Кіріспе

Румын әскери шенеунігі және саяси тұлға.

Екінші Балқан соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс

1913 жылдың жазында ол Екінші Балқан соғысы кезінде Болгариядағы әскери науқанда 1-ші кавалерия дивизиясымен бірге қатысты. 1916 жылдың 1 сәуірінде майор шеніне көтерілді және 1916 жылғы Румыния науқанында 5-ші Каляраси полкімен бірге Карпат тауларындағы неміс әскерлеріне қарсы күресті. Тополог аңғарындағы Сэлатруку шайқасындағы батылдығы мен шеберлігі үшін 1917 жылдың 10 қаңтарында 3-дәрежелі Батыл Михаил орденімен марапатталды. 1917 жылдың сәуір айында подполковник болып тағайындалды; 1918 жылдың 1 қыркүйегіне дейін 2-ші кавалерия дивизиясының штаб бастығы қызметін атқарды, ал 1919 жылдың сәуір айында полковник шеніне көтерілді. Отставкасын ұсынғаннан кейін ол "пайдакүнем саясаткерлерді" және король Кароль II-нің төңірегіндегі топты әскери өмірді коммерцияландыруда айыптады. Сол айда Радеску маршал Александру Аверескудің Халық партиясына қосылды. 1930 жылдардың ортасында ол ұлтшыл саясатқа қатысты; ол Трансильваниядағы немістер мен венгрлерді мәдени тұрғыдан "румындандыруға" бағытталған «Румындықтың крест жорығы» (Cruciada Românismului) деп аталатын, өте оңшыл қозғалысты қолдады. Бұл қысқа ғұмырлы қозғалыс Михай Стелеску құрған Темір гвардияның бір бөлігі болды. 1936 жылдың шілдесінде Стелеску Темір гвардияның өлім отряды тарапынан өлтірілгеннен кейін Радеску қозғалыстың жетекшісіне айналды, бірақ ол көп ұзамай жойылды. Оның саяси көзқарастары мен патшалық төңірекке қатысты пікірлеріне байланысты, оны құпия полиция (Siguranța Statului) бақылауға алды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және коммунизмнің өрлеуі

1940 жылы қыркүйекте король Кароль II отставкаға кеткеннен кейін Радеску диктатор Ион Антонескуді нацистермен ынтымақтастық жасады деп айыптады. Бұрынғы президент Эмиль Константинеску еске алу рәсімінде айтқандай, Радеску 1941 жылы Бессарабия мен Солтүстік Буковина Кеңес Одағынан қайтарылып алынғаннан кейін Днестр өзенінен әрі қарай румын әскерлерінің ілгерілеуіне қарсы болды. 1942 жылы Радеску Германия елшісі Манфред Фрайхерр фон Киллингерді және Румынияның ішкі істеріне оның үнемі араласуын сынаған мақала жазды. Ол Таргу-Жиу лагерінде саяси тұтқын ретінде ұсталды. 1944 жылғы 23 тамызда, король Михаилдың төңкерісі кезінде Антонеску құлағаннан кейін Радеску түрмеден босатылды. 15 қазанда Совет үкіметінің талабы бойынша ол Румыния Бас штабының бастығы болып тағайындалды, олар оның тәуелсіздігі мен халықтың құрметіне бөленген, фашизмге қарсы күрескен белсенді антифашист ретіндегі беделі үшін оны жақтады. Сол күні радиода сөйлеген сөзінде Радеску шабуылға Ана Паукер мен Василе Луканы кінәлады, оларды «гиеналар» және «туысы мен Құдайы жоқ жат адамдар» деп атады. Келесі күні Коммунистік партия Радескуға қарсы беспрецеденттік үгіт науқанын ұйымдастырды. Оның ұлы Нику, митингке қатысқан (ол 1940 жылы партияға қабылданған), әкесіне ашық хат жазды; 28 ақпанда «Scînteia» және «România Liberă» басылымдарында жарияланған хатта Радеску бейбіт демонстрацияларды атуға бұйрық бергені айыпталды. Сонымен қатар, Вышинский Бухарестке келді және Михаил патшадан Радескудің отставкаға кетуін талап етті; Иосиф Сталиннің тапсырмасымен ол егер Радеску премьер-министр болып қалатын болса, Совет Одағы Солтүстік Трансильванияны Румынияға қайтаруға рұқсат етпейтінін ескертті. Осы қысымдардың нәтижесінде Радеску 1 наурызда лауазымынан кетті. 1945 жылғы 6 наурызда Петру Гроза басшылығымен Румынияның алғашқы коммунистік үкіметі құрылды. Келесі бірнеше жылда коммунистер өз билігін толыққанды нығайтты.

Батыс елдеріне жер аударылу

Грозный үкіметінің алғашқы қаулыларының бірі (1945 жылдың 7 наурызында шығарылған) генерал Рәдескуге міндетті тұру орны белгілеу болды. Коммунистік билік тарапынан қудаланған Рәдеску британ елшілігінде пана іздеп, шамамен екі айдай онда тұрды, содан кейін оны румыниялық билік органдарына тапсырды, олар оның қауіпсіздігіне кепілдік берді, бірақ оны үй қамауына алды. Рәдеску 1953 жылдың 16 мамырында Нью-Йорк қаласында туберкулезден қайтыс болды; ол қаланың Кальварий зиратына жерленді. Премьер-министр Мугур Исарескудың бастамасымен генерал Рәдескудің мәйіті 2000 жылы Румынияға қайтарылды. Оның өсиетінде көрсетілген тілектерге сәйкес, ол 2000 жылдың 23 қарашасында Бухаресттегі православиелік Беллу зиратына қайта жерленді.