Кіріспе

Балықтар тұқымдасы

Pomacentridae – сәуле қанатты балықтар тұқымдасы, оның құрамына жұлдызшалы балықтар және клоунбалықтар кіреді. Бұл тұқымдастар бұрын Perciformes орнына жатқызылған, бірақ қазір Percomorpha кладындағы Ovalentaria кіші тобындағы белгісіз орналасқан (incertae sedis) ретінде қарастырылады. Олар негізінен теңізде тіршілік етеді, ал кейбір түрлері тұщы және тұзды су ортасында кездеседі (мысалы, Neopomacentrus aquadulcis, N. taeniurus, Pomacentrus taeniometopon, Stegastes otophorus). Олардың күшті дене құрылысымен және аумақтық мінез-құлқымен ерекшеленеді. Көптеген түрлерінің түсі жарқын болғандықтан, аквариумдарда танымал. Бұл тұқымдасқа шамамен 31 туысқа жататын 385 түр кіреді. Олардың ішінде Amphiprion және Premnas екі туысының өкілдері клоунбалық немесе анемонбалық деп аталады, ал басқа туыстардың (мысалы, Pomacentrus) өкілдері әдетте жұлдызшалы балық деп аталады. Бұл тұқымдастың өкілдері төрт кіші тұқымдасқа бөлінеді: Amphiprioninae, Chrominae, Lepidozyginae және Pomacentrinae. Ең ерте белгілі жұлдызшалы балық – Мексиканың Чиапас штатындағы ерте палеоцен дәуірінде табылған Chaychanus.

Этимология

Отбасы атауы грек сөздерінен шығады; poma сөзі шамамен ағылшын тілінде "қақпақ" деп аударылады, бұл балықтың жегіш қабығына сілтеме жасайды, ал kentron грек тілінде "шағып алу" дегенді білдіреді. Атау осы отбасының көптеген өкілдерінің жегіш сүйектерінің жиектеріндегі тік тістің болуын көрсетеді. Қалған түрлер Атлант мұхитында немесе Тынық мұхитының шығысында табылған. Кейбір түрлер тұщы суға немесе тұзды-тұщы су араласатын эстуарлық ортаға тән. Отбасының көпшілігі жай суларда, белгілі бір тереңдікте тіршілік етеді, бірақ кейбір түрлері (мысалы, Chromis abyssus) одан да тереңде кездеседі. Көптеген түрлер мамандануға бейім, рифтің нақты бөліктерінде, мысалы, құмды лагуналарда, тік риф беткейлерінде немесе күшті толқындарға ұшырайтын аймақтарда тіршілік етеді. Жалпы, коралл пана ретінде қолданылады, және көптеген түрлер оның қатысуында ғана тірі қалуға қабілетті. Клоун балықтары анемонмен де өзара пайдалы қарым-қатынаста болады. Анемон клоун балықтарын қорғайды, ал клоун балықтары паразиттерден құтылуына көмектеседі.