Моцарттың «Кегельштатт» триосы: Кларинент, альт және фортепианоға арналған шығарма
Kegelstatt Trio
Моцарттың K.498 фортепианно триосы: скрипка, виолончель және фортепианоға арналған шығарма. Тарихы, жазылуы, және туған күні туралы ақпарат. Музыка жанкүйерлеріне!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вольфганг Амадей Моцарттың фортепиано триосы.
Piano trio by Wolfgang Amadeus Mozart
Кегельштадт триосы, K. 498 – Вольфганг Амадей Моцарттың ми-бемоль мажордағы кларинет, альт және фортепианоға арналған триосы.
The Kegelstatt Trio, K. 498, is a piano trio for clarinet, viola and piano in E flat major by Wolfgang Amadeus Mozart.
Тарих
Моцарт фортепиано триосын Венада 10 параққа (19 беттен) жазды және қолжазбаға 1786 жылғы 5 тамызда күн қойды. Моцарттың 17 жасар шәкірті Каролина Пихлердің айтуынша, бұл шығарма Моцарттың тағы бір шәкірті Франциска фон Жакинге арналған; Моцарт пен фон Жакин отбасы – әкесі Николаус Иосиф фон Жакин және оның кіші ұлы Готфрид – өте жақын достар болған. Олар үйде бірге концерттер беріп, Николаус флейтада, ал Франциска фортепианода ойнайтын. Бір жарым аптадан кейін Моцарт трионы жазып, Е. К. 498 деп атады. Ол бұл шығарманы өзінің композициялар тізіміне «Ein Terzett für klavier, Clarinett und Viola» (фортепиано, кларнет және альт үшін трио) деп жазды. Моцарттың К. 498 триосына есім қойғанына ешқандай дәлел жоқ; К. 498 триосына алғаш рет «Кегельштат» деген есім Людвиг фон Кёхельдің 1862 жылғы Моцарттың музыкасының тақырыптық каталогында берілген. Моцарттың заманында кларнет салыстырмалы түрде жаңа аспап болған, ал бұл трио, оның Кларнет квинтеті мен Кларнет концерті (соңғы екеуі А тонындағы бассет кларнеттері үшін) аспаптың танымалдылығын арттыруға көмектесті. Трио 1788 жылы Артария баспасынан шықты, бәлкім Моцарттың келісімімен скрипка, альт және фортепианоға ауыстырылды, ал түпнұсқа кларнет партиясы «балама партия» ретінде сипатталды: La parte del Violino si può eseguire anche con un Clarinetto. Осы ерекше нотацияға байланысты, шығарма кейде басқа триоларға бейімделеді; мысалы, кларнет-скрипка-фортепиано триосы, скрипка-виолончель-фортепиано триосы, кларнет-виолончель-фортепиано триосы немесе скрипка-альт-фортепиано триосы, Artaria-ның алғашқы басылымындағыдай.
Mozart wrote the piano trio on 10 sheets (19 pages) in Vienna and dated the manuscript on 5 August 1786. According to Mozart's 17 year old student Karoline Pichler, the work was dedicated to another student of Mozart's, Franziska von Jacquin; Mozart and the von Jacquin family – father Nikolaus Joseph von Jacquin and his youngest son Gottfried – were quite close friends. They performed house concerts together, where Nikolaus played the flute and Franziska the piano. A week and a half later, Mozart composed and dated the trio E K. 498. He entered this work into his list of compositions simply as: "Ein Terzett für klavier, Clarinett und Viola" (A trio for piano, clarinet and viola). There is no evidence that Mozart gave any nickname to the K. 498 trio; the moniker Kegelstatt first appears ascribed to the K. 498 trio in Ludwig von Köchel's 1862 thematic catalogue of Mozart's music. The clarinet was still a relatively new instrument in Mozart's time, and this trio, along with his Clarinet Quintet and Clarinet Concerto (the latter two for basset clarinets in A), helped increase the instrument's popularity. The trio was published in 1788 by Artaria, transcribed – probably with Mozart's consent – for violin, viola and piano, and the original clarinet part was described as an "alternative part": La parte del Violino si può eseguire anche con un Clarinetto. Due to this unusual scoring, the piece is sometimes adapted to fit other types of trios; e. g. a clarinet violin piano trio, a violin cello piano trio, a clarinet cello piano trio, or a violin viola piano trio, as in that first publication by Artaria.
И. Анданте
Andante 4/4 уақыт өлшемімен жазылған және 129 тактіден тұрады; орташа орындалу шамамен алты минуттан астам уақыт алады. Бұл бөлім өзінің көрінісін де, қалған бөлігін де қайталамайды, бұл Моцарттың пісіп-жетілген камералық музыкасы үшін ерекше жағдай. Бұл бөлімнің негізгі тақырыбының ерекше айқын белгісі – 67 рет кездесетін группетто (безендіру).
The Andante is written in the time signature of time and consists of 129 bars; a typical performance would last just over six minutes. It repeats neither its exposition nor the remainder of the movement, which is unusual for Mozart's mature chamber music. A particularly recognizable feature of this movement's principal theme is the gruppetto (turn) which appears 67 times.
