Егемендік таластар мен қайтарып алу қозғалыстары

Территориялық таластар, ірредентизм: елдердің бірігу немесе қайта бірігу арқылы жоғалған жерлерін қайтару туралы мәлімдемелер мен даулар. Аргентина мысалы.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: List of irredentist claims or disputes — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

егемен мемлекеттердің бірігу ұсыныстары жоқ

Бұл – ирредентистік талаптар мен даулардың тізімі. Ирредентизм – бұл қозғалыс мүшелері өз ұлтының тарихынан "жоғалған" (немесе "қайтарылмаған") деп санайтын жерді талап етуге, қайтарып алуға және иеленуге бағытталған кез келген саяси немесе халықтық қозғалыс. Барлық аумақтық даулар ирредентистік болып табыла бермейді, бірақ олар көбінесе мұндай талаптарды халықаралық және ішкі деңгейде ақтау және заңдылау үшін ирредентистік риторикамен ұсынылады. Қандай талаптар ирредентистік деп есептеледі, ал қайсысы есептелмейді деген мәселе кейде дау тудырады.

Аргентина

Аргентина Рио-де-ла-Плата вице-корольдігінің испан аумағының бір бөлігі болған немесе онымен байланысты жерлерге құқық талап етіп отыр. Вице-корольдік 19 ғасырдың басында жеке тәуелсіз мемлекеттерге ыдырады, олардың бірі кейін Аргентина мемлекетіне айналды. Бұл талаптардың ішінде 2019 жылы Чили, Парагвай, Бразилия, Уругвай және Боливияның аймақтары да болды. Осы талаптардың кейбіреулері реттелді, бірақ қалғандары әлі де күшінде. Күшіндегі талаптарға Чилимен шектес жердің бір бөлігі, Антарктика құрлығының бөлігі және Фолкленд аралдарын қоса алғанда, Британдық Оңтүстік Атлантика аралдары кіреді. Аргентина осы талаптарды үнемі жаңартып отырады. Ол Фолкленд архипелагын Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдарымен бірге Тьерра-дель-Фуэго провинциясының құрамына жатқызады. Оның талабы 1994 жылы өзгертілген Аргентина Конституциясының көшірме ережелерінде көрсетілген:

Аргентина халқы Мальвина, Джорджияс-дель-Сур және Сандвич-дель-Сур аралдарына, сондай-ақ оларға тиесілі теңіз және аралдық аймақтарға заңды және шексіз егемендігін растайды, өйткені олар Ұлттық аумақтың ажырамас бөлігі болып табылады. Осы аумақтарды қайтару және оның тұрғындарының өмір салтын құрметтеумен қатар, халықаралық құқық принциптеріне сәйкес толық егемендікті жүзеге асыру – Аргентина халқының тұрақты және өзгермейтін мақсаты болып табылады.

Боливия

Боливияның 2009 жылғы Конституциясында елдің Тынық мұхиты мен оның теңіз кеңістігіне шығуға мүмкіндік беретін аумақтарға қатысты шешілмейтін құқығы бар екені жазылған. Боливия мен Перу Тынық мұхиты соғысынан кейін Чилиге жерлерін беріп қойды, соның салдарынан Боливия теңізге шығу мүмкіндігінен айырылды. Жоғалған Атакама аймағы екі елдің қарым-қатынасындағы шиеленістің себебі болып табылады. Жыл сайын боливиялықтар Теңіз күнін (Día del Mar) жоғалған территорияны еске алу үшін тойлайды.

