Кіріспе
Қысым айырмашылығын пайдаланып өздігінен жабылатын есіктер автобустар мен пойыз есіктерінде "сырғанамалы плагин есіктер" деп аталады. Плагин есік – екі жағындағы қысымның айырмашылығын пайдаланып өзін-өзі герметикалық жабатын есік. Ол көбінесе кабиналық қысыммен жабдықталған ұшақтарда қолданылады. Бір жағындағы жоғары қысым әдетте үшбұрышты пішіндегі есіктің ойығына тығып, герметикалық жабылуды қамтамасыз етеді, бұл екі жақтағы қысым теңелгенше оның ашылуына кедерес жасайды. Плагин есік емес, қарапайым есіктің жабылуы бекіту механизмінің күшіне тәуелді.
bus and train doors known as "sliding plug doors"
A plug door is a door designed to seal itself by taking advantage of pressure difference on its two sides and is typically used on aircraft with cabin pressurization. The higher pressure on one side forces the usually wedge shaped door into its socket to create a seal, which prevents it from being opened until the pressure is equalised on both sides. A non plug door relies on the strength of the locking mechanism to keep the door shut.
Ұшақ
Плагинді есіктер көбінесе қысыммен жабдықталған кабиналары бар ұшақтарда қолданылады, себебі есіктің осы дизайны есікті бекітудің оңай және сенімді тәсілін қамтамасыз етеді және ауаның сыртқа шығуын болдырмайды. Сыртқы ауа қысымы кабинадағыдан төмендеген сайын, қысымның айырмашылығы есіктің жабылуына және ауаның ағып кетуіне жол бермейді. Есік ашылатын жердегі фюзеляж аймағын нығайту қажет, бұл салмақты арттырады. Сондықтан, үлкен есіктер үшін плагиндік дизайнға балама қолданылады. Кейбір ұшақтарда күрделі шарнирлі конструкция есіктің жартысын ішке, ал екінші жартысын сыртқа ашуға мүмкіндік береді. Алдымен есік плагиндік емес жартысына сәйкес бұрылады, содан кейін бүкіл есік сыртқа ашылады; мұндай есік жартылай плагиндік есік деп аталады. Басқа вариант бойынша, есіктің жоғарғы және төменгі жиектерінде құлыптағыш шарнирлі панельдер болуы мүмкін, олар оны ашылудан кішірейтеді, соның арқасында оны сыртқа бұруға болады. Плагиндік есіктер көбінесе қысыммен жабдықталған авиалайнерлерде, әсіресе авариялық эвакуациялық есіктерде және кішкентай жолаушылар есіктерінде қолданылады. Дегенмен, плагиндік есіктер ішке қарай ашылуы керек болғандықтан, бұл дизайн үлкен есіктер үшін тиімсіз. Жартылай плагиндік есіктер көбінесе негізгі жолаушылар есіктері үшін қолданылады. Егер үлкен жүк есігі фюзеляждің ішіне ашылса, ол құнды жүктерді тиеуге кедерілгіш болар еді. Мұндай есіктер әдетте сыртқа қарай ашылады, көптеген бекіткіштермен немесе люктермен жабдықталған сенімді құлыптау механизмі арқылы, ұшу кезінде үлкен сыртқы қысымның әсерінен ашылуын болдырмайды. Плагиндік есікпен салыстырғанда, осы дизайнның есігі осы өлшемде жеңіл болуы мүмкін, себебі плагиндік есіктің айналасындағы ашылуды нығайту қажет. Есік тығыны, плагиндік есікпен шатастырылмауы керек, Boeing 737 900ER және MAX 9 ұшақтарының кейбіреулерінде шұғыл эвакуациялық есіктің орнына қолданылады. Оны техникалық қызмет көрсету үшін сыртқа шығаруға болады және жұмыс кезінде сыртқа жылжуын болдырмау үшін ұшақ корпусындағы тоқтату жастықшалары мен есік панеліндегі тоқтату құрылғылары қажет. Бұл 2024 жылдың 5 қаңтарында Alaska Airlines рейсі 1282 кезінде есік тығынының ажырауына кедергі болмады, себебі жоғарғы бағыттағы бекіткіштерде және төменгі шарнирлі құрастырмаларда бұрандалардың жоғалғаны анықталды.
Жедел транзит
Гонконгтағы MTR Adtranz–CAF EMU және MTR Rotem EMU пойыздары Airport Express, Tung Chung және Tseung Kwan O желілерінде сырғыма есіктерді пайдаланады.
Ғарыш кемесі
Block I Apollo Command Module-де ішкі жаққа қарай ашылатын тығын люк дизайны қолданылды, себебі Гас Гриссомның Mercury Liberty Bell 7 капсуласының жарылғыш ашылу люгі ұшу соңында мерзімінен бұрын ашылып, капсула Атлант мұхитына батып, Гриссомның суға бату қаупі тудырды. Аполлон кабинасы ұшырылғанда стандартты теңіз деңгейінен жоғары қысыммен толтырылды, бұл люкті жапты. 1967 жылы "Аполлон-1" жердегі сынағы кезіндегі кабинадағы өрт қысымды одан да жоғары көтерді, соның салдарынан экипажқа қашу үшін люкті ашу мүмкін болмады. Бұл Гриссомды және оның барлық экипажы – Эдвард Х. Уайт пен Роджер Шаффиді қаза тапты. Осы оқиғадан кейін NASA командалық модульде жылдам ашылатын, сыртқа қарай ашылатын люкке өтуге шешім қабылдады. CM док люгі және Аполлон Ай модулінің екі люгі үшін тығын люктер сақталды, себебі ғарыш атмосферасындағы төмен қысымда өрт қаупі едәуір төмен болды. Тығын люктер сондай-ақ ғарыш кеңістігіндегі ішкі шлюз люгі үшін де қолданылды. Қазіргі уақытта олар Халықаралық ғарыш станциясында, сондай-ақ Ресейдің "Союз" ғарыш кемесінің орбиталық және түсіру модульдері арасындағы люкте қолданылады.
Терең теңіздегі көлік құралдары
Алвин сияқты терең суға батып жүретін аппараттар мұхит суының қысымымен іштен қатайтылатын бітетін люкті пайдаланады.