II. Меноэто
Екінші бөлім 6/8 уақытында жазылған және 158 тактіден тұрады, олардың көбі қайталанады; әдеттегі орындалу шамамен алты минутқа созылады. Бұл бөлімнің тональды белгісі – B мажор, бірінші бөлімдегі E мажорға қатысты доминант. Бұл бөлімнің бастапқы менуэті төрт тактік тақырыптың көрсетілімінен (1–12 такттар, қайталанады) және оның дамуынан (13–41 такттар, сонымен қатар қайталанады) тұрады. Фортепианоның күшті басс әуені мен өткір динамикалық контрасттар бұл тақырыптың көңіл-күйін дәстүрлі, жеңіл және әсем менуэттік түсініктерден ерекшелендіреді. Даму кезінде аспаптар арасындағы диалог күшейеді, ал Моцарт контрапункттің өнерін көрсетіп, бірақ ешқашан академиялық немесе "оқымысты" көрінбейді. Келесі трио хроматикалық төрт ноталық фразамен басталады, оған виола фортепианоның хроматикалық аккордтарымен сүйемелдеген жанды триольмен жауап береді (42–62 такттар, қайталанады). Осы тақырыпты дамыту кезінде төрт ноталық фраза мен жанды триольдер фортепианоға өтеді, ал кларнет пен виола хроматикалық жоғалатын сызықтарды орындайды, содан кейін барлық үш аспап концерттік сипаттағы әңгіме бастайды, онда 4 ноталық фраза фортепианоның сол қолында тек екі рет естіледі (63–94 такттар, қайталанады). Трионың соңғы бөлігі трионың төрт ноталық фразының вариациясымен басталады, ол қысқаша дамытылады (95–102 такттар) және менуэттің жарқын тақырыбына оралып, қозғалысты қайталамай аяқтайды.
The second movement is written in time and consists of 158 bars, almost all of which are repeated; a typical performance would last about six minutes. The key signature of this movement is B major, the dominant key to E from the first movement. The opening menuetto of this movement consists of the exposition of a four bar theme (bars 1–12, repeated), and its development (bars 13–41, also repeated). The piano's pounding bass line and sharp dynamic contrasts set the mood of this theme apart from any conventional light and frilly notions of a Minuet. During the development, the dialogue between the instruments becomes intensified, and Mozart shows his grasp of counterpoint without ever sounding academic or "learned". The following trio opens with a chromatic four note phrase, to which the viola responds with a run of lively triplets, accompanied by chromatic chords from the piano (bars 42–62, repeated). In the development of that theme, the four note phrase and the lively triplets are then taken up by the piano, and clarinet and viola present some chromatically rising lines, before all three instruments start a concerto like conversation where the 4 note phrase is only heard twice in the piano left hand (bars 63–94, repeated). The final part of the trio starts with a variation of the trio's four note phrase, which is briefly developed (bars 95–102) before returning to the brighter theme of the Menuetto whose treatment ends the movement without repeats.
III. Рондо: Аллегретто
Соңғы бөлім жалпы уақыт кесу (немесе alla breve, ұқсас) уақыт белгісінде жазылған және 222 такттан тұрады; әдеттегі орындау сегіз жарым минутқа созылады. Негізгі кілт, әдеттегідей, ашылу бөлімімен бірдей, ми-бемоль мажоры. Бұл бөлімнің музыкалық форматы - жеті бөлімді рондо, Моцарттың шығармашылығында сирек кездесетін құрылым; осы жеті бөлімді құрылым Rondeaux атауын түсіндіреді, ол Rondeau сөзінің француз тіліндегі көпше түрі. Құрылымы: АБАКАДА. A тақырыбы – бірінші бөлімнен алынған, екі бөліктен тұратын сегіз тақты әуен, алдымен кларнетпен орындалады, содан кейін фортепианомен вариацияланады (1–16 тақтар). B тақырыбының әуені – си-бемоль мажорында – кларнетпен бір рет орындалады (17–24 тақтар), ал фортепиано бірнеше тақты интермеццо орындайды. 36-шы тақтан бастап, үш аспап та сол тақырыптың қысқа фразаларын кезекпен орындайды, содан кейін 50-ші таққа дейін фортепиано солосы орындалады. C тақырыбы – до минорында – виоламен ұсынылады және қайталанады (67–76 тақтар); барлық үш аспап бұл тақырыпты 77–90 тақтарда (қайталанады) дамытады. Бұл даму фа минорының субдоминанты минор шкаласына (vi) барады, содан кейін до минорының қатысты кілтінде аяқталады. D тақырыбы – ля мажорында – 116-шы тақтада барлық үш аспаппен дерлік біріге орындалып, 132–153 тақтарда (қайталанады) егжей-тегжейлі дамытылады. Алдыңғы дамудан айырмашылығы, бұл ля-бемоль мажорының субдоминанты мажор шкаласы (VI) арқылы өтеді. 191–222 тақтардың ойнақы кодасымен Моцарт композицияны аяқтайды, «ол тыңдаушыны қанағаттандырып қана қоймай, оны әжуалайды!»
The last movement is written in the time signature of cut common time (or alla breve, similar to ) and consists of 222 bars; a typical performance would last eight and a half minutes. The key signature, as is conventional, is the same as the opening movement, E flat major. The musical format of this movement is a seven part rondo, a rarity in Mozart's work; this seven part structure also explains the title Rondeaux, the French plural form of Rondeau. The structure is AB–AC–AD–A. Theme A is an eight bar cantabile melody in two parts, drawn from the first movement and presented first by the clarinet, then taken up as a variation by the piano (bars 1–16). The melody of theme B – in B major – is played once by the clarinet (bars 17–24) before the piano plays an intermezzo of several bars. From bar 36 onwards, all three instruments play short phrases of that theme in turn, followed by a piano solo until bar 50. Theme C – in C minor – is presented by the viola and repeated (bars 67–76); all three instruments develop that theme in bars 77–90 (repeated). This development visits the subdominant minor scale (vi) of F minor before ending in the relative key of C minor. Theme D – in A major – is introduced in bar 116 by all three instruments almost in unison, and elaborately developed in bars 132–153 (repeated). In contrast to the previous development, this goes through the subdominant major scale (VI) of A flat major. With the playful coda of bars 191 to 222, Mozart concludes the composition, "that does not merely satisfy the listener, but leaves him enchanted!"