Зума: Жұмбақтар мен шартты ойын

Кіріспе

Zuma – 2003 жылы Oberon Media компаниясы жасаған және PopCap Games компаниясы жариялаған плиткаларды үйлестіру жұмбағы бар видео ойын. Ол PDA, ұялы телефондар және iPod сияқты бірнеше платформалар үшін шығарылды. Microsoft Windows және Mac OS X үшін, сондай-ақ Xbox 360 үшін Xbox Live Arcade жүктемесі және PlayStation 3 үшін PlayStation Network жүктемесі ретінде Zuma Deluxe деп аталатын жақсартылған нұсқасы да шығарылды. Ол сонымен қатар PlayStation 3-тің Bejeweled 3 саудалық нұсқасына, Feeding Frenzy 2 ойынымен бірге қосылған. Zuma 2004 жылы RealArcade-тен "Жылдың ойыны" наградасын алды.

Ойын процесі

Zuma-ның мақсаты – экранның айналасында белгілі бір жолмен (жол соңғы деңгейден басқа барлық деңгейлерде анық көрінеді) дөңгелейтін барлық шарларды, оларды сары бас сүйегі құрылымына жеткізбес бұрын, басқа шарлармен жою. Сары бас сүйегі құрылымы алдағы шарларды ескерту үшін әртүрлі дәрежеде ашылады. Ойыншы бір уақытта екі шарды ұстап, кез келген сәтте ауыстыра алады. Егер бір шар бас сүйегіне жетсе, қалғандары да соңынан еріп, тас бақа мүсіні жылдам айналып жоғалып кетеді, ал ойыншы өмірін жояды. Шарлардың бас сүйегіне жетуіне кедеріс келтіру үшін, ойыншы тас бақа мүсінінің аузынан түсті шарларды атып, шарлар тізбегін жоюға тырысады. Ойыншы сары жолақты толтырмағанша шарлар алға жылжи береді, содан кейін экраннан жаңа шарлар шығу тоқтатылады. Егер үш немесе одан көп бір түсті шарлар жанасса, олар жарылып, тізбекті реакция тудыруы мүмкін. Деңгей аяқталды деп есептеледі, егер ойыншы жолақты толтырғаннан кейін экрандағы барлық шарларды жойса. Монеталарды жинау (әдетте саңылаулар арқылы), басқа шарлардың саңылаулары арқылы жарылыстар жасау және қатарынан әрбір шарды жарыту арқылы тізбек құру үшін бонустар беріледі (монеталар мен тізбек бонустары жолақты толтырудың жылдам тәсілі). Ойыншы деңгейді белгілі уақыт ішінде (деңгейге байланысты отыз секундтан төрт минутқа дейін) аяқтаса, уақыт бонусы да беріледі. Шарлардың ішінде төрт түрлі күшті күшейткіш пайда болады, оларды шарды жарыту арқылы белсенді етуге болады. Артқа қарай жылжитын шар, шарлар тізбегінің ең шеткі бөлігін (барлық шарлар байланысқан болса) қысқа мерзімге кері итереді. Баяулату шар шарлар тізбегінің жылдамдығын қысқа уақытқа төмендетеді. Дәлдік шар тез атуға мүмкіндік береді және шар атылатын жерге бағыттайтын көрсеткішті шығарады (бұл баяулату шармен бірдей уақытқа белсенді болады, бірақ шарлардың мөлшерін ескеру қажет). Жарылыс шар жарылған жерде және уақыттағы кішкентай радиустағы барлық шарларды жарылады. Егер күшті шар тез жарылмаса, ол белгілі бір уақыттан кейін қалыпты күйіне оралады.

