Туртукай шайқасы: Бірінші дүниежүзілік соғыстың бастауы
Battle of Turtucaia
Туртукай шайқасы: Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Румыния науқанының бастауы. Орталық державалардың жеңісі, бекіністің басып алуы және румындардың қарсыласуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы шайқас
Battle in World War I
Түртукайя шайқасы (Bătălia de la Turtucaia; , Bitka pri Tutrakan), Болгарияда Тутракан эпопеясы (Tutrakanska epopeya) деп те белгілі, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Румыния науқанында Орталық державалардың алғашқы шабуылының бастапқы шайқасы болды. Шайқас бес күнге созылды және Туртукайя (қазіргі Тутракан) бекінісінің басылып алынуымен және румын қорғаушыларының капитуляциялауымен аяқталды.
The Battle of Turtucaia (Bătălia de la Turtucaia; , Bitka pri Tutrakan), also known as Tutrakan Epopee (, Tutrakanska epopeya) in Bulgaria, was the opening battle of the first Central Powers offensive during the Romanian Campaign of World War I. The battle lasted for five days and ended with the capture of the fortress of Turtucaia (now Tutrakan) and the surrender of its Romanian defenders.
Өмірбаян
1916 жылдың тамызына қарай Орталық державалар өте қиын әскери жағдайға түсті. Батыста Вердендегі неміс шабуылы қымбатқа түсетін тозу соғысына айналды, шығыста Брусилов шабуылы австро-венгр армиясын әлсіретіп жіберді, ал оңтүстікте Италия армиясы австро-венгрлерге күшті қысым көрсетіп жатты, сондай-ақ генерал Морис Саррейдің солтүстік Грекиядағы одақтас экспедициялық әскері болгар армиясына қарсы ірі шабуылға дайын тұрғандай көрінді. Румыния үкіметі Антантамен одақтасып, елдің ұлттық мүдделерін іске асыруға қажетті уақыт келді деп мәлімдеді және 1916 жылдың 27 тамызында Австро-Венгрия империясына соғыс жариялады. Румынияның үш армиясы Карпат таулары арқылы Трансильванияға шабуыл жасап, әлдеқайда аз санды Австро-Венгрияның бірінші армиясын кері шегіндірді. Ұзақ уақыт өтпей румындық әскерлер Оршова, Петрошани және Брашов қалаларын басып алды, содан кейін шабуылдың басты мақсаты – Муреш өзеніне қарай Сибиуге жетті. Жауап ретінде Германия империясы 27 тамызда Румыния Корольдігіне соғыс жариялады, ал 1 қыркүйекте Болгария Корольдігі де оған қосылды. Келесі күні болгар үшінші армиясы Оңтүстік Добруджаға басып кіріп, Орталық державалардың осы кампаниядағы алғашқы ірі шабуылын бастады.
By August 1916 the Central Powers found themselves in an increasingly difficult military situation – in the West the German offensive at Verdun had turned into a costly battle of attrition, in the East the Brusilov Offensive was crippling the Austro Hungarian Army, and in the South the Italian Army was increasing the pressure on the Austro Hungarians, while General Maurice Sarrail's Allied expeditionary force in northern Greece seemed poised for a major offensive against the Bulgarian Army. The Romanian government asserted that the moment was right for it to fulfill the country's national ambitions by aligning itself with the Entente, and declared war on the Austro Hungarian Empire on 27 August 1916. Three Romanian armies invaded Transylvania through the Carpathian Mountains, pushing back the much smaller Austro Hungarian First Army. In a short time the Romanian forces occupied Orșova, Petroșani, and Brașov, and reached Sibiu on their way to the river Mureș, the main objective of the offensive. In response the German Empire declared war on the Kingdom of Romania on 27 August, with the Kingdom of Bulgaria following suit on 1 September. On the next day the Bulgarian Third Army initiated the Central Powers' first major offensive of the campaign by invading Southern Dobruja.