Қытай (ҚХР)

Қытай Халық Республикасы Конституциясының кіріспесінде: «Тайвань – Қытай Халық Республикасының қасиетті аумағының бір бөлігі. Ана мекенін қайта біріктірудің ұлы міндетін орындау – бүкіл қытай халқының, соның ішінде Тайваньдағы отандастарымыздың парызы». Қытайдың Тайвань үстінен талап етуі негізінен мемлекеттердің іріктелуі (successor states) теориясына негізделеді, Қытай өзін Қытай Республикасының (ҚР) мұрагері деп санайды. Алайда, Қытай Халық Республикасы (ҚХР) Тайваньды ешқашан бақылаған емес. Қытай Республикасы (ҚР) үкіметі бұрын материктік Қытайды да, Тайваньды да басқарған, бірақ Қытай Азамат соғысынан бері тек Тайваньды ғана басқарып келеді. Мемлекеттің ресми атауы «Қытай Республикасы» болып қала берсе де, ел көбінесе «Тайвань» деп аталады, себебі Тайвань ҚР бақылайтын аумақтың 99 пайызын құрайды.

Қытай (ҚР)

Қытайдың Цин әулеті 1895 жылы Шимоносеки келісімінде Ляодун түбегімен бірге Тайвань мен Пенгу аралдарын Жапония империясына мәңгілікке берді. Формоза Республикасы – 1895 жылы Тайвань аралында шамамен бес ай бойы болған, Тайваньды Жапон империясына ресми түрде тапсыру мен жапондықтардың іс жүзіндегі басып алуы мен бақылауы арасындағы қысқа мерзімді республика. Кейін Жапония Тайваньда отар орнатты, ол 1945 жылы Тайваньды Қытай Республикасының Ұлттық үкіметінің бақылауына бергенге дейін сақталды. Қытай Республикасы Конституциясының 4-бабында "[Қытай Республикасының аумағындағы оның қолданыстағы ұлттық шекаралары Ұлттық Ассамблеяның қаулысы бойынша ғана өзгертіледі]" делінген. Ұлттық Ассамблея 2005 жылы іс жүзінде таратылды, оның өкілеттіктері Заң шығарушы Юаньға берілді. Заң шығарушы Юань ҚХР аумағына қатысты өзгерістер енгізу жөніндегі референдум өткізуге құқылы. 1950-1960 жылдары Тайваньдағы Қытай Республикасының Үкіметі өзін Қытайдың, соның ішінде материктік Қытай, Тайвань, Тибет және Сыртқы Моңғолияның заңды билеушісі деп белсенді түрде сақты. Қазіргі саясаты бойынша "статус-квоны" сақтау мақсатында ҚХР, Моңғолия, Үндістан, Ресей, Мьянма, Пәкістан, Бутан, Солтүстік Корея және бірқатар Орталық Азия мемлекеттері бақылауындағы аумақтарға қатысты талаптарынан ресми түрде бас тартқан жоқ. Алайда, ҚХР бұл талаптарды іс жүзінде белсенді түрде іске асырмайды. ҚХР белсенді түрде іздеп жатқан қалған талаптар негізінен адам тұрмайтын аралдарға қатысты: Сенкаку аралдары, оларға Жапония да талап қойып отыр және олар Ишигаки, Окинаваның құрамына кіреді. Оңтүстік Қытай теңізіндегі Парасель және Спратли аралдарына қатысты Филиппин, Малайзия, Бруней және Вьетнам осы аралдардың біразына немесе барлығына да егемендік құқығын талап етіп, Қытайдың "Тоғыз нүктелі сызығын" мойындамайды.

Комор аралдары

Комор Одағы Конституциясының 1-бабы былай басталады: "Комор Одағы – Мохели, Майотта, Анжуан және Гранде-Комордың автономиялы аралдарынан құралған республика". Географиялық тұрғыдан Комор аралдарының бір бөлігі саналатын Майотта 1974 жылғы 22 желтоқсанда өткен референдумда Франциядан тәуелсіздікке қарсы дауыс берген төрт аралдың жалғызы болды (тәуелсіздікке қолдау көрсету 37%, қарсылық 63% құрады). Қазіргі уақытта Майотта Франция Республикасының департаменті болып табылады.

Гватемала

Гватемала 1821 жылдан бері Белиздің барлығына немесе бір бөлігіне талап етіп келеді.

