Үндістанның Гуджарат штатының тарихы

Кіріспе

Гуджарат тарихы Тас дәуірінен басталады, одан кейін халколит және қола дәуіріндегі Индус өркениетінің қоныстары пайда болды. Гуджараттың жағалау қалалары, ең алдымен Бхаруч, Нанда, Маурья, Сатавахана және Гупта империяларында, сондай-ақ Батыс Кшатрапалар кезеңінде порты мен сауда орталықтары ретінде қызмет етті. 6 ғасырда Гупта империясы құлағаннан кейін Гуджарат тәуелсіз индуист-буддист мемлекеті ретінде гүлденді. Маитрака әулеті, Гупта генералының ұрпақтары, 6-8 ғасырларда астанасы Валлабхиден билік жүргізді, бірақ 7 ғасырда олар қысқа мерзімге Харшаның билігінде болды. 770 жылы Синдтің араб билеушілері Валлабхиді басып алды, бұл Маитрака әулетінің соңына әкелді. Гурджара Пратихара империясы 8-10 ғасырларда Гуджаратты биледі. Аймақ сондай-ақ Раштракута империясының бақылауына түсті. 775 жылы Гуджаратқа Ұлы Ираннан алғашқы парси (зороастрий) босқындары келді. 10 ғасырда жергілікті Чаулукья әулеті билікке келді. 1297-1300 жылдары Делінің түркі сұлтаны Алауддин Халджи Анхилварани жойды және Гуджаратты Делі сұлтанатына қосты. 14 ғасырдың соңында Тимурдың Деліні басып алуы сұлтанатты әлсіреткеннен кейін, Гуджараттың губернаторы Зафар Хан Музаффар тәуелсіздігін жариялап, Гуджарат сұлтанатын құрды; оның ұлы, сұлтан Ахмад Шах I (1411-1442 жылдары билік етті) Ахмадабадты астана ретінде қайта құрылымдады. 16 ғасырдың басында Рана Санганың Гуджаратқа шабуылы солтүстік Гуджаратты басып алып, ол жерде билік ету үшін өзінің вассалын тағайындағанда сұлтанаттың күшін әлсіретті, бірақ оның өлімінен кейін Гуджарат сұлтаны патшалықты қайта жаңартты және тіпті 1535 жылы Читтор бекінісін тонады. Гуджарат сұлтанаты 1576 жылға дейін тәуелсіз болды, содан кейін моғол императоры Акбар оны басып алып, Моғол империясына провинция ретінде қосты. Сурат моғол билігі кезінде Үндістанның маңызды портына айналды. Кейін, 18 ғасырда Гуджарат Маратха империясының бақылауына өтті, ол Үндістан саясатына үстемдік етті. Британдық Шығыс Үндістан компаниясы екінші англо-маратха соғысы кезінде Гуджараттың көп бөлігін Маратхалардан тартып алды. Көптеген жергілікті билеушілер, әсіресе Бароданың Гейквадтары, британдықтармен жеке бейбітшілікке келді және жергілікті басқару құқығын сақтау үшін британдық егемендікті мойындады. Гуджарат Бомбей президенттігінің саяси билігінде болды, Барода мемлекетінен басқа, ол Үндістанның генерал-губернаторымен тікелей байланыста болды. 1818 жылдан 1947 жылға дейін қазіргі Гуджараттың көп бөлігі, соның ішінде Катхиавар, Кутч, солтүстік және шығыс Гуджарат жүздеген княздықтарға бөлінді, бірақ орталық және оңтүстік Гуджараттағы бірнеше аудандар тікелей британдық шенеуніктер басқарды. Махатма Ганди, Үндістанның "ұлт атасы" деп есептелетін гужарати, британдық отаршылдыққа қарсы Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына жетекшілік етті. Гуджарат 1960 жылы Бомбей мемлекетін тілдік принцип бойынша бөлу арқылы құрылды. 1960 жылдан 1995 жылға дейін Үндістан Ұлттық Конгресі Гуджарат заң шығарушы жиналысында билікті сақтап қалды, ал басқа саяси партиялар 1970 және 1990 жылдары толық емес мерзімде билік етті. Бхаратия Жаната партиясы 1998 жылдан бері билікте.

History of Indian state of Gujarat

The history of Gujarat began with Stone Age settlements followed by Chalcolithic and Bronze Age settlements like Indus Valley civilisation. Gujarat's coastal cities, chiefly Bharuch, served as ports and trading centers in the Nanda, Maurya, Satavahana and Gupta empires as well as during the Western Kshatrapas period. After the fall of the Gupta empire in the 6th century, Gujarat flourished as an independent Hindu Buddhist state. The Maitraka dynasty, descended from a Gupta general, ruled from the 6th to the 8th centuries from their capital at Vallabhi, although they were ruled briefly by Harsha during the 7th century. The Arab rulers of Sindh sacked Vallabhi in 770, bringing the Maitraka dynasty to an end. The Gurjara Pratihara Empire ruled Gujarat after from the 8th to 10th centuries. While the region also came under the control of the Rashtrakuta Empire. In 775 the first Parsi (Zoroastrian) refugees arrived in Gujarat from Greater Iran. During the 10th century, the native Chaulukya dynasty came to power. From 1297 to 1300, Alauddin Khalji, the Turkic Sultan of Delhi, destroyed Anhilwara and incorporated Gujarat into the Delhi Sultanate. After Timur's sacking of Delhi at the end of the 14th century weakened the Sultanate, Gujarat's governor Zafar Khan Muzaffar asserted his independence and established the Gujarat Sultanate; his son, Sultan Ahmad Shah I (ruled 1411 to 1442), restructured Ahmedabad as the capital. In the early 16th century the Rana Sanga invasion of Gujarat weakened the Sultanate's power as he annexed northern Gujarat and appointed his vassal to rule there, however after his death, the Sultan of Gujarat recovered the kingdom and even sacked Chittor Fort in 1535. The Sultanate of Gujarat remained independent until 1576, when the Mughal emperor Akbar conquered and annexed it to the Mughal Empire as a province. Surat had become the prominent and main port of India during Mughal rule. Later in the 18th century, Gujarat came under control of the Maratha Empire who dominated the politics of India. The British East India Company wrested control of much of Gujarat from the Marathas during the Second Anglo Maratha War. Many local rulers, notably the Gaekwads of Baroda, made a separate peace with the British and acknowledged British sovereignty in return for retaining local self rule. Gujarat was placed under the political authority of the Bombay Presidency, with the exception of Baroda state, which had a direct relationship with the Governor General of India. From 1818 to 1947, most of present day Gujarat, including Kathiawar, Kutch, and northern and eastern Gujarat were divided into hundreds of princely states, but several districts in central and southern Gujarat were ruled directly by British officials. Mahatma Gandhi, considered India's "father of the nation", was a Gujarati who led the Indian Independence Movement against British colonial rule. Gujarat was formed by splitting Bombay state in 1960 on linguistic lines. From 1960 to 1995, the Indian National Congress retained power in the Gujarat Legislative Assembly while other political parties ruled for incomplete terms in the 1970s and 1990. The Bharatiya Janata Party has been in power since 1998.

