Кіріспе
49 ж.б.д. Массилияны қоршау Цезарьдің азамат соғысы кезінде Цезарьге адал күштермен жүргізілген қоршау. Цезарьдің азамат соғысының эпизоды болған Массилия қоршауы, б.з.б. 49 жылы Оптиматтарға адал күштер мен Цезарь армиясының жасағы арасында екі теңіз шайқасын қамтыды. Қоршауды Цезарьдің аға легаттарының бірі Гай Требоний жүргізді, ал теңіз операцияларын Цезарьдің теңіз сарабы Децим Брут басқарды. Луций Домиций Аенобарб Галлияның проконсулы болып тағайындалды және Цезарьге қарсы тұру үшін Массилияны (қазіргі Марсель) бақылауға жіберілді. Цезарь Испанияға (Помпей легиондарымен кездесу жолында) аттанғанда, массилиоттар Аенобарб пен Оптиматтармен одақтасып, оның алдында қақпаларын жапты. Олардың жауырына қысылған әрекеттеріне ашуланған Цезарь Массилияны қоршауға алды, жаңадан құрылған XVII, XVIII және XIX легиондарды Гай Требонийдің басшылығымен қоршауға қалдырды. Ол сондай-ақ Децим Брутты өзінің флот басшысы етіп тағайындады. Цезарь өзі ветеран легиондарымен Испанияға Луций Африний мен Марк Петрейдің Помпей генералдарымен күресу үшін аттанды. Ол Илерда шайқасында қарсыластарын жеңгеннен кейін Массилия қоршауына оралады. Қоршау басталғаннан кейін Аенобарб Массилияға келіп, оны Цезарь күштерінен қорғады. Маусымның соңында Цезарьдің кемелері, массилиоттардың кемелеріне қарағанда нашар салынған және аз болғанымен, келесі теңіз шайқасында жеңіске жетті. Гай Требоний қоршауды қоршау мұнаралары, қоршау пандусы және "тестудо тараны" сияқты түрлі қоршау машиналарын қолдана отырып жүргізді. Гай Скрибоний Курио Сицилия бұғазын тиісті түрде қорғамағандықтан, Луций Насидийге Аенобарбқа көбірек кеме әкелуге мүмкіндік берді. Ол қыркүйек айының басында Децим Брутпен екінші теңіз шайқасында шайқасты, бірақ жеңіліске ұшырап, Испанияға қайтып кетті. Требоний қала қабырғаларының жанында, 9 метрлік шаршы және алты қабатты биіктіктегі тұрақты мұнара салды, ал қорғау құрылыстарынан келіп түскен оқтарға төтеп берді. Мұнара қабырғаларының қалыңдығы 2 метр болды. Төменгі қабат салынғаннан кейін, ол қабырғаларға бекітілмеген, бірақ қақпақ сияқты олардың үстіне орналасқан қатты өртке қарсы шатырмен жабылған. Ептің шеттері айтарлықтай шығып тұрды және олардан барлық қабырғаларды жабатын экрандар ілінді. Бұрандалардың көмегімен бүкіл шатыр, шатыр және экрандар бір қабатқа көтерілді, ал жұмысшылар оның қорғанысы астында осы қабаттың қабырғаларын салуға кірісті. Бұл процесс мұнара толық биіктігіне жеткенше қайталанды. Массилиоттар қоршау машиналарын және құрылыстарға қарсы батыл түрде қорғанысты. Олар жалынып жатқан шайыр мен қарағай ұсақтарын лақтырды, ал цезарьлық әскерлер қала қабырғаларының негізін бұзды. Бір кезде олар беріліп, бітімге келуі мүмкін болды, бірақ түнде олар келісімді өрескел бұзушылықпен, Цезарьдің өзінің мәлімдемесіне сәйкес, қоршау жұмыстарын айлакерлікпен жойды (Bellum Civile 2.14; басқаша айтқанда, Дио 41.25.2 массилиоттар бұл жұмыстарды цезарьлық күштердің күтпеген шабуылына жауап ретінде жойды деп жазды). Қала тұрғындары енді берілуге жақын болды. Массилияның соңғы берілуі кезінде Цезарь әдеттегідей мейірімділігін көрсетті, ал Луций Аенобарб популисттерден құтыла алған жалғыз кемемен Фессалияға қашты. Кейіннен Массилияға Риммен ежелгі достық байланыстары мен қолдауының құрметі ретінде, сондай-ақ Цезарь басып алған кейбір аумақтармен бірге номиналды автономия сақтауға рұқсат берілді.