Үндістан, Пәкістан және Қытай

Кашмир, Үндістан субконтинентінің ең солтүстік ұшында орналасқан таулы аймақ, 1947 жылдың тамызында Үндістанның бөлінуінен бері Үндістан мен Пәкістан арасындағы аумақтық дау нысаны болып табылады. Пәкістанның басып кіруіне қарсы тұрып, Кашмирдің махараджасы Хари Сингх Үндістанмен қосылу туралы құжатқа қол қойды, бұл елді Пәкістанмен тікелей қақтығысқа түсірді, нәтижесінде 1947-1948 жылдар аралығындағы Үнді-Пәкістан соғысы болды. Содан бері екі ел осы мәселе бойынша бірнеше соғыс жүргізді, бірақ екі тараптың ешқайсысы аймақтың барлық бөлігін басып алып, бақылауға ала алмады. Қытай 1962 жылы Қытай-Үндістан соғысы кезінде Кашмирдегі Үндістан басқаруындағы аумақты бақылауға алғаннан кейін осы қақтығысқа араласты. Қазіргі кезде Кашмирдегі бақылау аймақтары үш даулы бөлікке бөлінген: Үндістан мен Пәкістанды Бақылау Жанағы (Line of Control) бөліп тұр, ал Үндістан мен Қытайды Нақты Бақылау Жанағы (Line of Actual Control) бөліп тұр. Үндістан 1947 жылы Кашмирдің махараджасымен қол қойылған қосылу туралы құжат негізінде бүкіл аймаққа құқығы бар деп мәлімдейді; Пәкістан 1963 жылы Қытай-Пәкістан келісіміне қол қойғаннан кейін Кашмирдің тек Үндістан бақылауындағы бөліктеріне талап қояды; ал Қытайдың талаптары Пәкістан талап ететін аймақтарды қоспағанда, Үндістан бақылауындағы аумақтың бір бөлігімен шектеледі. Бұл елдердің ресми үкіметтік карталары, әдетте, осы аумақтық талаптарды олардың шекараларындағы тиісті даулы жерлерді көрсету арқылы бейнелейді.