Ерте тарихы (б.з.д. 4000 жылға дейін)

Гуджараттың мәдени тарихы Орта плейстоценнен басталады. Гуджарат жері Төменгі палеолит кезеңінен бері (шамамен 200 000 жыл бұрын) үздіксіз қоныстанған. Гуджараттың Сабармати, Махи және Төменгі Нармада өзендерінің арналарында Тас дәуіріне қатысты бірнеше орындар табылды. Орта палеолит кезеңінің орындары Кутч, Джамнагар, Панчмахал, Саураштрадағы Хиран аңғары және Валсад ауданының Вапи және Лавача аймақтарында кездеседі. Висади, Панчмахалс, Бамария, Кантали, Паланпур және Вавридегі Жоғарғы палеолит кезеңіне жататын орындар да зерттелді. Саураштрадағы Кутч пен Бадар өзендерінің арналарында да Тас дәуірінің құралдары табылды. Орсанг аңғарының жанындағы Бхандарпур палеолиттік құралдарға бай. Хирпура, Дерол, Кападвандж, Лангхнаж және Шамладжи сияқты басқа да орындар бар. Гуджаратта 700-ден астам орын анықталды, олардың арасында б.з.б. 7000-2000 жылдарға дейінгі мезолиттік/микролиттік мәдениетті қолданған қауымдастықтардың іздері бар, олар Халколиттен бұрынғы және Халколиттік кезеңге бөлінеді. Неолиттік құралдар Солтүстік Гуджараттағы Лангхнайда табылған.

Хальколит - қола дәуірі (б.з.д. 4000-1300)

Гуджаратта б.з.д. 3700 жылдан 900 жылға дейінгі кезеңде әртүрлі дәстүрлер мен мәдениеттерге жататын барлығы 755 халколиттік елді мекендер табылды. Олардың 59-ы қазба жұмыстары арқылы, ал қалғандары артефакттарды зерттеу арқылы анықталды. Бұл дәстүрлер Хараппа цивилизациясымен тығыз байланысты, ал олардың арасындағы айырмашылық керамика мен микролиттердің ерекшеліктері арқылы белгіленеді. Бұл дәстүрлер мен мәдениеттерге Анарта дәстүрі (б.з.д. 3950–1900), Падри ыдыстары (3600–2000), Прабхас жиынтығы (3200–2600), Қалаға дейінгі Синд типті Хараппа ыдыстары (жерлеу ыдыстары) (3000–2600), Қара және қызыл ыдыстар (3950–900), Жалтыраулы ыдыстар (3950–1900), Микалы қызыл ыдыстар (2600–1600) кіреді. Прабхас жиынтығы (б.з.д. 2200–1700) және Жарқыраған қызыл ыдыстар (1900–1300) кейінгі материалдық мәдениеттердің мысалдары. Малва ыдыстарымен және Джорве ыдыстарымен байланысты бірнеше орын да табылды. Гуджаратта Индус өзені цивилизациясымен байланысты көптеген археологиялық орындар бар. Гуджаратта барлығы 561 классикалық Хараппа (2600–1900 б.з.д.) және Сорат Хараппа (2600–1700 б.з.д.) орындары тіркелген. Индус өзені цивилизациясының соңында Синдтен Гуджаратқа адамдар көшіп келіп, Рангпур мәдениетін қалыптастырды.

Темір дәуірі (1500200 б.з.д.)

Хараппа мәдениетінен кейін бірнеше жерде мәдениет жалғасты. Мал өсіру кеңінен таралды және осы жерлер арасындағы сауда байланыстарын қамтамасыз етті. Веда әдебиетінде Гуджарат туралы ешқандай мәлімет жоқ. Барух темір ғасырындағы маңызды порты қаласы болды.

Ерте тарихи

Гуджараттың ерте тарихи материалдық мәдениетіне Солтүстік Қара жылтыратылған керамиканың кездесуі, Қара және Қызыл керамиканың үздіксіз үстемдігі, Қызыл жылтыратылған керамиканың баяу енгізілуі және кейіннен басымдығы, Рим амфораларының табылуы, Ранг Махал керамикасы (100–300 жж.), шыны мен қорғасынның пайда болуы, одан кейін темірдің біртіндеп таралуы, ауыл шаруашылығына негізделген экономика, қабыршақ өнеркәсібі, жазудың дамуы, қалалық елді мекендердің қалыптасуы, кірпіштен салынған құрылымдардың қалдықтары, монументальді ғимараттар, халықаралық сауда және джайнизм, буддизм және вайшнавизмнің дамуы кіреді. Ерте тарихи кезеңдегі қазба жұмыстарынан табылған орындар: Оңтүстік Гуджараттан Дхатва, Жоха, Камредж, Карван, Баруч, Нагал, Тимбарва, Акота; Орталық Гуджараттан Нагара; Солтүстік Гуджараттан Ваднагар, Шамлажи, Девнимори; ал Саураштрадан Амрели, Валлабхи, Прабхас Патан, Падри және Дварка. Баруч темір дәуіріндегі маңызды порты қаласы болды.

Мауриялар

Қандрагупта Маурияның қазіргі Гуджараттағы билігі Рудрадаманның Джунагадтағы жартасқа жазылған жазуымен куәландырылады. Оның билігі тұсында провинциялық губернатор Пусягупта, Вайшья, Урджаят тауынан (қазіргі Гирнар тауы) ағып жатқан Суварнасиката және Паласини өзендерін бөлген арқылы Сударшана көлінің құрылысын бастады. Бұл бөгет Ашоканың тұсында Явана патшасы Тусасфа қол астында аяқталды. Қазіргі Гуджарат екі провинциядан тұрды: Анарта (солтүстік материктік Гуджарат және солтүстік Катхиавар) және Сурастра (оңтүстік Катхиавар). Петтаватту және Параматтхадипаниде айтылғандай, Суратха билеушісі Пингала б.з.д. 283 жылы патша болды. Ол өзінің генералы Нандака арқылы «Наттика диṭṭхиге» (жоқшыл ілімге) көндірілді және император Ашоканы өзгертуге тырысты, бірақ өзі буддизмге айналды. Каутильяның сөзіне қарағанда, Сураштраның Кшатриялары мен Вайшьялары әртүрлі Шренилерге – «корпорацияларға немесе гильдияларға» жатады. Шренилер тиісінше «қару-жарақ иеленуге» немесе «егіншілікке, мал өсіруге және саудаға» арналған.

Үнді-гректер

Баругаза (Бхарух) портында грек саудагерлері болған, бірақ тарихшылар Гуджаратты Үнді-грек патшалығының билегеніне көз жеткізе алмайды.

Үнді-скифтер

Біздің заманымыздың 1-ші ғасырының басынан бастап шамамен 300 жыл бойы Сака билеушілері Гуджарат тарихында елеулі рөл атқарды. Юнагадхтағы ауа райынан тозығы жеткен тас Батыс сатраптар немесе кшатраптар деп белгілі болған Сака сатраптарының билеушісі Рудрадаман I (100 ж.с.б.) туралы бір көрініс сыйлайды. Махакшатрап Рудрадаман I Кардамака әулетін құрды, ол Нармада өзенінің жағасындағы Анупадан бастап Пәнджабпен шектесетін Апаранта аймағына дейін билік етті. Гуджаратта Оңтүстік Үндістанның Сатавахана әулеті мен Батыс сатраптар арасында бірнеше шайқас болды. Сатавахана әулетінің ең ірі билеушісі Ғаутамипутра Сатакарни болды, ол Батыс сатраптарды жеңіп, біздің заманымыздың 2-ші ғасырында Гуджараттың бір бөлігін бағындырды.