Шабуылдың қайта басталуы
5 қыркүйек түнінде румындар мүмкіндігінше әлсіз екінші қорғаныс позициясына орналасты. Генерал Теодореску күштерді қайта орналастыруға бұйрық берді: 9 батальон I секторды, 12 батальон II секторды, 2 батальон III секторды және 5 батальон IV секторды қорғауға тиіс болды, ал қосымша 7 батальон резервте қалды. Алайда, бұл бұйрық әскерлерге тек таңертең жетті және бөлімшелер оны орындауға үлкермеді. 6 қыркүйекте сағат 4:30 шамасында болгар артиллериясы I және III секторларда қайтадан атыс ашты. Болгарияның 4-дивизиясының әскерлері екі негізгі және қосалқы қорғаныс шебін бөліп тұратын үлкен орманды кесіп өтуге кірісті. Күшті артиллериялық дайындықпен көмектескен болгардың 7-ші және 31-ші жаяу әскер полктері жылдам ілгеріледі. Сағат 12:30-ға дейін олар сол күні тастап кетілген окоптардан өтті. Сағат 15:00 шамасында 1/4 бригаданың екі полкі Туртукайяның үстінен көрінетін төбеде жиналды. Осы уақытта Кметов бригадасы да ілгеріледі, бірақ бұл жылдамдық аз болды және ұйымсыздық байқалды. Оның бөлімдері сағат 13:00-де орманның солтүстік жиегіне жетіп, дереу румын окоптарына шабуыл жасады, бірақ окоптарды тек сағат 15:30-да басып алды, қорғаушылардың көпшілігі 1/4 бригаданың жетістігі мен артиллериялық оқ жаудырылуына байланысты бұрын қашқан болатын. Сағат 17:30-да бригада қалаға қарап тұрған төбеге жетті. 1/1 жаяу әскер бригадасына 4-дивизиямен әрекеттерін үйлестіріп, қорғаныс шебінің оң жақ қанатына қарсы ілгерілеуге бұйрық берілді. Сағат 6:50 шамасында, алға жылжуды күтіп тұрғанда, бөлімшелер бірнеше румын батальондарының шабуылына ұшырады, олардың мақсаты қанатты қоршауға алу болды, бірақ болгар күшейтерушілері оларды тоқтатты. Осыдан кейін 1-ші және 6-шы полктер ілгеріледі және сағат 11:30-ға дейін шепке 800 метрге жақындады. Румын қорғаушылары, қоршалған бекініске көмекке шығыстан орыс колоннасы келе жатыр деп сеніп, қарсылық көрсетті; сағат 16:30-да бітімгершілік елшісінің бірі болгардың 1/31 батальонына жетті және дереу полковник Икономовқа жіберілді, ол сағат 17:30-да телефон арқылы генерал Киселовқа хаттың мазмұны туралы хабарлады.
During the night of 5 September the Romanians established themselves as best they could on their much weaker secondary defensive position. General Teodorescu ordered a redeployment of forces so that 9 battalions were to defend Sector I, 12 battalions Sector II, 2 battalions Sector III and 5 battalions Sector IV, while an additional 7 battalions remained in reserve. This order, however, reached the troops only in the morning and the units were not able to execute it. At around 4:30 am on 6 September the Bulgarian artillery again opened fire in sectors I and III. Men of the Bulgarian 4th division began crossing the large forest that separated the two main and secondary defensive lines. Aided by the powerful artillery preparation, the Bulgarian 7th and 31st infantry regiments advanced rapidly. By 12:30 they had passed through the trenches that had been abandoned by their defenders earlier in the day. At around 15:00 the two regiments of the 1/4 Brigade gathered on the hill overlooking Turtucaia itself. Meanwhile, the Kmetov Brigade also advanced, though not as quickly and with greater disorganization. Parts of it reached the northern end of the forest at 13:00 and immediately attacked the Romanian trenches, but it was only at 15:30 that the trenches were occupied, most of the defenders having already pulled out due to the success of the 1/4 Brigade and the artillery bombardment. By 17:30 the brigade reached the hill overlooking the town. The 1/1 Infantry Brigade was ordered to coordinate its actions with the 4th Division and advance against the right flank of the defensive line. At about 6:50, while still waiting to go forward, the units came under attack from several Romanian battalions which threatened to envelop their flank, but who were stopped by Bulgarian reinforcements. After this both the 1st and 6th regiments advanced, and by 11:30 had come within 800 meters of the line. The Romanian defenders, believing that a Russian column was advancing from the east to help the encircled fortress, put up stout resistance; At 16:30 one of the truce bearers reached the Bulgarian 1/31 battalion and was immediately dispatched to Colonel Ikonomov, who at 17:30, via telephone, informed General Kiselov of the note and its contents.]]
Шығындар
Румындар Туртукайя бекінісін қорғауға 39 000 сарбаз жұмсады, олардың 34 000-нан астамы қаза тапты немесе жараланды. Тек 3 500 – 4 000-ға жуық адам ғана Дунайды кешіп, Силистраға жетті. Шабуылдаушылар сонымен қатар бекіністің барлық әскери жабдығын, ішінде 62 пулемет пен 150-ге жуық зеңбірек, оның ішінде Екінші Балқан соғысы кезінде Румыниядан тартып алынған екі болгарлық батареясын жаулап алды. Ең қатты шайқас II секторда болды, онда шабуылдарға ең көп қарсылық көрсеткен 79-шы полк 4 659 сарбазының 76 пайызын жоғалтты, оның ішінде 3 576-сы қаза тапты немесе жараланды. Болгар сарбаздары да ауыр қаза тапты. 2-6 қыркүйек аралығында 1 517 адам қаза тапты, 7 407 адам жараланды және 247 адам жоғалып кетті. Ең қатты шайқас II секторда болды, мысалы, 7-ші Преслав жаяу әскер полкінің офицерлерінің 50 пайызы және сарбаздарының 39,7 пайызы қаза тапты немесе жараланды. Көбінесе, барлық қаза тапқандар жаяу әскерге тиесілі болды, ал ауыр артиллерияда тек 2 адам қаза тауып, 7 адам жараланды. Неміс сарбаздарынан 5 адам қаза тауып, 29 адам жараланды.
