Мәрашешти шайқасы (1917)

Кіріспе

1917 жылғы Бірінші дүниелік соғысының Румыния кампаниясындағы шайқас

Курт фон Морген
| бірліктер1 = Румынияның 1-ші армиясы, Ресейдің 4-ші армиясы
| бірліктер2 = Германияның 9-шы армиясы
XVIII резервтік корпус
I резервтік корпус
| күш1 = Румыния: 78 батальон, 58 кавалерия эскадрильясы, 150 батарея (36 ауыр), 10 траншеялық миномет, 7 зениттік қару, 12 әуе эскадрильясы. Ресей: 84 батальон, 32 кавалерия эскадрильясы, 79 батарея (9 ауыр)
| күш2 = 102 батальон, 10 кавалерия эскадрильясы, 213 батарея (31 ауыр)
| қазалар1 = 27,410 (5,125 қаза тапқан, 9,818 жоғалып кеткен, 12,467 жараланған) 25,650 (7,083 қаза тапқан, 8,167 жоғалып кеткен, 10,400 жараланған)

1917 жылдың 22 шілдесінде румындар Ресеймен бірлесіп, Мәрэшти және Сирет өзенінің төменгі ағысы маңында Австро-Венгрияның 1-ші армиясына қарсы шабуылға шықты, нәтижесінде Мәрэшти шайқасы болды. Алғашқы сәттілікке қол жеткізгенімен, Галициядағы Орталық державалардың қарсы шабуылы румындық-ресейлік шабуылды тоқтатты.