Гупталар мен Майтракалар

Гупта императоры Самудрагупта Индо-скиф билеушілерін шайқаста жеңіп, олардан өзіне бағынуды қабылдады. Самудрагуптаның мұрагері Чандрагупта II ақыры Батыс сатраптарды жеңіп, Гуджаратты басып алды. Чандрагупта II Батыс сатраптардағы жеңісін тойлау үшін "Викрамадитья" атағын алды. Гупта билігі тұсында Гупта армиясы мен шенеуніктері ауыл тұрғындары мен шаруаларды мәжбүрлі еңбекке тартты. Скандагуптаның тұсында Чакрапалита Сураштраның губернаторы болды. V ғасырдың ортасына қарай Гупта империясы құлдырауға бет бұрды. Гупталардың Майтрака генералы Сенапати Бхатарка жағдайды пайдаланып, 470 жылы Майтрака мемлекеті деп аталатын мемлекет құрды. Ол астанасын Гиринагардан Саураштраның шығыс жағалауындағы Бхавнагарға жақын Валабипурға көшірді. Валлабхи Майтракалары өте күшті болды және олардың билігі Гуджараттың көп бөлігінде, тіпті іргелес Малвада да басып алды. Майтракалар білім беру саласында кеңінен танымал болған және атақты Наланда университетімен салыстырылатын университет құрды. Дхрувасена Майтрак билік еткен кезде 640 жылы қытай философ-саяхатшы Сюаньцзян келді.

Гурджара-Пратихара империясы

8 ғасырдың басында Гуджараттың бір бөлігі Оңтүстік Үндістанның Чалукия әулетінің билігінде болды. 8 ғасырдың басында Омейяд халифатының арабтары Испаниядан батыста Ауғанстан мен Пәкістанға дейін созылған империя құрды. Араб билеушілері 8 ғасырда империяларын кеңейтуге тырысып, Гуджаратқа шабуыл жасады, бірақ араб басқыншыларын Чалукия генералы Пулакешин жеңді. Осы жеңістен кейін араб басқыншылары Гуджараттан қуылды. Гуджаратты қорғағаны үшін Пулакешинге Викрамадитья II Аваниджанашрая (жер бетіндегі халықтың қорғаны) атағын берді. 8 ғасырдың соңында Қанаудж үшбұрышы кезеңі басталды. Үш ірі үнді әулеті – Солтүстік-Батыс Үндістанның Гурджара Пратихара әулеті, Оңтүстік Үндістанның Раштракута әулеті және Шығыс Үндістанның Пала империясы 8-10 ғасырларда Үндістанды бақылады. Осы кезеңде Гуджараттың солтүстік бөлігі Солтүстік Үндістанның Гурджара Пратихара әулетінің, ал оңтүстік бөлігі Оңтүстік Үндістанның Раштракута әулетінің билігінде болды. Оңтүстік Гуджарат Оңтүстік Үндістанның Раштракута әулетімен басқарылды, бірақ Батыс Чалукия империясының билеушісі Тайлапа II оны жаулап алды.

Чаулукья патшалығы

Чаулюкья әулеті 960 жылдан 1243 жылға дейін Гуджаратты биледі. Гуджарат Үнді мұхиты саудасының маңызды орталығы болды, ал олардың Ахилвара (Патан) қаласындағы астанасы Үндістандағы ең ірі қалалардың біріне жатты, 1000 жылы халқы 100 000-ға жуық деп есептелді. 1026 жылы Гуджараттағы танымал Сомнат храмы Газнилік Махмудтың шабуылынан қирады. 1243 жылдан кейін Чаулюкьялар Гуджаратты өз феодалдарына, олардың ішінде Долкалық Вагела басшыларына жоғалтты, Вагелалар Гуджаратта үстемдік құрды. 1292 жылы Вагелалар Декандағы Девагири Ядава әулетіне тәуелді болды. Вагела әулетінен Карна Гуджараттың соңғы индуист билеушісі еді. Ол 1297 жылы Делиден келген Алауддин Халджи әскерлерінен жеңіліп, тақтан құлатылды. Оның жеңілісімен Гуджарат ғана емес, Дели сұлтандығының құрамына кірді, сонымен қатар Гуджараттағы Раджпуттардың билігі де мәңгілікке жойылды.

Дели сұлтандығы (12971407)

1300 жылға дейін Гуджаратта мұсылмандардың ықпалы шамалы болған. Олардың арасында кездейсоқ теңіз саяхатшылары немесе Араб теңізінен келген саудагерлер ғана болды. Оларға Камбай (қазіргі Хамбат) және Баруч қалаларында екі шағын қоныс салуға рұқсат берілді. Гуджарат 13 ғасырдың соңында Алауддин Халджинің бірнеше жорығынан кейін Дели сұлтандығының құрамына енді. Ол Қарна II басқарған Вагела әулетінің билігін жойып, Гуджаратта мұсылман үкіметін орнатты. Бірақ көп ұзамай Делиде билікке Туғлық әулеті келді. Олардың императоры Гуджараттағы көтерілістерді басу үшін жорықтар ұйымдастырып, 14 ғасырдың соңына қарай аймаққа өздерінің толық бақылауын орнатты.

Гуджарат сұлтандығы (14071573)

Тимурдың Делиге жасаған шабуылынан кейін Дели сұлтандығы едәуір әлсіреп, соңғы Тұғлық әкімі Зафар хан 1407 жылы тәуелсіздігін жариялап, Гуджарат сұлтандығын ресми түрде құрды. Келесі сұлтан, оның немересі Ахмад Шах I 1411 жылы жаңа астана Ахмадабадқа негіз салды. Сұлтандықтың гүлденуі Махмуд Бегада билік еткен кезде ең жоғары шарына жетті. Ол көптеген Раджпут басшыларын бағындырып, Диу жағалауында теңіз күшін құрды. 1509 жылы португалдықтар Диу шайқасынан кейін Гуджарат сұлтандығынан Диуді тартып алды. 1520 жылы Мевардың Рана Сангасы 52 000 раджпуттан тұратын, үш вассалы қолдаған қуатты Раджпут конфедерациясымен Гуджаратқа шапқыны жасады. Мавардың тағы бір одақтастары Вагадтың Рауал Удай Сингх және Мертаның Рао Вирам Дева болды. Ол Низам ханның мұсылман әскерін жеңіп, Ахмадабадқа дейін қуды. Санга астана Ахмадабадқа жетуге 20 шақырым қалғанда шабуылды тоқтатты. Ол Гуджараттың патшалық қазынасын тонады. Санга Солтүстік Гуджаратты жанекке алып, оның бірінші вассалын сол жерді басқаруға тағайындады. Моғол императоры Хумаюн 1535 жылы Гуджаратқа шабуыл жасады, ал 1537 жылы Бахадур Шах келісім шарты жасасқанда португалдықтар тарапынан өлтірілді. Сұлтандықтың құлдырауы 1526 жылы Сикандар Шаһтың қазасымен басталды. Сұлтандықтың соңы 1573 жылы Ақбар Гуджаратты өзінің империясына қосып алғанда келді. Соңғы билеуші Мұзаффар Шах III Аграға тұтқынға алынды. 1583 жылы ол түрмеден қашып, ақсүйектердің көмегімен қысқа мерзімге таққа отырып, кейіннен Ақбардың генералы Абдул Рахим Хан I Ханадан жеңіліске ұшырады.

