Кіріспе

Андрю Ярантон (1619–1684) – 17 ғасырдағы көрнекті ағылшын инженері. Ол бірнеше өзендерді кеме қатынасына қолайлы су жолдарына айналдыруға жауапты болды.

Өмірбаян

Ворстерширдегі Стоурпорт-он-Северн қаласының оңтүстігіндегі Астлиде дүниеге келді және ол шаруа отбасынан шыққан. Шамамен 1632 жылы Вустерде зығыр мата сатушының шәкірті болды, бірақ бірнеше жылдан кейін ауылдық өмірге көшті. Джон Обридің сөзіне сәйкес, ол зорлықпен қаза тапты; 'Қазаның себебі - ұрып-соққаннан кейін су ваннасына тастау'.

Азамат соғысы кезеңі

Ағылшын Азамат соғысы кезінде ол Парламент армиясында қызмет етіп, капитан шеніне дейін көтерілді. 1646 жылы ол округке "парламенттік әділдік" орнату және роялистерді қолдаған барлық "күдіктілерді" тізімге алып, айыппұл салу үшін Вустер округі комитетіне мүше болды. Соғыстан кейін ол әскери жалақының қалдықтарын конфискацияланған корольдік және роялистік мүліктерге инвестициялау үшін пайдаланды. Басқа офицерлермен бірге ол Астлиде темір зауытын, жоғары пешін құрды, Вустерден шыққан шлакты және Диңгектің орманнан алынған темір кенін, жергілікті көмірмен бірге балқыту үшін пайдаланды. Көрші темір өндірушілер оған Шелсли темір зауытын жалға берді, өзінің зауытын салмайын деп. Реставрациядан кейін ол темір өнеркәсібінен шыққан болуы мүмкін. Дегенмен, 1673 жылы Винчкомб маңындағы Судлидегі пешке үлесі болды. Ярантон Реставрацияға дейін белгілі "дөңгелекбас" болғандықтан, кейіннен саяси күдікке ілікті. 1660 жылдары ол бірнеше рет тұтқындалды, кем дегенде екі рет негіссіз айыптамалар бойынша. Оның тағы бір жетістігі қалайы табақ жасаумен байланысты. Стоур Навигация компаниясының иелері және жергілікті темір өнеркәсібіндегі белгілі бір тұлғалар оған және Амброз Кроулиге Саксонияға барып, қалайы табақтың қалай жасалатынын анықтауды тапсырды. Олар оралғаннан кейін, тәжірибелер жүргізілді, оның ішінде (Саксонияда қолданылмаған) доңғалақтау. Бұл жетістік екі демеуші – Филип Фоли мен Джошуа Ньюбороға Стоур өзенінің бойындағы Вулверлиде осы процеске арналған зауыт құруға мүмкіндік берді.

Инженерлік

Ярантон ең алдымен навигациялық инженер ретінде танылады. Осы саладағы алғашқы қызығушылығы 1651 жылы Дик Брукты Астлидегі Эйвон өзеніне қосылатын және оның меншігіндегі қорыту және балқыту пештеріне дейін жүзеліс ететіндей ету туралы ұсыныс болды. 1655 жылы ол Салуарп өзенін Эйвоннан Дройтвичке дейін жүзеліс ететіндей етуді ұсынды. Бұл жобаны қалалық кеңес жинаған қаражат есебінен қаржыландыру жоспарланған, бірақ іске аспады. Дегенмен, 1662 жылы ұсыныс қайта қарастырылып, Парламент актісімен Стур және Салуарп өзендерін жақсартуға рұқсат берілді. 1664 жылы Дройтвич кеңесі Томас лорд Виндзорға (кейін Плимут графы), жобаның бас қаржы демеушісіне қаржылық көмек көрсету туралы келісімін жаңартты. Алайда, алты шлюздің бесеуі салынғаннан кейін ұсыныс «сәтті болмады» деп танылып, тоқтатылды. Бір ғасырдан кейін Дройтвич каналы сол мақсатқа жету үшін, негізінен, Дройтвичке көмір жеткізіп, тұзды суды қайнату және одан тұз алу үшін салынды. Ворчестерширдегі Стур өзені Стурбридж және Киддерминстер қалалары арқылы ағып, Стурпорт-он-Эйвонда (сол кездегі Төменгі Миттон ауылы) Эйвонға қосылады. Ұсыныс бойынша, Амблкот пен Пенснет Чейстен көмірді теміржол арқылы (футрейл деп аталды) тасымалдап, өзен бойымен тасымалдау үшін баржаларға тиеу керек болды. Өзенді жақсартуға бірнеше әрекеттер жасалды, бірақ әр жолы қаржы жетіспей, жоба аяқталмай немесе сауда басталмай тоқтап қалды. Бұл 1680 жылға дейін үзіліс-үзіліспен жалғасты, соңғылары Эндрюдің ұлы Роберт Ярантонның тікелей қадағалауында болды. Осылайша, жоспар ақыры сәтсіз аяқталды, бірақ оның мақсаттары бір ғасырдан кейін Стаффордшир және Ворчестершир каналы және Стурбридж каналы арқылы әлдеқайда үлкен шығындармен орындалды. Ярантонның үшінші навигациялық жобасы – Эйвон өзені – әлдеқайда сәтті болды. Уильям Сэндис 1630 жылдардың аяғында өзенді жақсартқан, бірақ ол Уильям Сейдің (оның қаржы демеушілерінің бірі) қолына өтті, ол Реставрация кезінде қудаланды (осылайша мүлкін жоғалтты). Оның құқықтары Йорк герцогы, кейін король Джеймс II-ге өтті, ол 1664 жылы оларды лорд Виндзорға сатты. Навигация бұрынғы меншік иелерінің кезінде тоқырап, одан әрі инвестициялар қажет болды. Лорд Виндзор төменгі Эйвонды (Евешемнің төменгі жағында) өзі сақтап, оны күтіп-ұстауға және Першор шлюзін (яғни шлюзді) қайта құруға Ярантонды жұмысқа алды. Жоғарғы Эйвонды (Евешемнен жоғары) пайдалану үшін одан да көп қаражат қажет болды, сондықтан ол Ярантонды қоса алғанда, серіктестерді тартты. Бір-екі жылдың ішінде өзен қайтадан жүзеліс ететіндей болды және Евешемнен жоғары жақта екі ғасырдан астам уақыт бойы, ал сол қаладан төмен жақта одан бері жүзеліс ететіндей болып қалды.