Израиль және Палестина

1947 жылдың қарашасында Біріккен Ұлттар Ұйымының Палестинаны бөлу жоспары қабылданды, оған дауыс бергендердің 72 пайызы қолдау көрсетті. Жоспар аймақтың аумағын еврей мемлекеті мен араб мемлекетіне бөлуді көздеген. Алайда, бұл жоспар іске аспады, себебі Араб лигасы Израильдің тәуелсіздік жариялауын қабылдамады, бұл 1948 жылғы Палестина соғысына әкелді. Соның салдарынан үш аймақ пайда болды: тәуелсіз еврей мемлекеті Израиль, Иорданияның аннексиялаған Батыс жағалауы және Мысыр басып алған Газа секторы. Израильдің негізгі идеологиясы – сионистік қозғалыс – бұл аумақты еврей халқының отаны деп жариялады. Бұл талаптар еврейлердің атамекендік жерде тарихи тұруына және уақыт-уақытпен жердегі билігіне, сондай-ақ еврей Киелі кітабындағы аймақтың мәдени және діни маңызына негізделген. Соңғысы Израильдің Иерусалимге деген талабына ерекше қатысты. Израиль тәуелсіздік алғаннан кейін қаланың жартысын ғана (Батыс Иерусалим) бақылады, ал қалған жартысы (Шығыс Иерусалим) Иорданияның бақылауына өтті. Тарихи және діни контексте көптеген еврейлер Батыс жағалауды Яһудея мен Самария деп атайды (Киелі кітаптағы атаулары), бұл ежелгі Израиль патшалығының үлкен бөлігін құрады. 1967 жылы Алты күндік соғыс басталғаннан кейін Израиль Иорданияның аннексиялаған Батыс жағалауын, Мысырдың басып алған Газа секторын, сондай-ақ Сирияның Голан биіктіктерін және Мысырдың Синай түбегін басып алды. 1967 жылдан бері осы аумақтарда Израильдік поселендер құрылды, олар еврей халқы үшін тарихи және діни маңызы бар, ал Израиль мемлекеті үшін стратегиялық маңызы бар деп есептеледі. Израиль 2005 жылы Газадан шығып кетті, бірақ Батыс жағалауды оккупациялау жалғасуда. Израиль үкіметі 1967 жылы де-факто аннексияланған Шығыс Иерусалимнен басқа, бұл аумақтың ешбір бөлігіне егемендік танытқан жоқ. Батыс жағалаудағы және 1981 жылы Израильдің біржақты аннексиялаған Голан биіктіктеріндегі Израильдік поселендер Израиль үкіметімен қолдауға ие және Израиль әскерімен қорғалады, бұл халықаралық қауымдастықтың Израиль-Палестина бейбіт процесіне кедергі келтіретін фактор деп қарауына себеп болады. Газадағы Израильдік поселендер 2005 жылы таратылғанмен, халықаралық құқық бойынша Израиль әлі де Газа секторын оккупациялап отырған мемлекет саналады және Газаға египет-израиль блокадасы алынғанға дейін бұл аумақ үшін жауапкершілікке тартылады. 1980 жылы Израиль «Иерусалим толық және біріктірілген» деп жариялаған Иерусалим заңын қабылдады, бұл 1967 жылғы де-факто аннексияны ресмиледірді. 2002 жылы ратификацияланған Палестина билігінің негізгі заңының 3-бабында «Иерусалим Палестинаның астанасы» деп жарияланды, бірақ Палестина билігі Рамалла қаласынан және Осло келісімдерімен белгіленген Батыс жағалаудың белгілі бір «Аймақтарынан» басқаруды жүзеге асыруда. 2007 жылдан бері Хамас Газа секторын басқарып келеді, бұл оны Батыс жағалаудан одан әрі оқшаулап, Палестина аумақтарын екі бөлек үкімет арасында бөліп тастады. Палестина билігі Батыс жағалау мен Газа секторын («1967 жылғы шекаралар») тәуелсіз Палестина мемлекетінің аумағы деп санайды, ал Израильдің егемендігін мойындамайтын Хамас бұрынғы Британдық мандаттың барлық аумағын тәуелсіз Палестина мемлекетінің аумағы деп санайды. 1967 жылдан бері оңшыл израильдіктер арасында Батыс жағалауды Израильдің аннексиялау мүмкіндігіне қолдау бар. Иорданияның аумағы да қатал израильдіктер мен палестиналықтардың ирредентистік талаптарына ұшырады, біріншісі оны «Үлкен Израильдің» бөлігі ретінде, екіншісі «Үлкен Палестинаның» бөлігі ретінде қарастырады. Ел 1946 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Британдық мандатпен шекаралас болған және Британдық протекторат, яғни Трансиордания Эмираты болған. Иордания 1950-1988 жылдар аралығында Батыс жағалауға егемендік талап етті, бірақ бұл талап Израиль-Иордания бейбіт келісіміне байланысты тоқтатылды.