Моғол дәуірі (15731756)

Ақбар (1542–1605) 1572 жылғы 2 шілдеде Фатехпур Сикриден Гуджаратқа алғашқы жорығын бастады және 1572 жылғы 20 қарашада Ахмадабадқа жетті. Одан кейін ол өзінің асырап алған бауыры Мирза Әзіз Кока, Хан-и-Азам басшылығымен Ахмадабад үкіметін қайта ұйымдастырды және Сурат қамалын қоршау арқылы Мирзалар бастаған көтерілісті басып тастады. Содан кейін Ақбар 1573 жылғы 23 тамызда Мұхаммед Хусайн Мирза мен Ихтияр-ұл-Мүлк біріккен күштерінің бүлігіне қарсы Мирза Әзіз Кокаға көмектесу үшін Гуджараттың екінші жорығына аттанды. Ақбардың екінші жорылынан кейін Гуджарат Моғол империясының провинциясы (суба) ретінде ұйымдастырылды. Оны атқарушы және әскери салаларға жауапты вице-корольдер (субадарлар немесе назимдер), сондай-ақ қаржы саласына жауапты қазынашылар (дивандар) басқарды. Гуджарат порттары, маңызды сауда және қаржы орталықтары Моғол империясының иелігіне өтті және тікелей Дели үкіметінің билігіндегі арнайы аудандар ретінде ұйымдастырылды. Жахангир (1605–1627) тұсында және Британдық Шығыс Үндістан компаниясының пайда болуынан кейін Сурат Үндістан мен Еуропа арасындағы теңіз саудасының маңызды орталығына айналды; 1612 жылы онда фабрика салынды. Бұрынғы сұлтандықтың ақсүйектері мен көтеріліс шығарған индустар Моғол империясының вице-корольдері мен офицерлерімен бағындырылды. Шах Жахан (1627–1658) тұсында Ахмадабадта патша рұқсатынсыз азаматтардан, байлардан да, кедейлерден де ақша алудың салдарынан халықтың қоныс аударуы болды. Шах Жаханның вице-корольдері оңтүстікке қарай кеңею жұмыстарын жүргізді, Коли және Кати тайпаларының шабуылдарына қарсы күресті және Саураштраның раджпут басшыларынан алым-салық жинау бойынша қатаң саясатты жүзеге асырды. Аурангзебтің (1658–1707) билігі ұзаққа созылған қақтығыстар мен діни дау-дамаylarмен сипатталды. Вице-король ретінде ол Сараспурдағы Чинтамани джайни ғибадатханасын мешітке айналдырған еді. Оның билігінде ислам заңдарын, индус саудагерлеріне қатысты кемсітушілік заңдар мен салықтарды және мұсылман емес азаматтарға салық салу енгізілді. Аурангзебтің вице-корольдері Хачарлар мен басқа Кати тайпаларына қарсы кек қайтарды, Тан бекінісіне шабуыл жасағанда Күн ғибадатханасын қиратты, Ваднагардағы ғибадатхананы қиратты және Марвардың Ратхорларымен ұзаққа созылған қақтығысқа түсті. Келесі үш императордың (1707–1719) қысқа мерзімді билігі кезінде Делидегі тұрақсыздық салдарынан ақсүйектердің ықпалы артты. Марвар патшалары жиі вице-корольдер болып тағайындалды. Мұхаммед Шахтың тұсында Моғол және Маратха ақсүйектері арасындағы күрес жиі ұрыстар мен шабуылдармен күшейді.

Akbar (1542–1605) set out on his first campaign of Gujarat from Fatehpur Sikri on 2 July 1572 arriving in Ahmedabad on 20 November 1572. He then reorganized the government of Ahmedabad under the charge of his foster brother Mirza Aziz Koka, the Khan i Azam and quelled the rebellion led by the Mirzas by laying siege to the castle of Surat. Akbar then embarked on a second campaign of Gujarat on 23 August 1573 to assist Mirza Aziz Koka against a rebellion from the combined forces of Muhammad Husain Mirza and Ikhtiyar ul Mulk. Following Akbar's second campaign, Gujarat was organized into a province (subah) of the Mughal Empire governed by viceroys (subahdars or nazims) responsible for the executive and military branches as well as treasurers (diwans) responsible for the financial branch. Gujarati ports with significant trade and financial importance now came into the possession of the Mughal Empire and were organized as special districts directly under the authority of the Delhi government. Under Jahangir (1605–1627) and following the advent of the British East India Company, Surat gained importance as a center of oceanic trade between India and Europe; a factory was established there in 1612. The nobles of the former Sultanate and the Hindu chiefs that rebelled and protested were subdued by the viceroys and officers of the Mughal Empire. Under Shah Jahan (1627–1658), Ahmedabad saw an exodus resulting from officials extracting money from citizens—both the rich and the poor—without the royal permission. Viceroys under Shah Jahan saw to expansion efforts south, taking up of arms against the incursions from the Koli and Kathi tribes, and the implementation of a hardline stance on collection of tribute from the Rajput chiefs of Saurashtra. The reign of Aurangzeb (1658–1707) was characterized by incidents of drawn out conflict and religious disputes. As a viceroy, he had previously converted the Chintamani Jain temple at Saraspur into a mosque. His rule included enforcement of Islamic laws, discriminatory laws and taxes against Hindu merchants, and a capitation tax on all non Muslims. Aurangzeb's viceroys retaliated against the Khachars and other Kathi tribes, destroyed the Temple of the Sun while attacking and storming the fort of Than, razed the Temple at Vadnagar, and engaged in a drawn out conflict with the Rathores of Marwar. During the next three emperors (1707–1719) who had brief reigns, the nobles became more powerful due to instability in the Delhi. The royals of Marwar were appointed viceroys frequently. During the reign of the emperor Muhammad Shah, the struggle between the Mughal and Maratha nobles were heightened with frequent battles and incursions.

Мараттар дәуірі (1718-1819)

XVII ғасырдың ортасында Моғол империясының негізінде жарықтар пайда бола бастағанда, Маратхалар батыста өздерінің билігін нығайта бастады. Шатрапати Шиважи, ұлы Маратха билеушісі, Сурат қаласына екі рет шабуыл жасады – алғаш 1664 жылы, екінші рет 1672 жылы. Бұл шабуылдар Маратхалардың Гуджаратқа енуін белгіледі. Кейін, XVII ғасыр мен XVIII ғасырдың басында Гуджарат Маратха империясының бақылауына көшті. 1705 жылдан 1716 жылға дейін Сенапати Хандерао Дабхаде Маратха империясының Бародадағы әскерлерін басқарды. Гаеквад әулетінің алғашқы билеушісі Пилажи Гаеквад Барода және Гуджараттың басқа да аймақтарына бақылау орнатты. 1720 жылдары Пунада орналасқан Пешвалар, Баджирао I бастауымен, Гуджаратқа, соның ішінде Саураштраға өздерінің билігін орнатты. Баджирао I қайтыс болғаннан кейін Пешва Балажи Баджирао Гуджараттан Дабхаделер мен Кадам Банделердің билігін жойды. Балажи Баджирао Дамажи Гаеквад арқылы салық жинады. Дамажи Гуджаратта Гаеквадтардың билігін орнатып, Вадодараны астана етті. Маратхалар өздерінің билігін арттыруды жалғастырды, ал вице-корольдердің жиі ауысуы бұл үрдісті тоқтатпады. Маратхалардың, Гаеквадтардың және Пешвалардың әулеттері арасындағы бәсекелестік біршама уақытқа олардың дамуын баяулатты. Бірақ кейін олар өзара келісімге келді. Келесі император Ахмад Шах Бахадурдың (1748–1754) тұсында, өздерінен тыс әрекет ететін ақсүйектерге номиналды бақылау болды. Олардың арасында және Маратхалармен жиі қақтығыстар болды. 1752 жылы Маратхалар Ахмадабадты басып алды. Ақсүйек Момин Хан оны қысқа мерзімге қайтарып алды, бірақ ұзақ қоршаудан кейін 1756 жылы Маратхалар қайтадан басып алды. Жағдайды пайдаланған ағылшындар 1759 жылы Суратты басып алды. 1761 жылы Панипаттағы жеңілістен кейін Маратхалар Гуджараттағы өздерінің билігін нығайтты, әсіресе Мадхавраоның тұсында. 1780 және 1790 жылдары Маратхалардың Гуджараттағы билігі, Пешва отбасының ішіндегі бәсекелестікке байланысты әлсіреп, төмендеді. Британдық Шығыс Үндістан компаниясы бұл жағдайды Гуджарат және басқа Маратха аймақтарына өз бақылауын кеңейту үшін толыққанды пайдаланды. Компания сонымен қатар "Қосалқы Одақтастық" саясатын жүзеге асырды. Осы саясат арқылы олар бірінен кейін бірі жергілікті мемлекеттердің үстемдігін орнатты. Анандрао Гаеквад 1802 жылы Одақтастыққа қосылып, Суратты және оған іргелес аймақтарды компанияға тапсырды. Маратхаларға көмектесу сылтауымен ағылшыздар өздеріне көмектесті, және 1819 жылы Гуджаратта Маратхалардың билігі біртіндеп аяқталды. Гаеквад және басқа да үлкен-кіші билеушілер британдық билікті мойындады.

