Кіріспе
Маргарет Стюарт деген бетті де қараңыз. Маргарет Стюарт (25 желтоқсан 1424 – 16 тамыз 1445) – Шотландия ханшайымы және Франция дофині. Ол Шотландия королі Джеймс I және Джоан Бофорттың тұңғыш баласы болды. Ол Франция дофині, Франция королінің үлкен ұлы Луиге 11 жасында тұрмысқа шықты. Олардың некесі бақытсыз болды және ол 20 жасында, көбінесе қызбадан баласыз қайтыс болды.
Ерте өмір
Ол Шотландияның Перт қаласында Шотландияның Джеймс I және Англияның Генрих V-нің туысы Джоан Бофорт отбасында дүниеге келді. Маргарет ата-анасының алты қызы мен егіз ұлының ағасы болды. Оның аман қалған інісі Джеймс алты жасында Шотландияның Джеймс II королі атанды.
Франция королі Дофин
Маргарет Франция патшасы Карл VII-нің қызы үшін таңдаған болатын. Неке Карлдың он екі жасар ұлы Луиге күштеп таңылды, бұл олардың қарым-қатынасына ешқандай жақсарту әкелмеді. Дегенмен, 15 ғасырдағы патшалық некелер әрқашан саяси мақсатта жасалған. Луи мен Маргарет бір-біріне деген алғашқы әсерлері туралы тікелей мәліметтер жоқ, және олардың бір-біріне деген жағымсыз сезімдері болған-болмағанын айту тек болжам ғана. Кейбір тарихшылар Луидің әйеліне жек көру сезімі алдын ала қалыптасқан дейді, себебі ол әкесінің таңдауымен келген келін болған. Бірақ Луи рәсімге де, некеге де адал түрде қатысқандығын барша біледі, оның дәлелі – 1436 жылғы 24 маусымда, үйлену тойынан бір күн бұрын Маргаретпен алғашқы кездесуінде оны ресми түрде құшақтауы. Маргарет пен Луидің некесі ортағасырлық патшалық дипломатияның мәнін және француз монархиясының осал жағдайын көрсетеді. Неке 1436 жылғы 25 маусымда түстен кейін Тур қамалының шіркеуінде өтті, оған Реймс архиепископы төрағалық етті. Сол заманғы стандарттар бойынша, бұл өте қарапайым той болды. Он үш жасқа жуық Луи, он бір жастағы келінінен әлдеқайда есейген көрінді. Маргарет әдемі "қуыршақ" сияқты көрінді, мүмкін, оны қайын жұрты осылай ұстағандықтан. Ол поэзия мен өлеңдер жазуға белгілі бір қабілетіне ие болған, бірақ оның туындыларының ешқайсысы күйеуінің қолынан жойылмай сақталған жоқ. Ол сонымен қатар француз сарайының әлеуметтік және мәдени өміріне қызығушылық танытқан. Ол қайын атасы Франция патшасы Карл VII-нің сүйіктісі және сарайдағылардың арасында танымал болды. Алайда, ол француз сарайында өзін шеттенуші сезініп, депрессияға ұшырады. Оның күйеуімен, болашақ Франция патшасымен қарым-қатынасы шиеленіскен болды, негізінен Луидің әкесіне деген жек көруінен. Карл VII некені бұйырды, ал Маргарет жиі патшаны күйеуіне қарсы қолдады. Ол жүктіліктен қорқып, тығыз корсет киген, жасыл алма жеген және алма сірке суын ішкен деген қаңтар бар. Оның бақытсыз некесі депрессиясын күшейтті, сондай-ақ Луидің жақтастары тарапынан тараған қаңтарлар да оған әсер етті.
Өлім
1445 жылы 16 тамызда, түнгі сағат он мен он бірдің арасында, ол 20 жасында Францияның Марна департаментіндегі Шалон-сюр-Марн қаласында қайтыс болды. 7 тамызда сенбі күні ол әйелдерімен бірге король сарайына қысқа саяхатқа қатысты. Ауа райы өте ыстық болды, ол қайтып келген соң тас бөлмесінде киімдерін шешті. Ертесі күні таңертең қызуы көтеріліп, дәрігер өкпе қабынуына шалдыққан деп диагноз қойды. Ол, Жамет де Тиллей деген бретондық сарбазға қарсы айқайлап, қайтыс болды, ол оның қайын атасы, король Чарльздың жақтасы болған (Жамет Маргаретті оның әдеттегі поэзия оқуы кезінде тосыннан шақырды, бөлмеде шам болмаған, тек каминде жақсы от жанған; ол шамды оның бетіне тигізіп, күліп, кейін "әдепсіз ханшайымдар" туралы әңгімелеп жүрді. Луи Маргаретқа салқын қабақ танытты, ал ол оның салқындығын Жамет таратып жүрген қаңқуларға байланысты деп ойлады. Ол күйеуіне адалдығын айтып, қайтыс болды және Жаметті оны сөздерімен өлтірген деп айыптады). 1 Өзіне таралған жалаға күйзеліп, қайтыс болмас бұрын соңғы күйзеліске түсті. Өмірге шақыруларға жауап ретінде айтқан соңғы сөздері: "Fi de la vie! qu'on ne m'en parle plus!" ("Өмірге жек көрініс! Маған одан ештеңе айтпаңыз!"). Ол Францияның Deux Sèvres департаментіне қарасты Туарс қаласындағы Сен-Лаон шіркеуіне жерленді. Маргарет сонымен қатар, ол өзінің бөлмесінде ұйықтағанда ақын Ален Шартье оны сүйіпті немесе сүйе жаздаған деген аңызбен де танымал (осы аңыздың басқа нұсқасында Анна Бретондық оның басты кейіпкері), бірақ Шартье қайтыс болған кезде оның жасы мен орналасқан жері оны мүмкін емес еткен.
Melancholic and distressed by slander against her, she sank into a final languor before dying. Her last words, in response to others' urgings to rouse herself and live, were supposedly Fi de la vie! qu'on ne m'en parle plus ("Fie on life! Speak no more of it to me"). She was buried in the Saint Laon church in Thouars, in the Deux Sèvres department of France. Margaret is also famous for the legend that she was kissed or almost kissed by poet Alain Chartier while asleep in her own rooms (another variant of this legend has Anne of Brittany as its protagonist), though her age and location at the time of Chartier's death would have made that impossible.