Шайқас

Орталық державалар екі жақты қоршау шабуылын жоспарлады: Аджудқа және Ойтузға қарсы шабуыл. Марашешти шайқасы 6 тамыз бен 3 қыркүйек аралығында Фокани, Панчу және Марашешти қалаларымен белгіленген аймақта, Сирет өзенінің бойында өтті. Сирет өзенінің батысында неміс 9-армиясы 12 дивизиядан, 102 жаяу әскер батальоны, 10 атты эскадрилья және 213 артиллерия батареясы (31 ауыр) бар болды. Немістерге қарсы 4-ші орыс армиясы тұрды. Оның қорғанысы әлі де салынып жатқан, үздіксіз және тереңдігі жеткіліксіз еді. Ресей әскерлерін генерал Константин Кристеску басқаратын Румынияның 1-ші армиясы алмастырды. Румынияның 1-ші армиясында 78 жаяу әскер батальоны, 58 атты эскадрилья, 114 пулемет және жеңіл гаубица батареясы, 36 ауыр батарея, 10 траншеялық миномет, 5 әуе эскадрильясы және 7 зениттік пулемет болды. Бұған Ресейдің 4-армиясы 84 жаяу әскер батальоны, 32 атты эскадрилья және 79 артиллерия батареясын (9 ауыр) қосты. Неміс шабуылы 5-6 тамыз түнде 8 сағаттық артиллериялық бомбалаумен басталды, оның ішінде улы газ снарядтары да болды. Сирет пен Фокани-Марашешти темір жолы арасында шабуыл жасап, немістер Ресейдің 4-ші армиясының сол жақ қанатына қарсы 3-10 км солтүстікке жылжыды. Ресейліктер артиллериясын қалдырғанмен, өзендегі көпірлерді бұзуға қол жеткізді. Осы қауіпті секторға 5-ші румын дивизиясының араласуы жағдайды тұрақтандырды, олар ресейліктермен бірге өзеннен өтуге тырысқан кезде немістердің сол жақ қанатын атқылады. Бірақ келесі күні румындар Доага ауылын жоғалтты. 4 неміс дивизиясына қарсы румын-ресейлік қарсы шабуылы кезінде ресейліктер 3 км, ал румындар 1-2 км алға жылжыды. Алайда, ресейліктер келесі түнде кері шегінді, румынның 9-шы дивизиясы мен ресейдің 71-ші дивизиясы арасында 4-5 км енді клин жасады, олардың жауынгерлік қабілеті бөлімдердің позицияларын тастауымен құлдырады. Ресейдің 4-ші армиясының қолбасшысы қарсы шабуылды кейінге қалдыруға шешім қабылдады, бұл немістерге Марашештиге қарай жылжуға және румынның 9-шы дивизиясының артқы жағына қауіп төндіруге мүмкіндік берді. Екі одақтас армия арасындағы байланыс румынның 13-ші дивизиясының жаяу әскері мен артиллериясы арқылы қайта жаңғыртылды. Күннің соңына қарай неміс қарсы шабуылы румындар мен ресейліктерді жаңадан басып алған жемістерінен бас тартуға мәжбүр етті. 10-11 тамыз аралығындағы одақтастардың қарсы шабуылы, Ресей мен Румынияның ауыр шығындарына қарамастан, Орталық державаларға келтірілген шығындардан басқа айтарлықтай нәтиже бермеді. 12-13 тамызда тағы екі румын дивизиясы шайқасқа салынды. Румындық қарсылық неміс 9-армиясын өзінің шабуылының бағытын Ресейдің 4-ші және Румынияның 1-ші армияларының қосылысына ауыстыруға мәжбүр етті, Ойтуздағы шабуылмен координациялауды үміттенеді. 14 тамыз таңында, күшті артиллериялық бомбалаудан кейін, жарылғыш және газ снарядтарымен, немістер Панчудағы ресейлік әскерлеріне шабуыл жасап, оларды кері итерді, Ойтустағы Румынияның 2-ші армиясының сол жақ қанатына қауіп төндірді. Румынның 1-ші армиясының сол жақ қанатын (12 тамыздан бастап генерал Еремия Григореску басқарды) басып алу әрекеті сәтсіз аяқталды. Келесі күні Панчудың оңтүстік-шығысынан шабуылдаған неміс әскерлері румынның 1-ші армиясының бөлімдерімен тоқтатылды, оларға румын-ресейлік артиллериясының дәл атысы көмектесті. Неміс тұтқындары өте ауыр шығындарға ұшырағанын хабарлады, "Сомма мен Верден шайқастарынан бері мұндай қатты қарсылыққа тап болмағанын" айтты. 16 тамызда румын әскерлері Панчудың солтүстігіндегі неміс шабуылын тоқтатты. 17-18 тамыз аралығында, кейбір жергілікті шайқастардан басқа, майдандағы күштер негізінен қайта топтасты. Румынияның 1-ші армиясы 53 румын және 21 ресейлік жеңіл батарея және 19 ауыр батарея орналастырды. 19 тамызда Марашешти шайқасы өзінің шыңына жетті, неміс шабуылы Ойтуздағы шабуылмен бір уақытта болды, бұл румын және ресейлік күштерін қоршауға тырысу болды. Күшті артиллериялық бомбалау таңертең басталды, газ снарядтары негізінен румын дивизияларына қарсы атылды. Орталық державалар румынның 9-шы, 10-шы және 13-шы, ресейдің 14-ші және 103-ші дивизияларына қарсы 4 неміс және 1 австро-венгерлік дивизиясымен шабуыл жасады. Негізгі соққы Марашештиден шығысқа қарай 3 км жерде болды, ал немістер румын позициясының ортасында Сирет аңғарына қарай 2 км алға жылды, бірақ қарсы шабуылмен ауыр шығынмен кері шегінді. Ұшақтар мен аэростаттардың бақылауымен румын артиллериясы жабдық пен жанды күшке ауыр шығын келтірді. Немістер Марашештиге күшті шабуыл жасады, бірақ қаланың шетіндегі теміржол станциясына ғана жетті. 22 тамызда Орталық державалар шабуылын тоқтатты, қорғанысқа ұйымдасты және траншеялық соғысқа бекінді. 23 тамызда немістер көбірек артиллерия әкеле бастады. 28 тамызда Макенсен тағы бір шабуыл жасады, бұл ресейліктердің көптеп жауынгерлік даладан қашуына әкелді, олар аз қарсылық көрсетті. Румындар ресейліктердің құлауын Макенсенге пайдалануға мүмкіндік бермес бұрын өз қатарын нығайта алды, оның шабуылын толық тоқтатты. Бұл румын армиясының өткізген ең маңызды шайқасы болды, өйткені ол Макенсеннің Молдавияға басуына толыққанды тосқауыл қойды. Макенсен 3 қыркүйекте шабуылды тоқтатты, әскерлерді Италия майданына ауыстыру үшін. Немістер 30 км майдан бойында 6-7 км алға жылды, бірақ үлкен шығынмен және ешқандай маңызды мақсатқа жетпестен. Неміс шығындары (өлгендер, жараланғандар және жоғалғандар) шамамен 60 000 адамды құрады, ал румын шығындары 27 000 адамды құрады.