In November 1947, the United Nations Partition Plan for Palestine was adopted with 72% in favour votes, aiming to split the territory of the region into a Jewish state and an Arab state. However, this plan was never implemented—the Israeli Declaration of Independence had been rejected by the Arab League and ultimately led to the 1948 Palestine war. This war led to the emergence of three zones of control: Israel, an independent Jewish state; the West Bank, annexed by Jordan; and the Gaza Strip, occupied by Egypt. Israel's founding ideology, the Zionist movement, had claimed the territory as the Jewish homeland; these claims are based on the Jews' ancestral habitation and periodic sovereignty in the land as well as the cultural/religious significance of that region as expressed in the Hebrew Bible. The latter is particularly relevant to the Israeli claim to Jerusalem—Israel controlled only half of the city (West Jerusalem) after its independence, with the other half (East Jerusalem) coming under Jordanian control. In a historical or religious context, many Jews commonly refer to the West Bank as Judea and Samaria (the biblical terms), which formed a large part of the ancient Kingdom of Israel. Following the outbreak of the Six Day War in 1967, Israel captured the Jordanian annexed West Bank and the Egyptian occupied Gaza Strip, in addition to the Syrian Golan Heights and the Egyptian Sinai Peninsula. Since 1967, Israeli settlements have been established throughout these Israeli occupied territories, which are regarded as having historical and religious significance to the Jewish people and strategic significance to the Israeli state. Israel withdrew from Gaza in 2005, but the Israeli occupation of the West Bank continues, though the Israeli government has never explicitly claimed sovereignty over any part of that territory apart from East Jerusalem, which it effectively annexed in 1967. The Israeli settlements in the West Bank and the Golan Heights, which were unilaterally annexed by Israel in 1981, are usually supported by the Israeli government and protected by the Israeli military, drawing condemnation from the international community as an obstacle to the Israeli–Palestinian peace process. Though the Gazan Israeli settlements were dismantled in 2005, Israel is still regarded as an occupying power over the Gaza Strip under international law and will remain accountable for the territory until the Egyptian–Israeli blockade of Gaza is lifted. In 1980, Israel passed the Jerusalem Law, which declares "Jerusalem, complete and united" as the capital city of Israel, formalizing the 1967 effective annexation. Article 3 of the Basic Law of the Palestinian Authority, which was ratified in 2002 and which serves as an interim Palestinian constitution, declares that "Jerusalem is the capital of Palestine" despite the fact that the Palestinian Authority administers from Ramallah and specific "Areas" of the West Bank that were specified by the Oslo Accords. Since 2007, Hamas has administered the Gaza Strip, further isolating it from the West Bank and splitting the Palestinian territories between two separate governments. The Palestinian Authority claims the West Bank and the Gaza Strip (the "1967 borders") as the territory for an independent Palestinian state; Hamas, which does not recognize Israeli sovereignty, claims the entirety of the former British Mandate as the territory for an independent Palestinian state. Since 1967, there has been support among right wing Israelis for a potential Israeli annexation of the West Bank. The territory of Jordan has also been subject to irredentist claims by hardline Israelis and Palestinians, with the former seeing it as part of a "Greater Israel" and the latter seeing it as part of a "Greater Palestine"; the country bordered the British Mandate as a British protectorate, known as the Emirate of Transjordan, until achieving independence in 1946. Jordan claimed sovereignty over the West Bank between 1950 and 1988, when this claim was renounced in light of the upcoming Israel–Jordan peace treaty.

Жапония

Жапония Ресей басқаруындағы Курил аралдарының ең оңтүстіктегі төрт аралын, Хоккайдоның солтүстігінде орналасқан аралдар тізбегін, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сан-Франциско шарты арқылы Кеңес Одағының қосып алғанын мәлімдейді. Жапония сонымен қатар Оңтүстік Корея басқаруындағы Лианкорт тастарын да талап етеді, олар Кореяда Докдо, ал Жапонияда Такесима деп аталады және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері даулы болып келеді.

Филиппин

Филиппин Солтүстік Борнеоның бір бөлігін өз территориясының құрамына кіретіндей деп талап етеді, ол Малайзияның Сабах штатының бір бөлігі ретінде басқарылады. Филиппиннің территориялық талабы даулы аймақтың бұрын Сулу сұлтандығымен басқарылғандығына негізделген.

Испания

Испания Гибралтарға, яғни 18-ші ғасырдан бері британдық болып келген Иберия түбегінің ең оңтүстік ұшына жақын орналасқан британдық теңізден тыс аумаққа құқығын сақтап отыр. Гибралтар 1704 жылы Испания мұрагерлік соғысы (1701–1714) кезінде басып алынды. Испания Корольдігі 1713 жылы Утрехт келісімінің X бабы бойынша аумақты британдық тәжге мәңгілікке өткізді. Испанияның аумақтық талабы 1960 жылдары испан диктаторы Франсиско Франко тарапынан ресми түрде қайта жаңартылды және одан кейінгі испан үкіметтері тарапынан жалғастырылды. 2002 жылы Ұлыбритания мен Испания үкіметтері арасындағы Гибралтардың бірлескен басқаруы туралы принциптік келісім референдумда шешіліспен қабылданбады. Британ үкіметі енді гибралтарлықтардың келісімінсіз басқару мәселесін талқылаудан бас тартады.