The siege of Massilia, including two naval engagements, was an episode of Caesar's Civil War, fought in 49 BC between forces loyal to the Optimates and a detachment of Caesar's army. The siege was conducted by Gaius Trebonius, one of Caesar's senior legates, while the naval operations were in the capable hands of Decimus Brutus, Caesar's naval expert. Lucius Domitius Ahenobarbus had become proconsul of Gaul and was sent to gain control of Massilia (modern Marseille) in order to oppose Caesar. As Caesar marched to Hispania (en route to confront Pompey's legions), the Massiliots closed their gates to him, having allied with Ahenobarbus and the Optimates. Roused by their hostile actions, he commenced a siege against Massilia, leaving the newly raised XVII, XVIII, and XIX legions to conduct the siege under the command of Gaius Trebonius. He also placed Decimus Brutus in charge of his fleet there. Caesar himself marched with his veteran legions to Hispania to fight the Pompeian generals Lucius Afranius and Marcus Petreius. He would return to the siege of Massilia after defeating his opponents at the battle of Ilerda. After the siege had begun, Ahenobarbus arrived in Massilia to defend it against the Caesarian forces. In late June, Caesar's ships, although they were less skilfully built than those of the Massiliots and outnumbered, were victorious in the ensuing naval battle. Gaius Trebonius conducted the siege using a variety of siege machines including siege towers, a siege ramp, and a "testudo ram". Gaius Scribonius Curio, careless in adequately guarding the Sicilian Straits, allowed Lucius Nasidius to bring more ships to the aid of Ahenobarbus. He fought a second naval battle with Decimus Brutus in early September, but withdrew defeated and sailed for Hispania. Trebonius built a stationary tower, 30 feet (9 m) square and six stories in height, under the very walls of the city and in the face of a rain of missiles from its engines. The walls of the tower were of brickwork 5 feet (2 m) thick. When the lowest storey was built it was covered with a solid fireproof roof which was not secured to the walls but rested upon them like a lid. The eaves projected
considerably, and from them screens were hung on all sides, covering all the walls. By means of screws the whole canopy, roof, and screens was now raised to the height of one storey and the workmen proceeded to build the
walls of that storey under its protection. This process was repeated in the same
manner until the full height of the tower was attained. The Massiliots valiantly defended against the siege machines and works. They threw down burning pitch and pine shavings and the Caesarians undermined the foundations of their city walls. At one point they seemed likely to surrender and declare a truce, but at night they cunningly destroyed the siege works in a gross violation of the treaty, according to Caesar's own account (Bellum Civile 2.14; alternatively, Dio 41.25.2 records that the Massiliots destroyed these works in response to a surprise attack by the Caesarian forces). The city's inhabitants were then near surrender. At the final surrender of Massilia, Caesar showed his usual leniency and Lucius Ahenobarbus fled to Thessaly in the only vessel that was able to escape from the Populares. Afterwards, Massilia was allowed to keep nominal autonomy, due to ancient ties of friendship and support of Rome, along with some territories while most of its empire was confiscated by Julius Caesar.
Көркем шығармаларда
Колин Маккалоудың "Цезарь" романында (Рим шебері сериясы) қоршау шамалы егжей-тегжейлі сипатталған. Стивен Сейлордың "Last Seen in Massilia" романында (Roma Sub Rosa сериясы) оқиға қоршау кезінде өрбуге тиіс.