Кіріспе

49 ж.б.д. Массилияны қоршау Цезарьдің азамат соғысы кезінде Цезарьге адал күштермен жүргізілген қоршау. Цезарьдің азамат соғысының эпизоды болған Массилия қоршауы, б.з.б. 49 жылы Оптиматтарға адал күштер мен Цезарь армиясының жасағы арасында екі теңіз шайқасын қамтыды. Қоршауды Цезарьдің аға легаттарының бірі Гай Требоний жүргізді, ал теңіз операцияларын Цезарьдің теңіз сарабы Децим Брут басқарды. Луций Домиций Аенобарб Галлияның проконсулы болып тағайындалды және Цезарьге қарсы тұру үшін Массилияны (қазіргі Марсель) бақылауға жіберілді. Цезарь Испанияға (Помпей легиондарымен кездесу жолында) аттанғанда, массилиоттар Аенобарб пен Оптиматтармен одақтасып, оның алдында қақпаларын жапты. Олардың жауырына қысылған әрекеттеріне ашуланған Цезарь Массилияны қоршауға алды, жаңадан құрылған XVII, XVIII және XIX легиондарды Гай Требонийдің басшылығымен қоршауға қалдырды. Ол сондай-ақ Децим Брутты өзінің флот басшысы етіп тағайындады. Цезарь өзі ветеран легиондарымен Испанияға Луций Африний мен Марк Петрейдің Помпей генералдарымен күресу үшін аттанды. Ол Илерда шайқасында қарсыластарын жеңгеннен кейін Массилия қоршауына оралады. Қоршау басталғаннан кейін Аенобарб Массилияға келіп, оны Цезарь күштерінен қорғады. Маусымның соңында Цезарьдің кемелері, массилиоттардың кемелеріне қарағанда нашар салынған және аз болғанымен, келесі теңіз шайқасында жеңіске жетті. Гай Требоний қоршауды қоршау мұнаралары, қоршау пандусы және "тестудо тараны" сияқты түрлі қоршау машиналарын қолдана отырып жүргізді. Гай Скрибоний Курио Сицилия бұғазын тиісті түрде қорғамағандықтан, Луций Насидийге Аенобарбқа көбірек кеме әкелуге мүмкіндік берді. Ол қыркүйек айының басында Децим Брутпен екінші теңіз шайқасында шайқасты, бірақ жеңіліске ұшырап, Испанияға қайтып кетті. Требоний қала қабырғаларының жанында, 9 метрлік шаршы және алты қабатты биіктіктегі тұрақты мұнара салды, ал қорғау құрылыстарынан келіп түскен оқтарға төтеп берді. Мұнара қабырғаларының қалыңдығы 2 метр болды. Төменгі қабат салынғаннан кейін, ол қабырғаларға бекітілмеген, бірақ қақпақ сияқты олардың үстіне орналасқан қатты өртке қарсы шатырмен жабылған. Ептің шеттері айтарлықтай шығып тұрды және олардан барлық қабырғаларды жабатын экрандар ілінді. Бұрандалардың көмегімен бүкіл шатыр, шатыр және экрандар бір қабатқа көтерілді, ал жұмысшылар оның қорғанысы астында осы қабаттың қабырғаларын салуға кірісті. Бұл процесс мұнара толық биіктігіне жеткенше қайталанды. Массилиоттар қоршау машиналарын және құрылыстарға қарсы батыл түрде қорғанысты. Олар жалынып жатқан шайыр мен қарағай ұсақтарын лақтырды, ал цезарьлық әскерлер қала қабырғаларының негізін бұзды. Бір кезде олар беріліп, бітімге келуі мүмкін болды, бірақ түнде олар келісімді өрескел бұзушылықпен, Цезарьдің өзінің мәлімдемесіне сәйкес, қоршау жұмыстарын айлакерлікпен жойды (Bellum Civile 2.14; басқаша айтқанда, Дио 41.25.2 массилиоттар бұл жұмыстарды цезарьлық күштердің күтпеген шабуылына жауап ретінде жойды деп жазды). Қала тұрғындары енді берілуге жақын болды. Массилияның соңғы берілуі кезінде Цезарь әдеттегідей мейірімділігін көрсетті, ал Луций Аенобарб популисттерден құтыла алған жалғыз кемемен Фессалияға қашты. Кейіннен Массилияға Риммен ежелгі достық байланыстары мен қолдауының құрметі ретінде, сондай-ақ Цезарь басып алған кейбір аумақтармен бірге номиналды автономия сақтауға рұқсат берілді.

Көркем шығармаларда

Колин Маккалоудың "Цезарь" романында (Рим шебері сериясы) қоршау шамалы егжей-тегжейлі сипатталған. Стивен Сейлордың "Last Seen in Massilia" романында (Roma Sub Rosa сериясы) оқиға қоршау кезінде өрбуге тиіс.