Қазақстан

Ұлы Албания немесе албан ұлтшылдарының өзі айтқандай, этникалық Албания – албандықтардың көпшілігі қазіргі кезде немесе тарихи түрде албан халқының қоныстанған жерлері деп санайтын, Албания шекарасынан тыс жерлерге қатысты ирредентистік ұғым. Бұл термин Косовоның барлық аумағын, сондай-ақ көрші елдердегі Черногория, Грекия, Сербия және Солтүстік Македониядағы аумақтарға талап етуді қамтиды. Gallup Balkan Monitor 2010 есебіне сәйкес, Ұлы Албания идеясын Албаниядағы албандардың 63%, Косоводағы 81% және Солтүстік Македониядағы 53% қолдаған. 2012 жылы Албанияның тәуелсіздігінің 100 жылдығын тойлау барысында премьер-министр Сали Бериша Грекиядағы Превезадан Сербиядағы Прешевоға дейін, ал Солтүстік Македонияның Скопье қаласынан Черногорияның Подгорица қаласына дейін созылған "албан жерлері" туралы айтты, бұл Албанияның көршілерін ашуландырды. Бұл пікірлер 1912 жылы Осман империясынан тәуелсіздік жарияланған Влоре қаласындағы мұражайда көрсетілетін парқментке жазылды.

Армения

Біріккен Армения (классикалық, реформаланған: Միացյալ Հայաստան, транслит. Miatsyal Hayastan) – армяндар дәстүрлі отаны – Армения жотасында қазір немесе тарихи түрде көптеп қоныстанған аймақтарды білдіреді. Бұл Батыс Арменияны (Шығыс Түркия), Таулы Қарабақты (Арцах), Әзірбайжанның теңізге шығу жолы жоқ Нахчыван эксклавын және Грузияның Жавахетия (Жавахк) аймағын қамтиды. Таулы Қарабақ және Жавахк аймақтарында армяндар басым көпшілік құрайды. Батыс Армения мен Нахчыван 20-ғасырдың басында маңызды армян халқына ие болған, бірақ қазір ондай емес. Түркияның шығысындағы армян халқы 1915 жылғы геноцид кезінде дерлік толығымен қырылып, осы аймақта армяндардың мың жылдық тарихы аяқталды және түрік үкіметі армян мәдени мұрасын кеңінен жойды. Түркияға қатысты аумақтық талаптар армян геноцидін мойындаудың және геноцидтің гипотетикалық өтемақысын алудың соңғы мақсаты ретінде көбінесе қарастырылады.

