Кіріспе

Балық түрлері

Notolabrus fucicola, жолақты попугайбалық, көк балық, кельпи, Жаңа Зеландия жолақты балығы, күлгін попугайбалық, атқыланған балық, Оңтүстік күлгін балық, Оңтүстік балық, қысқы балық немесе сары атқыланған балық – бұл Үнді мұхитының шығысында, Австралияның шығысында және Жаңа Зеландияның айналасындағы жартасты, су өсімдіктеріне толы рифтерде мекендейтін балық түрі. Жаңа Зеландияда жасалған зерттеулер осы балықтардың кем дегенде 35 жылға дейін өмір сүретінін көрсетті.

Сипаттама

Notolabrus fucicola – Жаңа Зеландия суларында кездесетін ең ірі шабақ балық түрі. Австралия суларында олардың ұзындығы дейін жетеді, бірақ Жаңа Зеландия маңында сәл ірілеу болып, дейін ұзындыққа және дейін салмаққа жете алады. Бұл түрдің денесі өте терең және әртүрлі түспен сипатталады, жас ересек балықтар қызғылт қоңыр, жасыл және қызғылт сары реңдермен өрнектелген, ал ересектері көкшіл қоңыр түсті болып, денесі мен қанаттарында тұманды сары тік жолақтары бар. Жас балықтар жас ересектерге ұқсас түске ие, бірақ сары белгілерімен ерекшеленеді.

Тарату

Notolabrus fucicola Үнді мұхитының оңтүстік-шығысында және Тынық мұхитының оңтүстік-батысында, Австралия мен Жаңа Зеландияда таралған. Жаңа Зеландияның барлық аймақтарында кездеседі, оның ішінде Үш патша аралдары, Стюарт аралы және Снарс аралдары да бар. Австралияда Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстігінен бастап, Виктория және Оңтүстік Австралияның шығысы, сондай-ақ Тасмания жағалауларында кездеседі. Басқа балдырлар протогиноздық гермафродиттер болса, Notolabrus fucicola популяцияларында екі жыныстың да ірі өкілдері болуы мүмкін.

Атау және таксономия

Notolabrus fucicola алғаш рет 1840 жылы шотланд натуралисі Джон Ричардсон (1787–1865) тарапынан Labrus fucicola деп ресми түрде сипатталды, ал типтік орны Тасманиядағы Порт-Артур порты деп көрсетілді. Барри К. Расселл 1988 жылы Notolabrus туысын сипаттағанда, Labrus fucicola түрін оның типтік түрі ретінде белгіледі.

Адамның пайдалануы

Notolabrus fucicola коммерциялық және ойын-сауық балық аулау үшін ізделіп алынатын балық түрі. Олар судың астындағы адамдарды шағып, сырқырап жарақат қалдыруы мүмкін. Виктория және Тасмания жағалауларында осы түрді коммерциялық балықшылар тұзақтар мен қол желілері арқылы тірі балық ретінде сату үшін ұстайды. Тасмания суларында және Оңтүстік Австралияның шығыс жағалауында олар лобстер аулау кезінде жиі кездесетін қосалқы улов болып табылады, және ұсталған жағдайда көбінесе жем ретінде қолданылады. Бұл балық аулаушылар мен сүңгір балықшылар үшін де аң аулау нысаны болып табылады.

Қорғау

Notolabrus fucicola аулауға оңай, себебі олардың аумақтық мінезі және басқа балықтармен тамақ үшін агрессивті бәсекелестік жасайды. Оларды жартастардан, қайықтардан және пирстерден ұстауға болады. Кейбір аймақтарда олардың жергілікті популяциясы төмендеген, мұның ең басты себебі шамадан тыс аулау, бірақ шөгінділер мен қоректік заттардың ластануы жағалаудағы рифтік ортасының жағдайына да әсер етуі мүмкін. Виктория штатында заңмен белгіленген ең кішкентай ұзындығы бар, ал коммерциялық балық аулау лицензияларының саны 51-ге дейін шектелген. Тасманияда ең төменгі рұқсат етілген мөлшері және 58 балық аулау лицензиясы берілген. Notolabrus fucicola таралған жерлердегі бірнеше теңіз қорғау аймақтарында кездеседі. IUCN бұл балықты «Тәуекел астында емес» санатына жатқызғанмен, олар осы түрдің популяциясын, әсіресе балық шаруашылығының оған тигізетін әсерін қосымша зерттеуді және популяцияның өзгеруін бір уақытта зерттеуді ұсынады.