When the cracks had started to develop in the edifice of the Mughal empire in the mid 17th century, the Marathas were consolidating their power in the west, Chhatrapati Shivaji, the great Maratha ruler, attacked Surat twice first in 1664 and again in 1672. These attacks marked the entry of the Marathas into Gujarat. Later, in the 17th century and early 18th century, Gujarat came under control of the Maratha Empire. Most notably, from 1705 to 1716, Senapati Khanderao Dabhade led the Maratha Empire forces in Baroda. Pilaji Gaekwad, first ruler of Gaekwad dynasty, established the control over Baroda and other parts of Gujarat. Starting with Bajirao I in the 1720s, the Peshwas based in Pune established their sovereignty over Gujarat including Saurashtra. After the death of Bajirao I, Peshwa Balaji Bajirao removed the control the Dabhades and Kadam Bande from Gujarat. Balaji Bajirao collected taxes through Damaji Gaekwad. Damaji established the sway of Gaekwad over Gujarat and made Vadodara his capital. The Marathas continued to grow their hold and the frequent change of viceroys did not reverse the trend. The competing houses of Marathas, Gaikwars and Peshwas engaged between themselves which slow down their progress for a while. They later made peace between themselves. During the reign of the next emperor Ahmad Shah Bahadur (1748–1754), there was nominal control over the nobles who acted on their own. There were frequent fights between themselves and with Marathas. Ahmedabad, the capital of province, fell to the Marathas in 1752. It was regained by noble Momin Khan for a short time but again lost to the Marathas in 1756 after a long siege. Finding opportunity, the British captured Surat in 1759. After a setback at Panipat in 1761, the Marathas strengthened their hold on Gujarat, especially during the reign of Madhavrao. Maratha control of Gujarat slowly waned in the 1780s and 1790s due to rivalries between different ruling Maratha houses as well within the Peshwa family. The British East India Company fully exploited this situation to expand its control of Gujarat and other Maratha territories. The company also embarked upon its policy of Subsidiary Alliance. With this policy they established their paramountcy over one indigenous state after another. Anandrao Gaekwad joined the Alliance in 1802 and surrendered Surat and adjoining territories to the company. In the garb of helping the Marathas, the British helped themselves, and gradually the Marathas' power came to an end, in 1819 in Gujarat. Gaekwad and other big and small rulers accepted the British Paramountcy.

Еуропалықтармен сауданың алғашқы кезеңдері

1600 жылдары голландтар, француздер, ағылшындар және португалдықтар аймақтың батыс жағалауында базалар құрды. Португалия Гуджаратқа келген алғашқы еуропалық держава болды, ал Диу шайқасы мен Бассейн шартынан кейін Гуджарат жағалауындағы бірнеше анклавтарды, соның ішінде Даман мен Диуді, сондай-ақ Дадра мен Нагар-Хавелиді иеленді. Бұл анклавтар 450 жылдан астам уақыт бойы Португалдық Үндістанның басқаруымен бір одақ аумағы ретінде болды, бірақ 1961 жылдың 19 желтоқсанында әскери жолмен Үндістан Республикасына қосылды. 1614 жылы Англия Шығыс Индия компаниясы Моғол императоры Нұруддин Салим Жәхаңгирмен жасалған сауда шарты бойынша Суратта фабрика салды, бұл олардың Үндістандағы алғашқы базасын құрады. Бірақ 1668 жылы Англия Португалиядан Бомбейді алғаннан кейін, ол Бомбейге тәуелді болды, бұл Англия королі II Чарльз бен Португалия королі IV Жоаодың қызы Катерина Браганцаның неке шартының бір бөлігі болды. Бұл штат батыспен алғашқы байланыс орны болды, ал Үндістандағы алғашқы ағылшын сауда бекеті Гуджаратта орналасқан. 17 ғасыр француз саяхатшысы Франсуа Пирра де Лаваль, Оңтүстік Азияда 10 жыл тұрғаны үшін есімдері сақталған, гуджараттар португалдықтардан шеберлікті үйренуге әрқашан дайын болғанын, сонымен қатар португалдықтарға дағдыларын үйреткенін куәландырады:

Мен осы үндістер сияқты өткір және зерделі адамдарды ешқашан көрген емеспін: оларда біз ойлайтын варварлық немесе жабайылық жоқ. Олар португалдықтардың мінез-құлқы мен әдет-ғұрыптарын қабылдауға құштар емес, бірақ олардың өндірісі мен шеберлігін үнемі үйренеді, барлығы да өте қызығушылық танытады және үйренуге құштар. Шындығында, португалдықтар олардан португалдықтардан гөрі көбірек білім алады.

Британ дәуірі (1819-1947 жж.)

