Кіріспе

Балық түрлері

Пароре (Girella tricuspidata), сондай-ақ людерик, қара шабақ, қара тұтқа немесе қара балық деп те аталады, – Австралия мен Жаңа Зеландия жағалауларындағы Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитында кездесетін Kyphosidae тұқымдасына жататын теңіз сүйекті балығының бір түрі. Жаңа Зеландияда пароре немесе параоре деген атау жиі қолданылса, Австралияда людерик атауы көбірек таралған.

Сипаттама

Пароре алғаш рет 1824 жылы Жан Рене Констант Куой және Джозеф Пол Геймард тарапынан «Шарк Бей, Батыс Австралия» типтік локалитетімен Boops tricuspidatus деп ресми түрде сипатталған. Парораның денесі орташа тереңдікте, қысылған, сопақша келген, жіңішке құйрық сабағымен және кішкентай басымен ерекшеленеді, маңдайы сәл дөңгелек және көздері кішкентай. Аузы кішкентай, көзге дейін жетпейді. Жоғарғы жақтарында бір-біріне жапсысқан, жалпақ, үш тісті тістердің қатарынан бөлек, сондай пішіндес, бірақ өте ұсақ тістердің кең жолағы орналасқан. Дененің көп бөлігі орташа мөлшердегі ктеноидты қабықшалармен жабылған және дорсальдік профильге параллель, 48-51 қатарлы қабықшалардан тұратын иістік бүйірлік сызыққа ие. Оның үздіріссіз дорсальдік қанаты бар, онда тікенді және сәулелі бөліктері арасында ешқандай шекара жоқ. Тікенді бөлігінде 14-16 тікені бар және ол 11-12 жұмсақ сәулелі бөліктен бір жарым еседен екі есеге дейін ұзын. Жұмсақ сәулелі бөлігі 11-12 сәуледен тұрады. Дорсальдік қанаттың ортасындағы тікендер ең ұзын, ал жұмсақ сәулелер құйрыққа қарай қысқарады және олардан сәл қысқа. Аналдық қанаты дорсальдік қанаттың жұмсақ сәулелі бөлігіне ұқсас, 3 тікені және 11-12 жұмсақ сәулесі бар және оған қарама-қарсы орналасқан. Құйрық қанатында 17 сәулесі бар, өте үлкен және кеңінен екіге бөлінген. Кеуде қанаттары кішкентай, 16 сәуледен тұрады, ең жоғарғысы ең ұзыны, ал жамбас қанаттары кішкентай, бір тікені мен 5 сәулесі бар. Тіркелген ең үлкен мөлшері – , бірақ жалпы ұзындығы көбінесе шамамен болады. Жаңа Зеландияда Солтүстік аралдың шығыс және батыс жағалауларында, Солтүстік мыстан Кук бұғазына дейін кездеседі.

Тұрғылықты орта және биология

Парорелер жағалаудың және су айдындарының беткі жақтарында кездеседі, көбінесе жартасты тіктептер мен пирстер маңында үлкен үйірлерге жиналады. Кішкентай жас балықтар жыртқыштардан қорғану үшін теңіз шөптеріне тығынады. Парорелер есейген кезде үлкен үйірлерге жиналады, ал ересек балықтар су айдындарынан және жағалау көлдерінен теңізге қарай "ағын" құрайды. Балықтар толқынды аймақта және су айдындарының аузында шағылысады, күндіз үйірлеп жүзеді, ал түнде қорғалған жерлерде жасырынып, қоңыр түске өзгереді, өзін жасырады.

Адамдық тұрғыда

Пароре – маори халқының, әсіресе Нортленд аймағындағы Те Тай Токерау маори тайпаларының дәстүрлі тағамы. Бұл балықтар көбінесе портының түбін қазып алатын торлармен ауланып келген. Жаңа Зеландияның отарлау дәуірінде еуропалық жаңазеландтықтар арасында бұл балыққа жаман пікір қалыптасты, көптеген адамдар оның дәмі қорқынышты деп есептеді. Балықшылар оны ұнатпайтын, себебі оның қабырғалары торларды қиып, жыртып тастайтын. Бірақ уақыт өте келе бұл көзқарас өзгерді, балық сатушылар парорені қара снайпер деп сата бастады. Жаңа Зеландияда оны көп ұнатпаса да, Шығыс Австралияда пароре өте танымал балық, 20-шы ғасырдың әртүрлі жылдарындағы маңызды коммерциялық балықтың бірі болған. Қазіргі кезде Жаңа Оңтүстік Уэльсте коммерциялық мақсатта ауланады, ал Жаңа Зеландияда сұр шұбар балық аулау кезінде қосалқы өнім ретінде түседі. Балықтар тез сатылады. Австралияда демалыс күндері балық аулауға шығушылар үшін бұл танымал нысана, оларды қалқымалы сырға немесе жасанды шағын жемге ілмектеп аулауға болады, ал Жаңа Зеландияда оны көбінесе басқа балық түрлерін аулауға тырысатын балықшылар аулайды.