Кіріспе

саяси атрибут

Кампаниялық түймеше – бұл сайлау кезінде кандидатты немесе саяси партияны қолдау (немесе қарсылық білдіру) үшін, сондай-ақ саяси платформаның мәселелерін жариялау мақсатында қолданылатын белгі. АҚШ-та саяси түймешелер Президент Джордж Вашингтон заманынан бері қолданылып келеді. Олар сурет жасау технологиясы мен жаппай өндіріс мүмкіндіктерінің арқасында көптеген түрлерге ие болды. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың бірінші жартысында олар киім түймелеріне тігілген, ал қазіргі заманғы түймешелердің артқы жағында шыналар болады, сондықтан оларды шыналы түймешелер деп те атайды. Кампаниялық түймешелер, саяси және басқа да жарнамалық хабарламалар үшін қолданылатын бамперлік стикерлермен ұқсас. Жаңалық ретінде, кампаниялық түймешелер коллекционерлердің хоббиінің бір бөлігі болып табылады.

Тарих

Пернетақтадағы алғашқы фотосурет 1860 жылы түсірілген. Авраам Линкольн және оның түрлі қарсыластары тинтип немесе ферротип фотосуреттеу әдісін қолданған. Металл түймелерді жаппай өндіру 1896 жылы Уильям МакКинлидің президенттік науқаны кезінде басталды, онда металл дискінің бір жағы қағазбен қапталған ("слоган" басылған) және мөлдір пластикпен қорғалған "целлюлоид" түймелер пайдаланылды. 1916 жылдан бері түймелерді металл дискіге тікелей литографиялық сурет салу арқылы да жасап келеді. Целлюлоид түймелер түймешіктің артқы жағындағы инемен киімге бекітіледі (жақында жасалған түймелерде ине көбінесе қауіпсіздік инесінің механизмімен жабдықталған). Литографиялық түймелер ине немесе металл тілше арқылы бекітілуі мүмкін, ол жағаға немесе қалтаға бүгіледі. Науқан түймелерінің ең әйгілі қолданылған жағдайларының бірі 1940 жылғы АҚШ президенттік сайлауында болды, онда Венделл Уилкидің штабы президент Франклин Д. Рузвельт туралы жаңалықтарға жылдам жауап ретінде миллиондаған литографиялық лозунгі бар түймелерді шығарды. Соңғы кезде жарнамалық шығындардың өсуі және шығындарға заңдық шектеулер салдарынан көптеген АҚШ науқандары батырмалардан бас тартып, бір рет қолданылатын, әлдеқайда арзан жағаға ілгіш наклейкаларды пайдалануға көшті. Тағы бір соңғы тренд – интернет пайдаланушылары өздерінің жеке веб-сайттарына орналастыра алатын графикалық науқан түймелері немесе "веб-түймелерді" қолдану. Графикалық түймелер кеңінен таратуға мүмкіндік беретіндіктен тиімді. Дегенмен, целлюлоид түймелерін өндіруге арналған машиналардың (сондай-ақ сиялы және лазерлік принтерлер мен дизайн бағдарламалық қамтамасының) қолжетімділігінің артуы қазір тіпті шағын науқандарға да түймелерді салыстырмалы түрде арзанға, тіпті аз көлемде өндіруге немесе сатып алуға мүмкіндік береді. Науқан түймелері әсіресе АҚШ-та танымал. Олар Канада саясатында одан аз кездеседі, ал көптеген канадалық науқан түймелері АҚШ-та өндіріледі.

Жинақтау

Кампаниялық түймелерді жинау хобби ретінде кең таралған. Американдық саяси заттарды жинаушылар қауымдастығы – коммерциялық емес, мүшелік негіздегі ұйым, ол саяси науқандар мен президенттікке қатысты материалдарды жинау, сақтау және зерттеуді дамытуға бағытталған. Ең құндысы деп саналатыны – 1920 жылғы президенттік сайлауға арналған, кандидат Джеймс М. Кокс пен оның серігі Франклин Д. Рузвельттің суреті бейнеленген сирек кездесетін кампаниялық түйме. Радклиф колледжі кітапханашылары 19 ғасырдың ортасынан бастап әйелдердің сайлау құқығына қатысты түймелерден бастап, кампаниялық түймелерді жинауды қолға алды. Гарвард Кеннеди мектебінің кітапханасында қазір мыңдаған түймеден тұратын жинақ сақталуда.