Кіріспе

Алан Г. Уайли (1960 жылдың 27 мамырында туған) – Англия футбол төрешісі, бұрынғы Англия Премьер-лигасының төрешісі, Стаффордширдегі Бернтвуд қаласында тұрады.

Мансап

Уайли 1981 жылы алғаш рет төрешілікке тұрды, содан кейін 1991 жылға дейін Батыс Мидлендс (Аймақтық) лигасында төреші болды, одан кейін Футбол лигасының тізіміндегі көмекші төреші болды. 1994 жылы ол Футбол Премьер-лигасының көмекші төрешілерінің тізіміне көтерілді, ал бір жылдан кейін Футбол лигасының төрешілерінің тізіміне өтті. 1998 жылы ол ФА әйелдер кубогының финалында төрешілік етті, онда «Арсенал» «Кройдонды» 3:2 есебімен жеңді. 1999 жылы Уайли Премьер-лиганың толыққанды төрешісіне айналды және 1999 жылдың 11 тамызында «Саутгемптон» пен «Лидс Юнайтед» арасындағы «Делл» стадионындағы алғашқы матчын өткізді, онда қонақтар 3:0 есебімен жеңіске жетті. 2000 жылы Уэмблидегі ФА кубогының финалында төртінші төреші болды, онда «Челси» Роберто Ди Маттеоның 73-ші минуттағы голымен «Астон Вилланы» 1:0 есебімен жеңді. Кейіннен оған Футбол лигасы кубогының екі жартылай финалында (2003 және 2006) төрешілік ету құрметі берілді, бірақ оның бірінші маңызды ерлер ойыны төреші ретінде – 2002 жылдың 11 тамызында Кардиффтегі Миллениум стадионында «Арсенал» мен «Ливерпуль» арасындағы «Қоғамдық қалқан» матчы болды. Лондондық команда екінші таймда Гилберто Сильваның голының арқасында 1:0 есебімен жеңіске жетті. Уайли 2005-06 жылғы Лига кубогының финалында «Манчестер Юнайтед» пен «Виган Атлетик» арасындағы ойынды төрешілік етті, бұл матч та Миллениум стадионында өтті – «Юнайтед» 4:0 есебімен жеңді. Одан кейін ол 2006 жылдың 13 мамырында ФА кубогының финалын басқарды, онда «Ливерпуль» сол жерде «Вест Хэм Юнайтедпен» ойнады. Майк Дин бастапқыда ойын төрешісі болып тағайындалған, бірақ Футбол қауымдастығы оның «Ливерпульге» қатысты бейтараптығына қатысты алаңдаушылық туғаннан кейін оны ауыстыруға қатысты ерекше қадам жасады. Ойын барысында «Ливерпуль» пенальти сериясында 3:1 есебімен жеңіске жетті, қосымша уақыт соңында есеп 3:3 болды. 2008 жылдың 24 мамырында Уайли Уэмбли стадионында «Халл Сити» мен «Бристоль Сити» арасындағы Чемпиондық плей-офф финалын басқарды, бұл матчты «Халл Сити» жеңді. Уайли 2009 жылдың 14 наурызында «Олд Траффордта» «Манчестер Юнайтед» пен «Ливерпуль» арасындағы матчты басқарды, онда ол екі пенальти (біреуін «Манчестер Юнайтедке», екіншісін «Ливерпульге») тағайындады, сондай-ақ «Юнайтедтің» Неманья Видичке қызыл карточка көрсетті. Комментатор Энди Грей Sky Sports телеарнасындағы тікелей эфирде Видичтің алаңнан шығарылуынан кейін: «Менің ойымша, Алан Уайли бүгін барлық маңызды шешімдерді дұрыс қабылдады» деді. «Ливерпульдің» Фабио Аурелио соққыдан гол соқты, командасын 3:1 есебімен алға шығарды, ал матч 4:1 есебімен аяқталды. 2009 жылдың 15 тамызында ол Премьер-лиганың жаңа маусымының алғашқы ойынында «Челси» мен «Халл Сити» арасындағы төреші болды, онда «Челси» 2:1 есебімен жеңіске жетті. 2010 жылдың шілдесінде Уайли төрешіліктен кетіп, толық уақытты жаттықтырушы болып жұмыс істеуге келісті, келесі буын төрешілерді дамытудағы тәжірибесімен бөлісті. Қазіргі уақытта ол FA алдын ала жаттықтырушы белгісіне ие.