The Romanians committed around 39,000 men for the defense of the Turtucaia fortress, and over 34,000 of them became casualties. Only between 3,500 and 4,000 managed to cross the Danube or make their way to Silistra. The attackers also captured all the military material of the fortress, including 62 machine guns and around 150 cannons, among them two Bulgarian batteries captured by Romania during the Second Balkan War. The heaviest fighting was in Sector II where the 79th Regiment, which in general was the unit that resisted the attacks the most, suffered 76% losses out of 4,659 men some 3,576 were killed or wounded. Bulgarian casualties were heavy. From 2 to 6 September they totaled 1,517 killed, 7,407 wounded and 247 missing. The heaviest fighting was in Sector II where, in one example, the 7th Preslav Infantry Regiment had 50% of its officers and 39.7% of its soldiers killed or wounded. Characteristically, almost all of casualties were suffered by the infantry, the heavy artillery having only 2 killed and 7 wounded. German casualties were 5 killed and 29 wounded.
Акцияға әсері
Туртукайяның шапшаң құлауы және екі жаяу әскер дивизиясының жоғалуы бүкіл Румыния науқаны үшін шешуші салдарлары бар күтпеген оқиға болды. Ең маңыздысы, бұл Румыния жоғарғы басшылығын алаңдатты және әскер мен халықтың моральдық жағдайына ауыр соққы берді. Жеңілістің масштабы Румынияны Трансильваниядағы әскерлерінен бірнеше дивизияны шығаруға мәжбүр етті, бұл сол жердегі шабуылдың қарқынын күрт төмендетті. 7 қыркүйекте Румыния жоғарғы басшылығы шабуылды шектеді, ал 15 қыркүйекте ол әскерлер қорғаныс шебіне жеткенге дейін тоқтатылды. Болгарияның үшінші армиясына қарсы күштердің басқару құрылымында маңызды өзгерістер жасалды. Генерал Аслан мен оның штаб бастығы қызметтен босатылды. Румынияның үшінші армиясын генерал Авереску қабылдады, ал Добруджадағы орыс-румын күштері генерал Зайончковский басшылығымен Добруджа армиясы ретінде қайта ұйымдастырылды. Жеңіске жетудің жылдамдығы Орталық державалар үшін күтпеген болып келді, тіпті маңызды шайқастар орнында қалып жүретін фельдмаршал Маккенсен де, бекініс капитуляцияға тап болғаннан кейін бірнеше күнге соң ғана майданға келуді жоспарлаған еді. Бұл болгарлар мен олардың одақтастарының Македония майданында және Берлин мен Венадағы саяси айналымдардағы рухын көтерді. Румынияның соғысқа қатысуына қатты ренжіді император Вильгельм Германия жоғарғы басшылығының штаб-пәтерінде болгар өкілі құрметіне шампанмен той жасады. Трансильваниядағы румын шабуылының тоқтатылуы генерал Фалькенхайнға күштерін шоғырландыруға және қыркүйек айының соңына дейін қарсы шабуылға шығуға жеткілікті уақыт берді.
The rapid fall of Turtucaia and the loss of two infantry divisions was a surprise with crucial consequences for the entire Romanian Campaign. Most importantly, it unnerved the Romanian High Command and severely affected the morale of the army and the people. The scale of the defeat forced Romania to detach several divisions from its armies in Transylvania, greatly reducing the impetus of the advance there. On 7 September that advance was restricted by the Romanian high command, and on 15 September it was halted altogether, even before the armies had linked up on a defensible front. Major changes were made in the command structure of the forces operating against the Bulgarian Third Army. General Aslan and his chief of staff were sacked. Command of the Romanian Third Army was taken over by General Averescu, and the Russo Romanian forces in Dobruja were reorganized as the Dobruja Army under General Zayonchkovski. The speed with which the victory was achieved was so unexpected by the Central Powers that even Field Marshal Mackensen, who was usually present on the site of important battles, hadn't planned to arrive on the battlefield until several days after the actual capitulation of the fortress. It boosted the morale of the Bulgarians and their allies as far away as the Macedonian front, as well as in political circles in Berlin and Vienna. Kaiser Wilhelm, who had been particularly depressed by Romania's entry into the war, celebrated with a champagne party for the Bulgarian representative at the headquarters of the German High Command. The suspension of the Romanian offensive in Transylvania, which had threatened to overrun the province, gave General Falkenhayn enough time to concentrate his force and go on the offensive by the end of September.