The objective of Zuma is to eliminate all of the balls rolling around the screen along a given path (the path is clearly visible in all of the levels except for the last level) with other balls before these balls reach the yellow skull structure, which will open to varying degrees as a warning of oncoming balls. The player can carry two balls at a time and can switch at any time. As soon as one ball reaches the skull, the others follow, the stone frog idol spins around quickly and disappears and the player loses a life. To prevent the balls from reaching the skull, the player can eliminate the balls by firing a colored ball from the stone frog idol's mouth towards the chain of balls that will continue to push forward until the player fills the yellow bar, which is when the balls will stop producing off screen. When three or more of the same color come in contact, they explode, possibly triggering other explosions as part of a chain reaction. The level is completed when after the bar is filled, the player eliminates all of the balls on the screen. There are bonuses for collecting coins (usually through gaps), for causing explosions through gaps of other balls, and chains for having a streak of always causing an explosion with each consecutive ball (coins and chain bonuses are a quick way to fill the bar). Time bonuses are also awarded if a player completes the level within ace timeranging from thirty seconds to four minutes depending on the level. Four different types of power ups show up in the balls, which can be activated by exploding the ball with the power up. The backwards ball pushes the furthest out chain (depending on if all of the balls are connected) backwards for a short length of time. The slow down ball slows the speed of the chain of balls for a short length of time. The accuracy ball allows quicker shots and points an arrow at where the ball will be shot (this stays active for about the same amount of time as the slow down ball; however, the size of the balls must be considered). The explosion ball explodes all of the balls within a small radius of the ball at the spot and time of its explosion. If not exploded quickly, power up balls will return to their regular state after some time.

Әдебиет режімі

Әрбір әдеттегі оқиға үш өмірмен басталады (экранның жоғарғы сол жақ бұрышында бақалар бейнеленген), бірақ әр 50,000 ұпай сайын қосымша өмірлер ұсынылады. Монетаны доппен ату, бір соққымен бірнеше доптар тобын жарылту, тізбектік бонус алу, доптардың арасындағы бос орындардан ату немесе белгілі бір уақыт ішінде деңгейді аяқтау (осы уақытқа «жедел уақыт» деп аталады) қосымша ұпайлар береді. Деңгейлер храмдарға ұйымдастырылған, ал алғашқы храмда бес деңгейден тұратын үш «әлем» бар (әрбір әлемнің бесінші деңгейі ерекшеленеді, себебі әдеттегіден гөрі екі доп жолынан тұрады). Бірінші әлемде туннельдер жоқ, ал әр әлемнің бірінші деңгейі де туннельсіз болады. Біріншіден үшінші әлемге дейін төрт түсті доптар бар: қызыл, көк, жасыл және сары, төртіншіден алтыншы әлемге дейін күлгілт түс қосылады, ал жетінші әлемнен бастап ақ түс пайда болады. Әлемдерге деңгейлер қосылады: төртіншіден алтыншы әлемдерді қамтитын екінші храмда алты деңгей бар, ал жетіншіден тоғызыншы әлемдерді қамтитын үшінші храмда жеті деңгей бар. Төртінші және соңғы храм (ойыншы он әлемді алғаш рет ашқанға дейін жасырылған) оннан он екіге дейінгі әлемдерді қамтиды, олардың әрқайсысы жеті деңгейден тұрады. Оннан он екіге дейінгі әлемдер жетіден тоғызыншыға дейінгі әлемдермен ұқсас, бірақ әр деңгей үшін 5000 ұпай жинап, Zuma жолағын толықтыру қажет. Сонымен қатар, доптар деңгейдің басында одан да алысқа шығады, ал доптар тізбегі аздап жылдам қозғалады. Егер ойыншы барлық өмірін жоғалтса, ойын аяқталады, және ол соңғы жеткен деңгейдің басынан қайта бастауы керек. Дегенмен, егер ойыншы барлық 12 әлемді және 4 храмды жеңсе, ол 13-ші және соңғы әлемге көшіріледі, онда тек бір деңгей бар – «Ғарыш» деңгейі. Бұл деңгей барлық алдыңғы деңгейлерге қарағанда ұзын, доптардың арасындағы түстердің топтасуы азырақ және доптардың қозғалу жолы көрінбейді. Бұл деңгейге және 13-ші әлемге 12-ші әлемді аяқтамай кіруге болмайды, себебі 13-ші әлемге арналған храм жоқ. Бұл деңгейді жеңгеннен кейін ойыншы ойынды жеңеді (егер ойыншы «Ғарыш» деңгейін (13-1) жеңе алмаса, ол жеңіске жету үшін тағы бір мүмкіндік алу үшін әлемнің он екісін қайтадан жеңуі керек). Ойынның соңында қалған әрбір өмір соңғы ұпайға 50,000 қосымша ұпай қосады.

