Кіріспе

Оқушыны алмастыратын мұғалім – редовтік мұғалім болмаған немесе қатыса алмаған жағдайда, мектеп сабағын жүргізетін адам, мысалы, ауру, жеке демалыс, аналық демалыс сияқты жағдайларда. "Ауысымдық мұғалім" (көбінесе "sub" деп қысқартылады) – АҚШ, Оңтүстік Африка, Канада (Онтарио және Нью-Брансуик провинцияларын қоспағанда), Үндістан және Ирландияда ең көп қолданылатын сөз тіркесі, ал "қосымша мұғалім" термині Ұлыбританияда және Канаданың Онтарио және Нью-Брансуик провинцияларында жиі қолданылады. Ұлыбританияда "қосымша мұғалім" термині де қолданылады. Оқушыны алмастырудың жиі қолданылатын синонимдері – "көмекші мұғалім" немесе "кездейсоқ көмекші мұғалім" (Австралия мен Жаңа Зеландияда қолданылады) және "төтенше жағдайдағы мұғалім" (АҚШ-тың кейбір аймақтарында қолданылады). Кейбір мектептер мен округтер "қонақ мұғалім" сияқты басқа терминдерді де қолданады. Терминологияда аймақтық айырмашылықтар жиі кездеседі, мысалы, Канаданың Британ Колумбия провинциясында және кейде Онтариода "шақыру бойынша жұмыс істейтін мұғалім" (TTOC) термині қолданылады. АҚШ-та ауысымдық мұғалімдер жұмыс табу үшін алдымен жергілікті мектеп округінің өтініш беру және сұхбаттасу рәсімін аяқтау керек. Мақұлданғаннан кейін, олар автоматты шақыру жүйесіне немесе қазіргі уақытта интернет арқылы қолжетімді ауысымдық мұғалімдік қызметтерді жариялайтын жүйеге тіркеледі. Ауысымдық мұғалімдер өздерінің округтеріндегі жеке мектептерге хабарласып та жұмыс таба алады. АҚШ-тағы көптеген ауысымдық мұғалімдер қажеттілікке қарай барлық академиялық пәндер бойынша жұмыс істеуге тағайындалуы мүмкін (ұзақ мерзімді ауыстыру тапсырмаларын қоспағанда). Ауысымдық мұғалім, әдетте, мұғалім қалдырған сабақ жоспарларын мұқият орындауға және оқушылардың тәртібі мен өнімділігін сақтауға жауапты. Locum tenens дәрігерлері сияқты, ауысымдық мұғалімнің жұмысы мен басқа маманның жұмысы арасында үзіліссіздік болуы керек. Ауысымдық мұғалімдер редовтік мұғаліммен бірдей оқушылармен жұмыс істейді. Ауысымдық мұғалімдер бір округтің ішінде бірнеше мектепте, сондай-ақ бірнеше мектеп округтерінде жұмыс істей алады.

Жалпы біліктілік

Кейбір аймақтарда, балама оқытушыға қойылатын талаптар, қалыпты мұғалімге қойылатын талаптарға қарағанда кем қатаң болуы мүмкін. Көптеген жағдайларда жоғары білім диплом талап етіледі, ал кейбіреулерінде – біліктілік емтихандарын сәтті тапсыру; ал басқаларында тек орта мектеп диплом немесе оған баламасы болуы жеткілікті; ұзақ мерзімді жұмыстар үшін толыққанды мұғалімдік біліктілік қажет. Ұзақ мерзімге жұмысқа тағайындалған балама оқытушылар, бір семестр бойына сабақ өткізуі мүмкін, әдетте, оқытатын пән бойынша толық мұғалімдік біліктілікке ие болуы керек. Кейбір мектеп басшылары толық уақытты мұғалімдерді жұмысқа алу үшін, олардың балама оқытушы ретінде тәжірибесі болғанын қалайды.

