Кіріспе

Тұқым сақтау шарасы

«Тұқымды жексенбі» (немесе «Тұқымды сенбі») шарасы – адамдар жергілікті сорттардың, халықтық сорттардың, фермерлік сорттардың және мұралық тұқымдардың тұқымдарын айырбастап, сататын іс-шара. Тұқымның әлеуметтік, мәдени және тағамдық ерекшеліктері туралы ақпаратты тарату – бүкіл әлемде мұралық тұқымдарды сақтаудың маңызды бөлігі. Сонымен қатар, тұқым сақтау техникасы, шағын ауыл шаруашылығы және бағбандалық туралы білім беру, сондай-ақ қоғамдық қолданыстағы егіс өсімдіктеріне әсер ететін жергілікті, ұлттық және халықаралық заңдар туралы ақпарат беру де шараның маңызды бөлігі болуы мүмкін. «Тұқымды сенбі» және «Тұқымды жексенбі» атауларын шараның негізін қалаушы Шарон Ремпель қоғамдық меншікке берді. Алғашқы «Тұқымды сенбі» 1990 жылы Ванкувер қаласындағы Вандузен ботаникалық бағында (Канада) өтті.

Тарих

Бау-бақша және дала дақылдарының мұралық сорттарын сақтау идеясы 1989 жылы Канадада жаңа ғана басталып келді. Көкөністердің, жемістердің, гүлдердің және дәндердің мұралық сорттарын табу өте қиын болды. 1988 жылы Шарон Ремпель Керемеос диқаншылық ұңғысы мұражайында 1880 жылдарға сай келетін мұралық көкөністер, гүлдер мен бидай іздеді. Вашингтон штатындағы "Молың Дәнді Фонды" оның тұқым тізіміне сорттың шығу жылын қосып, жалғыз көзі болды. Ремпель алғашқы "Тұқымдық сенбілік" шарасын ұйымдастырды. Ол 1990 жылдың басында Ванкувердегі Вандузен ботаникалық бағында (Канада) өтті. Канадада "Тұқымдық сенбіліктер" және "Тұқымдық жексенбіліктер" жергілікті немесе аймақтық деңгейде ұйымдастырылатын шаралар болып табылады. Мұндай шаралардың көбі қыс айларында, ал кейбіреулері күзде өтеді. 2012 жылы Канадада 100-ден астам шара өткізілді.