Шығыс Үндістан компаниясы 1802-1803 жылдары Екінші англо-маратха соғысы кезінде Гуджараттың көп бөлігін маратхалардан тартып алды. Көптеген жергілікті билеушілер, әсіресе Вадодараның Гаеквад махараджалары, британдықтармен жеке бейбітшілікке келді және жергілікті басқару құқығын сақтап қалғандары үшін британдық үстемдікті мойындады. Гуджарат Бомбей президенттігінің саяси билігіне бағынды, бірақ Барода мемлекеті Үндістанның генерал-губернаторымен тікелей байланыста болды. 1818 жылдан 1947 жылға дейін қазіргі Гуджараттың көп бөлігі, соның ішінде Катхиавар, Кутч және солтүстік және шығыс Гуджарат жүздеген княздық мемлекеттерге бөлінді. Бірақ, орталық және оңтүстік Гуджараттағы бірнеше аудандар, атап айтқанда Ахмадабад, Броач (Бхаруч), Кайра (Кхеда), Панчмахал және Сурат тікелей британдық шенеуніктердің басқаруында болды. 1812 жылы Гуджаратта жұқпалы ауру шығып, халықтың жартысы қайтыс болды. Британдық билік кезінде Гуджарат әкімшілігі функциялық принцип бойынша бөлінді, ең бастысы – Кіріс департаменті, Полиция департаменті және Әділет әкімшілігі департаменті. Британдықтар құрған бюрократиялық жүйе «заңды-рационалды» билік принципіне негізделді, онда нақты міндеттер мен өкілеттіктер тұрақты, тәжірибелі лауазымдарға бекітілді, ал билік еріксіздікпен жүзеге асырылмады. Бұл лауазымдарда тұрақты жалақы, жоғарылау, зейнетақы және ауыстыру жүйесі болды. Британдықтар сонымен қатар дін мен дәстүрлі әдет-ғұрыптардан бөлінген, барлық азаматтарға тең қолданылатын жаңа құқықтық жүйені құрды, бұл заң шығару органдары мен заңгерлік мамандықтың қажеттілігін тудырды. Жаңа салық жүйесі негізінен жер салығына негізделді, онда егіс жеріне оның өнімділік қабілетіне қарай салық салынады, төлемдер ақшамен, емес заттай төленуі керек еді. Саяси жүйеде жұмыс істеген гужараттықтар көбінесе жоғары касталардан шықты. Британдық үкіметке де сын айтылды, гужараттықтар нәсілдік кемсітушілікке, ауыр және қымбат бюрократияға және жоғары салық салуға шағымданды. Гуджараттың ауылдық жерлерінде жер салығы риотвари жүйесіне негізделді. Бұл жүйеде егіс жеріне өсірілген өнімнің мөлшеріне емес, фермерге салық салынатын топырақтың сапасы берілді. Бұл жүйе жерді сатып алуға, сатуға және ипотекаға беруге болатын тауарға айналдыруға мүмкіндік берді, бұл ұжымдық қауымдастықтардың дәстүрлі билігіне нұқсан келтірді. Сонымен қатар, жер салығы ақшамен төленуі керек болғандықтан, бұл ауылдық экономиканы ақша нарығына айналдырды. Егіс жерлеріне меншік құқығы бар егінші емес топтар да жүйеге енгізіліп, оларға жер иеліктері берілді, бұл егіншілерді жалдамалы жұмысшыларға, ал алым жинаушыларды жер иелеріне айналдырды. Бұл өзгерістер жоғары касталы алым жинаушыларды олардың билігінен айырды және жерлерді жаппай ауыстыруға әкелді. Ақшалай дақылдардың өндірісі, әсіресе мақта, күрт өсті. Ауылдық қолөнершілердің мәртебесі де төмендеді. Британдық билік кезінде көптеген гужарат сауда топтары Бомбейге көшіп кетті, бұл Сурат және Броач сияқты кейбір гужарат қалаларының құлдырауына әкелді, ал Ахмадабад теміржол желісіне қосылғаннан кейін өнеркәсіптік маңызға ие болды. Қалалық жерлерде британдық билеушілердің сәнді заттарға қызығушылық танытпауы және гужараттықтардың үнділік зергерлік бұйымдары мен сәнінен бас тартуы салдарынан жергілікті қолөнер бұйымдарын өндіру төмендеді. Британдықтар сонымен қатар британдық өнеркәсіптік өндірісті дамыту үшін кедендік бажсыз импорт арқылы жергілікті экспорттық нарықты жоюға тырысты, бұл жергілікті гужарат тауарларына қарағанда арзан және сапалы болды. Гуджараттың өзінде батыс үлгісіндегі фабрикалардың өсуі дәстүрлі қолөнершілерге соққы берді. Мұндай фабрикаларда мақта өндірісі өркендеп, кәсіпкерлік топтар арасында байлық құрудың жаңа мүмкіндіктерін жасады. Акционерлік қоғамдар сияқты жаңа бизнес-ұйымдар пайда болды. Британдық билік кезінде жаңа ұйымдастырылған білім беру жүйесі қалыптасты, онда тағайындамалар мен жалақы бойынша белгілі бір ережелер бар иерархиялық бюрократиялық құрылым болды. Бұл дәуірдегі сабақтар бастауыш мектептерден бастап, білім беру секуляризацияланған мамандандырылған жоғары оқу орындарына дейін созылды. Британдық үлгідегі білім беру брахмандардың дәстүрлі білім беру монополиясының төмендеуіне әкелді және студенттердің кең ауқымына ашық болды, бірақ каста білім беруде әлі де маңызды рөл атқарды және жоғары касталар оны алуда басымдық танытты. Жаңа білімді гужараттықтардың жаңа тобы пайда болды, олар әртүрлі әдеби және реформалық қозғалыстарға, сондай-ақ экономикалық және саяси реформаларға жетекшілік етті. Британдықтар жаңа саяси-экономикалық құрылымда жұмыс істей алатын және британдық империялық билігін белсенді түрде қолдайтын білімді гужараттықтардың тобын құруға тырысты. Жаңа білімді топтың өсуі және саяси-экономикалық факторлар жергілікті гужарат журналистикасының өркендеуіне әкелді, газеттер әлеуметтік және саяси мәселелер бойынша көзқарастарды жариялады. Осы дәуірде жаңа гужарат әдебиеті пайда болды, ол проза мен романның келуін жариялады, ал жазушылар әлеуметтік реформа, жеке тұлға, патриотизм сияқты жаңа тақырыптарды зерттеді, сонымен қатар табиғат және дін тақырыптарын жалғастырды. Бұл өзгерістерге қарамастан, Гуджаратта халықтың бар болғаны 5% ғана білім алды және басылып шыққан жұмыстардың көп бөлігі ағылшын тілінде болды.

The East India Company wrested control of much of Gujarat from the Marathas during the Second Anglo Maratha War in 1802–1803. Many local rulers, notably the Maratha Gaekwad Maharajas of Vadodara, made a separate peace with the British and acknowledged British sovereignty in return for retaining local self rule. Gujarat was placed under the political authority of the Bombay Presidency, with the exception of Baroda state, which had a direct relationship with the Governor General of India. From 1818 to 1947, most of present day Gujarat, including Kathiawar, Kutch and northern and eastern Gujarat were divided into hundreds of princely states, but several districts in central and southern Gujarat, namely Ahmedabad, Broach (Bharuch), Kaira (Kheda), Panchmahal and Surat, were governed directly by British officials. In 1812, an epidemic outbreak killed and wiped out half the population of Gujarat. Under British rule, the administration of Gujarat was differentiated based on function, most notably the Revenue Department, Police Department, and Department of the Administration of Justice. The bureaucratic system developed by the British was based on the principle of “legal rational” authority, where specific duties and powers were assigned to fixed meritocratic positions, in which power could not be arbitrarily exercised. These positions had clear systems of regular salaries, promotions, pensions, and transfers. The British also created a new legal system that was divorced from religion and traditional customs that uniformly applied to all citizens regardless of status, which also necessitated the creation of legislative organs and the legal profession itself. A new tax system was developed that centred mainly on land tax, where agricultural land was taxed on the assessed production capabilities of that land, with payments having to be paid in cash rather than in kind. The native Gujaratis who worked in the political system tended to be of upper castes. Criticism was also found of the British government, where Gujaratis complained about racial discrimination, an excessive and expensive bureaucracy, and overtaxation. In rural Gujarat, the land tax system was based on the ryotwari system. In this system the agricultural land was assigned a quality of soil which determined the productive capabilities of the land which the farmer would be taxed at, rather than the actual amount of produce grown. The system allowed land to be transformed into a commodity which could be bought, sold, and mortgaged, which hurt the traditional power of collective communities. Additionally since the land revenue had to be paid in cash, this transformed village economies into cash markets. Non cultivating groups who held proprietary tax rights over agricultural land were also accommodated into the system where they were given land tenures which turned the cultivators into tenants and the tribute gatherers into absentee landlords. These changes slowly deprived upper caste tribute gatherers of their powers and led to mass transfers of land. The production of cash crops, namely cotton, exploded. The status of village artisans also declined. Under British rule, large numbers of Gujarati trading groups moved to Bombay, which led to the decline of some Gujarati towns such as Surat and Broach, whereas Ahmedabad gained industrial importance after the linkage of railways. In urban areas the production of native handicrafts declined due to the British rulers not being interested in luxury goods, as well as the westernization of Gujaratis themselves who eschewed Indian jewellery and fashions. The British also intentionally sought to destroy the native export market in order to develop Britain’s industrial production through duty free imports, which became cheaper and of higher quality than native Gujarati goods. The growth of western style factories in Gujarat itself also dealt a death blow to traditional handicraft makers. The production of cotton boomed in such factories, which created new opportunities for wealth creation among enterprising groups. New business organizations such as joint stock companies developed. Under British rule a new organized educational system developed with a hierarchic bureaucratic structure which had fixed rules regarding appointments and salary. Classes in this era ranged from primary schools to specialized higher learning institutions in which education was secularized. British style education led to decline of the monopoly on traditional education by Brahmins and was open to a more diverse body of students however, caste still played a factor in education and upper castes were dominant in receiving it. A new educated class of Gujaratis emerged that led various literary and reform movements as well as economic and political reforms. The British sought to create a job oriented educated class of Gujaratis who could work in the new politico economic framework as well as and who would be active supporters of British imperial rule. The growth of a new educated class as well as politico economic factors led to the rise of local Gujarati journalism who newspapers printed views on social and political matters. In this era arose modern Gujarati literature which heralded the coming of prose and the novel, and writers explored new themes such as social reform, individualism, patriotism while continuing the themes of nature and religion. Despite these changes in Gujarat barely 5% of the population was educated and most printed works were in English.