Each regular adventure begins with three lives (represented by frogs in the upper left hand corner of the screen), but extra lives are earned with every 50,000 points. Shooting a coin with a ball, making multiple groups of balls explode with a single shot, earning chain bonuses, shooting through gaps in the balls, or finishing a level within a certain period of time (called ace time) will give extra points. The levels are organized into temples, and the initial temple consists of three "worlds" of five levels each (the fifth level in each stage is unique in having two tracks of balls instead of the usual one). No level in the first world contains tunnels, and the first level of each world is tunnelless. Worlds one to three have four colors of balls: red, blue, green, and yellow, worlds four to six add purple, and from world seven on, white is added in the variety. Levels are eventually added to worlds: The second temple, which contains worlds four to six, has six levels, while the third temple, which contains worlds seven to nine, has seven levels. The fourth and final temple (which is hidden until a player unlocks world ten for the first time) contains worlds ten to twelve, which also consists of seven levels each. Worlds ten to twelve are essentially the same as seven to nine, but for each level, 5,000 points must be scored to completely fill the Zuma bar. Also, the balls come out further at the start of the level, and the chain of balls moves along slightly faster. If the player loses all of their lives, the game ends, and they must start again at the beginning of the last stage they advanced up. However, if the player is able to beat all 12 worlds and 4 temples, they are taken to the 13th and final world where it has only one level which is the "Space" level where it is longer than all previous levels, has less color grouping among the balls, and has no visible path for the balls to follow. This level and the 13th world cannot be accessed without first completing world twelve which is because there is no associated temple for world 13. Upon beating this level, the player wins the game (if a player fails to beat the Space level (13–1), they must beat all of world twelve again before getting another chance to win). All the remaining lives at the end of a game are each worth 50,000 additional points to add on to the final score.

Қолғап режімі

Zuma сонымен қатар қолғап режимін ұсынады, онда ойыншы оқиғалық режимде жеткен деңгейін таңдап, сол деңгейді жеңу үшін жаттығуға немесе тірі қалу режимінде ойнауға болады, онда доптардың түсі мен жылдамдығы біртіндеп күшейеді. Қолғап режимінің деңгейлері ретімен: Қоян, Бүркіт, Ягуар және Күн құдайы. Ойыншы келесі деңгейге өту үшін жаттығу режимінде жеті кезеңді немесе тірі қалу режимінде жеті сары жолақты толтыруы керек. Күн құдайы деңгейіне жеткенде, доптар бас сүйегіне жақындағанда да жылдамдығын өзгеріссіз сақтайды, ойыншы шексіз ойнай алады, себебі бұл деңгейдің жіктелуінің сатылары мен жолақтарында шектеу жоқ.

Плагиат туралы дау

Жапондық Mitchell Corporation компаниясы Zuma ойынының 1998 жылғы Puzz Loop ойынының зияткерлік құқығын бұзатынын мәлімдеді, ол Жапониядан тыс елдерде Ballistic деп сатылды. Mitchell компаниясы 2006 жылы осы дизайнды Nintendo DS платформасы үшін Magnetica ойыны ретінде қайта шығарды. PopCap компаниясы Zuma "нақты көшірме емес" екенін айтты, ал PopCap негізін қалаушы Джейсон Капалка басқа дамытушылардың ойынын көшіруіне "қуанышты" екенін, егер жаңа нұсқасы көшірілген ойынның геймплейіне жаңа мүмкіндіктер қосса екенін мәлімдеді.

Қабылдау

Computer Gaming World редакторлары 2003 жылы Zuma-ны "Жылдың жұмбақ ойыны" сыйлығына ұсынды, бірақ бұл сыйлық Bookworm-ға берілді. Олар былай деп жазды: "Bejeweled, Rocket Mania және Zuma ойындары арқылы PopCap компаниясы "ұсыныстан айнымайтын құмарлықты" тудырудың жаңа жолдарын үнемі табады". Computer Gaming World редакторлары 2004 жылы Zuma Deluxe-ті "Жылдың аркадалық классикасы" деп атады, алайда ол Сид Мейердің "Пираттарына" ұтылып қалды. 7-ші жылдық интерактивті жетістіктер марапаттарында Интерактивті өнер және ғылым академиясы Zuma Deluxe-ті "Жылдың компьютерге жүктелетін ойыны" номинациясына ұсынды.

Мұра

2009 жылдың 15 қыркүйегінде Windows және Mac платформалары үшін «Zuma's Revenge!» жалғасы шығарылды. «Zuma Blitz» 2010 жылдың 14 желтоқсанында Facebook желісінде пайда болды және PopCap компаниясы оны «ойын тарихындағы Zuma-ның алғашқы бәсекелестік және бірлескен ойналысын» ұсынатын «әлеуметтік нұсқасы» деп атады.