The Central Powers planned a dual pincer movement attack: an offensive towards Adjud and an offensive towards Oituz. The Battle of Mărășești was fought between 6 August and 3 September, in an area marked by the towns of Focșani, Panciu and Mărășești, along the Siret River. West of the Siret, the German 9th Army had 12 divisions with 102 infantry battalions, 10 cavalry squadrons and 213 artillery batteries (31 heavy). Facing the Germans was the Russian 4th Army. Its defenses were still under construction, discontinuous, and lacked depth. The Russian troops were being replaced by the Romanian 1st Army, under General Constantin Cristescu. The Romanian 1st Army had 78 infantry battalions, 58 cavalry squadrons, 114 gun and light howitzer batteries, 36 heavy batteries, 10 trench mortars, 5 air squadrons and 7 anti aircraft guns. To these the Russian 4th Army added 84 infantry battalions, 32 cavalry squadrons and 79 artillery batteries (9 heavy). The German offensive began on the night of 5–6 August, with a violent 8 hours long artillery bombardment which included poison gas shells. Striking between the Siret and the Focșani Mărășești railroad, the Germans 3–10 km (1.8–6.2 miles) northwards against the left flank of the Russian 4th Army. Although they left behind their artillery, the Russians managed to destroy the bridges over the river. The intervention of the 5th Romanian Division in this threatened sector stabilized the situation, shelling the left flank of the Germans as they attempted to cross the river along with the Russians. The following day, however, the Romanians lost the village of Doaga. During a subsequent Romanian Russian counterattack against 4 German divisions, the Russians managed to advance 3 km (1.8 miles) and the Romanians 1–2 km (0.6–1.2 miles). However, the Russians were driven back during the following night, driving a 4–5 km (2.5–3.1 miles) wedge between the Romanian 9th Division and the Russian 71st Division, whose combat power was collapsing as whole units abandoned their positions. The commander of the Russian 4th Army decided to delay the counterattack, allowing the Germans to advance towards Mărășești and threaten the rear of the Romanian 9th Division. Communication between the two Allied armies was restored by the infantry and artillery of the Romanian 13th Division. By the end of the day, the German counterattack forced the Romanians and Russians to abandon their recently made gains. This Allied counteroffensive, between 10 and 11 August, did not yield notable results, apart from the casualties inflicted upon the Central Powers, although at the cost of heavy Russian and Romanian casualties. On 12–13 August two more Romanian divisions were committed to battle. The Romanian resistance forced the German 9th Army to shift the focus of its offensive to the junction between the Russian 4th and Romanian 1st Armies, hoping to coordinate its attack with the one delivered by the Gerok Group at Oituz. On the morning of 14 August, after a powerful artillery bombardment with high explosive and gas shells, the Germans attacked the Russian troops at Panciu and pushed them back, threatening the left flank of the Romanian 2nd Army at Oituz. The attempt to seize Mărășești, at the left flank of the Romanian 1st Army (commanded by General Eremia Grigorescu since 12 August) failed. On the next day, German troops advancing southeast of Panciu were halted by units of the Romanian 1st Army, supported by accurate Romanian Russian artillery fire. German prisoners reported extremely heavy casualties, stating that they "had not come across such stiff resistance since the battles of the Somme and Verdun". On 16 August Romanian troops checked a German advance north of Panciu. Between 17 and 18 August, besides some local skirmishes, the forces in the field mainly regrouped. The Romanian 1st Army deployed 53 Romanian and 21 Russian light batteries and 19 heavy batteries. On 19 August, the Battle of Mărășești reached its peak, the German attack being simultaneous with the attack from Oituz, obviously attempting to encircle the Romanian and Russian forces. The formidable artillery bombardment began at daybreak, with gas shells fired mainly against the Romanian divisions. The Central Powers attacked with 4 German and 1 Austro Hungarian divisions, against the Romanian 9th, 10th and 13th and Russian 14th and 103rd Divisions. The main blow was directed 3 km (1.8 miles) east of Mărășești, and the Germans advanced 2 km (1.2 miles) in the middle of the Romanian position, towards the Siret Valley, only to be pushed back with heavy losses by a converging counterattack. Guided by aircraft and balloons observation, the Romanian artillery inflicted heavy losses in combat and materiel. The Germans launched a powerful attack on Mărășești, but only reached the railway station on the outskirts of the town. On 22 August, the Central Powers ceased their offensive, organized for defense, and settled into trench warfare. On 23 August, the Germans started bringing up more artillery. On 28 August, Mackensen launched another attack, causing the Russians to leave the battlefield in large numbers after showing little resistance. The Romanians were able to reinforce their lines before Mackensen could exploit the Russian collapse, completely stopping his advance. This was the most important battle ever fought by the Romanian Army, as it managed to completely stop Mackensen's intended invasion of Moldavia. Mackensen halted the attack on 3 September in order to transfer troops to the Italian Front. The Germans had pushed forward 6–7 km (3.7–4.3 miles) along a front of 30 km (18.6 miles), but at great cost and without achieving any major objective. German casualties (killed, wounded and missing) amounted to around 60,000 men, while Romanian casualties amounted to 27,000.

Салдары

1918 жылдың наурызында Ресей, австрия-неміс әскерлері ақпан айында Балтық елдері, Беларусь және Украинадағы үлкен аумақтарды басып алғаннан кейін Брест-Литовск шартын жасады. Бұл Румынияны Орталық державалармен қоршап алды және оларды қару тоқтату туралы келісімге, содан кейін Бухарест шартына қол қоюға мәжбүр етті. 1907 жылы ашыту процесіндегі жұмысы үшін Химия саласындағы Нобель сыйлығын алған неміс химигі Эдуард Бухнер Фокани шайқасында қаза тапты. Оның сол тізе сүйегі 11 тамызда Батинештиде дүркілдеген оқтан зақымданған, ал ол екі күннен кейін Фоканидегі госпитальде жараларынан көз жұмды, сонда жерленген. Ол майор шеніне ие болды және артиллерия бөлімдеріне басшылық етті.