1947-1960 жылдар

1947 жылы Үндістан тәуелсіздігі мен Үндістанның бөлінуінен кейін, жаңа үнді үкіметі Гуджараттың бұрынғы князьдік мемлекеттерін үш ірі бірлікке біріктірді: Катхивар түбегіндегі бұрынғы князьдік мемлекеттерді қамтитын Саураштра, Куч және Бомбей штаты, оған Бомбей президенттігінің бұрынғы британдық аудандары, Барода штатының көп бөлігі және шығыс Гуджараттың басқа бұрынғы князьдік мемлекеттері кірді. 1956 жылы Бомбей штаты кеңейтіліп, оған Куч, Саураштра, сондай-ақ Орталық Үндістандағы Хайдарабад штаты мен Мадхья-Прадеш штатының бір бөліктері қосылды. Жаңа штатта басым көпшілігі гуджарати тілінде сөйлейтін солтүстік және маратхи тілінде сөйлейтін оңтүстік бөліктері болды. Индулал Ягник басқаратын Махагужарат қозғалысы Бомбей штатын тілдік принцип бойынша бөлуді талап етті. 1960 жылдың 1 мамырында Бомбей штаты Гуджарат және Махараштра штаттарына бөлінді. Гуджараттың астанасы – Ахмадабад қаласы. 1956 жылы Куч аймағын қатты қалтыратқан жер сілкінісі Анжар қаласының көп бөлігін қиратты. Гандидам, Сардарнагар және Кубернагар – Пакистаннан бөліністен кейін келген синди индус босқындарының орналасуы үшін құрылған босқындар елді мекендері болды.

1960-1973 жылдар

Заңнамалық жиналысқа мүшелер жаңа құрылған Гуджарат штатының 132 сайлау округінен сайланды. Үндістан Ұлттық Конгресі (ҮҰК) көпшілік дауысқа ие болды және Живрадж Нараян Мехта Гуджараттың бірінші бас министрі болды. Ол 1963 жылға дейін қызмет етті. Балуантрай Мехта оның орнын басты. 1965 жылғы Үнді-Пәкістан соғысы кезінде Мехта Үндістан мен Пәкістан арасындағы Күтч шекарасын тексеру үшін ұшақпен ұшты. Ұшақты Пәкістан Әуе Күштері атып түсірді. Мехта апатта қаза тапты. Хитендра Канайал Десай оның орнын басып, сайлауда жеңіске жетті. 1969 жылы Үндістан Ұлттық Конгресі Мораржи Десай басқаратын Конгресс (О) және Индира Ганди басқаратын Конгресс (І) болып екіге бөлінді. Сонымен қатар, осы кезеңде Гуджаратта индуист ұлтшыл ұйым – Раштрия Сваямсевак Санг (РСС) терең тамыр жайды. 1969 жылдың қыркүйек-қазан айларында Гуджаратта дүрбелеңдер болып, көптеген адам қаза тауып, мүліктерге зор зиян келтірілді. 1971 жылы Десай ҮҰК-нің бөлінуіне байланысты отставкаға кетті және Гуджаратта президенттік билік орнатылды. Кейін Гханшам Оза 1971 жылғы Үнді-Пәкістан соғысынан кейін Индира Ганди басқаратын Конгресс (І) парламентте көпшілік дауысқа ие болғанда бас министр болды. Чиманбхаи Пател Озаға қарсы шығып, 1972 жылы бас министр болды. Гуджараттың астанасы 1971 жылы Ахмадабадтан Гандинагарға көшірілді, бірақ заң шығарушы жиналыс ғимараты 1982 жылы толыққанды аяқталды.

1974 2000 жыл

"Наунирман қозғалысы" 1973 жылдың желтоқсанында бағаның өсуі және қоғамдық өмірдегі жемқорлық салдарынан басталды. Халық бас министр Пателдің отставкасын талап етті. Индира Ганди наразылықтардың күшеюіне байланысты Пателге орнынан кетуін сұрады. Ол 1974 жылдың 9 ақпанында отставкаға кетті және президенттік үкімділік орнатылды. 1980 жылы "Джаната Морча" үкіметі таратылды, бірақ көпшілік дауысқа ие болғанымен, президенттік үкімділік сақталды. Кейін Мадхав Сингх Соланки басқаратын INC 1980 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, бес жылдық үкімет құрды. 1985 жылы Амарсинх Чаудхари оның орнын басып, 1989 жылға дейін үкіметке жетекшілік етті. Соланки 1990 жылы Мандал комиссиясының наразылықтарынан кейін INC 1990 жылғы сайлауда жеңілгенге дейін тағы бас министр болды. Чиманбхаи Патель 1990 жылдың наурыз айында "Джаната Дал" және Бхаратия Джаната Партиясы коалициясының басшысы ретінде қайтадан билікке келді. Коалиция 1990 жылдың қазан айында тарады, бірақ Чиманбхаи Патель 34 INC заң шығарушысының қолдауымен көпшілікті сақтап қалды. Кейін Патель INC-ге қосылып, 1994 жылдың ақпанында қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Шабхилдас Мехта оның орнын басып, 1995 жылдың наурызына дейін үкімділік етті. 1994 жылы Сурат қаласында оба эпидемиясы басталып, 52 адамның өліміне әкелді. Бхаратия Джаната Партиясының (БЖП) орталықта күшеюінен кейін Кешубхай Пател басқаратын БЖП 1995 жылғы сайлауда жеңіске жетті. Кешубхай Патель наурыз айында Гуджараттың бас министрі болды, бірақ сегіз айдан кейін оның әріптесі Шанкерсинх Вагела оған қарсы шыққандықтан отставкаға кетті. Вагела БЖП-дан бөлініп, Раштрия Джаната Партиясын құрды және INC-нің қолдауымен бас министр болды. 1998 жылы INC қолдауын кері тартып алғаннан кейін құрылтай таратылды. 1998 жылғы сайлауда Патель басқаратын БЖП қайтадан билікке оралды және ол тағы бас министр болды. 1998 жылы Кандла портына және Саураштра мен Катч аймақтарына қатты тропикалық дауыл соқты.

