салваян тайпасының патшасы, оның туғандары мен ізбасарлары, сондай-ақ оңтүстік Панчалалар мен шығыс Косалалар Кунти еліне қашып кетті. (2:14)

Құрукшетра соғысындағы салвалар

Сальва патшасы Курукшетра соғысында Дюрьоданамен одақтасты (5:161). (9:20) оның Пандаваларға қарсы соңғы шайқасы туралы айтылады. Сальва патшасы Курукшетра соғысында Пандавалардың жағында да болды (7:23). Дүйріодананың інісі Бхимаратха алты өткір, жоғары жылдамдықты, толығымен темірден жасалған жебемен Сальваны, оның аттары мен күймешісімен бірге Яма патшалығына жіберді. Салвактар мен Малавактар Пандавалардың одақтастары ретінде есімдері жиі кездеседі (5:57). (5:30) Салвактар Кауравалар үшін соғысқандары айтылады.

Басқа да мәдени сілтемелер

Салваның ұлы Панчала мемлекетіндегі өз таңдау рәсімінде қатысқандығы айтылады. (5:4)
Ұлы сұлтан Дютимат патшалығын Ричикаға сыйға беріп, жоғары мәртебелерге ие болды. (13:137) (12,233)