Жалақы және жәрдемақылар

Ұлттық алмастырушы мұғалімдер альянсы 2015 жылы АҚШ-та алмастырушы мұғалімнің орташа жалақысын күніне 105 доллар деп бағалады, бұл 20 доллардан (сағатына 3,08 доллар кез келген штатта ең төменгі жалақыдан төмен) 190 долларға дейін ауытқиды, бірақ көптеген аудандар күніне 100 доллардан төмен төлейді. Мысалы, Коннектикут штатында қалалық/қалашалық округтердегі орташа мөлшерлеме күніне шамамен 80 доллар (немесе сағатына 11,43 доллар) құрайды. Кейбір мемлекеттік мектептер күніне 150 долларға дейін төлейді. Альянс сонымен қатар алмастырушы мұғалімдердің жәрдемақыларында да айтарлықтай айырмашылық бар екенін хабарлады: кейбір аймақтарда жәрдемақы мүлдем берілмейді, ал басқалары аурудан, зейнеткерлікке немесе басқа да жәрдемақылар алады, әсіресе алмастырушы мұғалімдердің кәсіподақтары бар аймақтарда. Мектеп округі қызметкерлерінің салыстырмалы түрде төмен жалақысы көбінесе жұмыс күнінің қысқа болуымен байланысты (6,22–7,17 сағат). Жеке сектордағы жұмыс орындарындағы адамдар күніне шамамен 15 пайызға көбірек уақыт жұмсайды. АҚШ-тың орташа жалақысы (2015): Директор – 90 410 доллар, Мұғалім – 56 282 доллар, Алмастырушы мұғалім (182 күн жұмыс істесе) – 14 560 доллар. АҚШ-та алмастырушы мұғалімдерді мектеп округтеріне агенттіктер де жіберуі мүмкін, ал алмастырушылар бір агенттік арқылы бірнеше мектеп округтерінде жұмыс істей алады. Австралияда мөлшерлеме штаттар мен секторлар арасында өзгеруі мүмкін. Кездейсоқ жұмыс істейтін мұғалімдер міндетті түрде білікті мұғалімдер болуы керек. Виктория штатында мемлекеттік сектордағы кездейсоқ жұмыс істейтін мұғалімдер күніне 383,13 доллар (2020 жылдың 1 қазанынан бастап) табады, ал католик мектебіндегі мұғалімдер сағатына 41 доллар немесе күніне 246 доллар таба алады, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мемлекеттік мектеп жүйесіндегі мұғалімдер тәжірибесіне байланысты күніне 239-327 доллар табады. Ирландия Республикасында орта мектептерде алмастырушы мұғалімдерге білікті мұғалімдер үшін сағатына 46,85 евро, ал біліктілігі жоқ мұғалімдер үшін 40,85 евро төленеді. Бастауыш мектептерде білікті мұғалімдер күніне 164,26 евро төлейді. Канадада алмастырушы/жабдықтаушы мұғалімдер толық сертификатталған мұғалімдер болып табылады және ұзақ мерзімді жұмыстарға (LTO) орналасқанда тұрақты жалақы алады немесе күніне шамамен 240-300 доллар төленеді. Ұлыбританияда жергілікті білім беру органына немесе мектепке тікелей жұмысқа алынған қосымша мұғалімдерге толық жұмыс күнінде алатын жылдық жалақысының 1/195 бөлігінен күндік ақы төленуі керек. Агенттіктер арқылы жұмысқа алынған мұғалімдерге бұл ереже қолданбастанды, егер олар бір жұмысқа алушы мекемеде 12 аптадан астам жұмыс істемесе, бірақ күндік мөлшерлеме әдетте 100-125 фунт стерлинг шамасында болады.

Оқушылардың орнын басатын күн

Америка Құрама Штаттарында Ұлттық білім беру қауымдастығы (Ринальди) құрған "Қайта оқытушы күні" тойланады. Бұл күннің мақсаты – ауыстырушы мұғалімнің рөлі мен маңыздылығын көрсету, олар туралы ақпарат беру, олардың мүддесін қорғау және осы ерекше мамандыққа құрмет пен ықылас арттыру. Бұл күні ауыстырушылардың қажеттіліктеріне де назар аударылады, олардың қатарында жалақыны жақсарту, денсаулық сақтау және үздіксіз кәсіби даму мүмкіндіктері бар. Кейбір жерлерде "Қайта оқытушы күні" қараша айының үшінші жұмасында Америка білім беру апталығы аясында тойланады. Басқа елдер мен мемлекеттік аумақтарда да осыған ұқсас шаралар өткізіледі. АҚШ-тың кейбір округтерінде "Ұлттық ауыстырушы мұғалімдерді құрметтеу апталығы" немесе SubWeek та тойланады, ол мамыр айының бірінші толық аптасында өтеді.