2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2001 жылғы 26 қаңтарда Гуджарат штатында болған құрылыс қирату жер сілкінісі 20 мың адамның өмірін жалмап, 200 мың адамды жарақаттады және 40 миллион халықтың өміріне ауыр соққы берді. Патель 2001 жылғы қазан айында денсаулығының нашарлауына байланысты бас министрліктен кетті. Билікті теріс пайдалану, сыбайлас жемқорлық және нашар басқару айыптаулары, сондай-ақ 2001 жылғы Бхудж жер сілкінісінен кейін БЖП-ның ара сайлауларда орын жоғалтуы және көмек жұмыстарын дұрыс ұйымдастыра алмауы, БЖП-ның ұлттық жетекшілігін бас министрліке жаңа кандидат іздеуге итермеледі. Оның орнына Нарендра Моди келді. 2002 жылғы Гуджарат қақтығысы – Гуджаратта индустар мен мұсылмандар арасындағы үш күндік қақтығыс, ол жаппай кісі өлтіру, тонау, зорлау және мүліктің жойылғандығымен сипатталды және мыңдаған адамға, көбінесе мұсылмандарға әсер етті. Ресми түрде діни қақтығыс ретінде жіктеліп, 2002 жылғы оқиғалар көптеген ғалымдар тарапынан қырғын деп сипатталды. 2002 жылғы қақтығысты зерттеген ғалымдар олардың алдын ала жоспарланғанын және этникалық тазалаудың бір түрін құрағанын, сондай-ақ штат үкіметі мен құқық қорғау органдарының орын алған зорлық-зомбылыққа қатысқандығын мәлімдеді. Алайда, Үндістанның Жоғарғы соты тағайындаған Арнайы тергеу тобы (СИТ) штат үкіметі қақтығыстың алдын алу үшін жеткілікті шаралар қабылдамағаны туралы мәлімдемелерді жоққа шығарды. 2002 жылдың қыркүйек айында Гандинагардағы Акшардхам ғибадатханасына террористік шабуыл жасалды. Моди басқаратын БЖП 2002 жылғы желтоқсан айындағы сайлауда көпшілік дауыспен жеңіске жетті. 2005 және 2006 жылдары Гуджарат су тасқынынан зардап шекті. 2008 жылғы шілдеде Ахмадабадта 70 минут ішінде 21 бомба жарылды. Шабуылдан 56 адам қаза тауып, 200-ден астам адам жарақат алды. 2009 жылы Гуджаратта гепатиттен 49 адам қайтыс болды. 2009 жылғы шілдеде жалған арақтан уланғаннан 130-дан астам адам қаза тапты. 2006 жылы Гуджарат Үндістандағы барлық ауылдарды электрмен қамтамасыз еткен алғашқы штат болды. Нарендра Моди басқаратын БЖП 2007 және 2012 жылғы сайлауларда билікті сақтап қалды. Анадибен Патель 2014 жылғы 22 мамырда Гуджараттың бірінші әйел бас министрі болды, Моди 2014 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін лауазымнан кетті. Ол 2014 жылғы мамыр айында Морарджи Десаидан кейін Гуджарати тегінен шыққан екінші премьер-министр болып тағайындалды. 2015 жылғы маусым және шілде айларындағы қатты жаңбыр Саураштра мен Солтүстік Гуджаратта су тасқынына әкеліп, 150-ден астам адамның өмірін қиды. Гир Ұлттық саябағының және оған жақын аумақтың жабайы табиғаты да зардап шекті. 2015 жылғы шілдеден бастап Патидар қауымының өкілдері басқа артта қалған топ мәртебесін талап етіп бүкіл штат бойынша наразылық акцияларын өткізді, олар 25 тамыз және 19 қыркүйекте қысқа мерзімге зорлық-зомбылыққа ұшырады. Наразылық жалғасып, 2016 жылғы сәуірде қайтадан зорлық-зомбылыққа ұшырады. 2016 жылдың соңында Далиттер Унадағы Далит ер адамдарына жасалған шабуылға жауап ретінде Гуджарат бойынша наразылық білдірді. 2017 жылғы шілдеде қатты жаңбырдан кейін штат, әсіресе Солтүстік Гуджарат, су тасқынына ұшырап, 200-ден астам адам қаза тапты. 2018 жылғы қазан айында зорлау оқиғасы Гуджараттағы хинди тілінде сөйлейтін мигранттарға шабуыл жасауға және олардың көшіп кетуіне әкелді. 2019 жылы Вадодара су тасқынына ұшырады, ал Сураттағы коммерциялық кешенде өрт шығып, 22 бала қаза тапты. 2020 жылғы наурыз бен қыркүйек аралығында COVID-19 пандемиясы кезінде Гуджаратта 100 000-нан астам жағдай тіркелді және 3100 адам қайтыс болды. 2020 жылы Дахеж және Ахмадабадтағы өнеркәсіптік жарылыстарда тиісінше бес және он екі адам қаза тапты. 2021 жылы қайта жаңартылғаннан кейін Мотерадағы Нарендра Моди стадионы әлемдегі ең үлкен стадион атанды.

Gujarat was hit with a devastating earthquake on 26 January 2001 which claimed a staggering 20,000 lives, injured another 200,000 people and severely affected the lives of 40 million of the population. Patel resigned as chief minister in October 2001 due to his failing health. Allegations of abuse of power, corruption and poor administration; as well as a loss of BJP seats in by elections and mismanagement of relief works during the aftermath of the 2001 Bhuj earthquake; prompted the BJP's national leadership to seek a new candidate for the office of chief minister. He was replaced by Narendra Modi. The Gujarat Riots of 2002, was a three day period of inter communal violence in Gujarat between the Hindus and Muslims, characterized by mass murder, loot, rape, and destruction of property, affecting thousands of people, mostly Muslims. Though officially classified as a communalist riot, the events of 2002 have been described as a pogrom by many scholars. Scholars studying the 2002 riots state that they were premeditated and constituted a form of ethnic cleansing, and that the state government and law enforcement were complicit in the violence that occurred. However, Special Investigation Team (SIT) appointed by the Supreme Court of India, rejected claims that the state government had not done enough to prevent the riots. In September 2002, there was a terrorist attack on Akshardham temple complex at Gandhinagar. Modi led BJP won December 2002 election with majority. In 2005 and 2006, Gujarat was affected by floods. In July 2008, a series of 21 bomb blasts hit Ahmedabad, within a span of 70 minutes. 56 people were killed and over 200 people were injured in the attack. 2009 Gujarat hepatitis outbreak resulted in 49 deaths. In July 2009, more than 130 people died in hooch tragedy. In 2006, Gujarat became the first state in India to electrify all villages of the state. Narendra Modi led BJP retained power in 2007 and 2012 assembly elections. Anandiben Patel became the first women Chief Minister of Gujarat on 22 May 2014 as Modi left the position following win in 2014 Indian general election. He was sworn in as the second Prime Minister of Gujarati origin after Morarji Desai in May 2014. Heavy rain in June and July 2015 resulted in widespread flooding in Saurashtra and north Gujarat resulting in more than 150 deaths. The wild life of Gir Forest National Park and adjoining area was also affected. Starting July 2015, the people of Patidar community carried out demonstrations across the state seeking Other Backward Class status which turned violent on 25 August and 19 September 2015 for brief period. The agitation continued and again turned violent in April 2016. In late 2016, Dalits protested across Gujarat in response to an assault on Dalit men in Una. Following heavy rain in July 2017, the state, especially north Gujarat, was affected by the severe flood resulting in more than 200 deaths. In October 2018, a rape incident had triggered the attacks on the Hindi speaking migrants in Gujarat leading to exodus. In 2019, Vadodara was flooded while there was a fire in a commercial complex at Surat causing death of 22 children. During COVID 19 pandemic, more than 1,00,000 cases and 3100 deaths were reported in Gujarat between March and September 2020. In 2020, the industrial explosions at Dahej and Ahmedabad resulted in five and twelve deaths respectively. The Narendra Modi Stadium of Motera became the world's largest stadium following the renovation in 2021.