Ирландия

Ирландия еркін мемлекеті 1922 жылы Британ империясының доминион мәртебесіне ие болып, ішінара тәуелсіздікке қол жеткізді. Бұл мемлекетке Солтүстік Ирландия кірмейтін, ол Ирландия аралының солтүстік-шығысындағы алты графтықтан тұратын және Ұлыбритания құрамында қалған аймақ еді. 1937 жылы Ирландия Конституциясы қабылданғанда мемлекеттің атауы Ирландия деп белгіленді, бұл Ирландия Республикасының толыққанды тәуелсіз мемлекет ретінде құрылғаны саналады. Конституцияның 2 және 3-баптарында «ұлттық аумақ – бүкіл Ирландия аралынан тұрады» делінген, сонымен қатар «ұлттық аумақтың қайта біріктірілуіне дейін» мемлекеттің заң шығару өкілеттіктері тек бұрынғы Ирландия еркін мемлекетінің құрамына кірген аймақпен шектелді. 1998 жылы «Ұлы жұма келісімі» аясында Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процесі нәтижесінде бұл мәселе өзара келісіммен шешілді. Ирландия Конституциясы референдум арқылы өзгертілді және Солтүстік Ирландияға қатысты аумақтық талаптары алынып тасталды. Жаңа Конституцияда «Ирландия аралында туған әрбір адамның Ирландия ұлтының құрамына кіруге» және ирландтық азаматтыққа ие болуға құқығы бар екені, ал «біртұтас Ирландия тек аралдағы екі юрисдикцияда демократиялық түрде білдірілген халықтың көпшілігінің келісімімен және бейбіт жолмен ғана іске асырылады» делінген. Екі юрисдикция арасында Солтүстік-Оңтүстік Министрлер Кеңесі құрылды және оған атқарушы билік берілді. 1985 жылғы Англо-Ирландия келісімімен басталған және Ұлыбритания тарапынан берілген, Ирландия үкіметінің Солтүстік Ирландия үкіметіне консультативтік және кеңес беру рөлі сақталды, бірақ аталған келісім күшін жойды. Екі мемлекет сонымен қатар ұзақ жылдар бойы дау тудырған өздерінің атаулары мәселесін де шешті: Ирландия және Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігі, екі үкімет те осы атауларды пайдалануға келісті. Ирландия республикалық теориясының заңдылық тұжырымы бойынша, 1916 жылы жарияланған Ирландия Республикасы содан бері бар екендігін жариялады, соның салдарынан Ирландия мемлекетінің немесе Солтүстік Ирландияның Ұлыбритания құрамындағы мәртебесінің заңдылығына күмән келтірді. Тарихының көп бөлігінде Синн Фейн осы ұстанымды ұстанды, бірақ «Ұлы жұма келісімін» қабылдағаннан кейін одан ресми түрде бас тартты. Синн Фейннен бөлінген шағын топтар, соның ішінде «Continuity IRA»-мен байланысты «Республикалық Синн Фейн» және «Real IRA»-мен байланысты «32 округтік егемендік қозғалысы» бұл ұстанымды сақтап келеді.

The Irish Free State achieved partial independence with a dominion status under the British Empire in 1922. This state did not include Northern Ireland, which comprised six counties in the north east of the island of Ireland which remained in the United Kingdom. When the Constitution of Ireland was adopted in 1937 it provided that the name of the state is Ireland; this is considered the time that the Republic of Ireland became a full fledged independent nation. In the constitution Articles 2 and 3 provided that "[t]he national territory consists of the whole island of Ireland", while stipulating that "[p]ending the re integration of the national territory", the powers of the state were restricted to legislate only for the area which had formed part of the Irish Free State. Arising from the Northern Ireland peace process, the matter was mutually resolved as part of the Good Friday Agreement in 1998. Ireland's constitution was altered by referendum and its territorial claim to Northern Ireland was removed. The amended constitution asserts that while it is the entitlement of "every person born in the island of Ireland to be part of the Irish Nation" and to hold Irish citizenship, "a united Ireland shall be brought about only by peaceful means with the consent of a majority of the people, democratically expressed, in both jurisdictions in the island". A North/South Ministerial Council was created between the two jurisdictions and given executive authority. The advisory and consultative role of the government of Ireland in the government of Northern Ireland granted by the United Kingdom, that had begun with the 1985 Anglo Irish Agreement, was maintained, although that Agreement itself was ended. The two states also settled the long running dispute concerning their respective names: Ireland and the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, with both governments agreeing to use those names. Under the Irish republican theory of legitimism, the Irish Republic declared in 1916 was in existence from then on, denying the legitimacy of either the state of Ireland or the position of Northern Ireland within the United Kingdom. Through much of its history, this was the position of Sinn Féin; however, it effectively abandoned this stance after accepting the Good Friday Agreement. Small groups which split from Sinn Féin continue to adopt this stance, including Republican Sinn Féin, linked with the Continuity IRA, and the 32 County Sovereignty Movement, linked with the Real IRA.

Африка

Кейбір эфиопиялық ұлтшыл айналымдар Эритреяның бұрынғы эфиопиялық провинциясы (1993 жылы 30 жылдық азамат соғысынан кейін халықаралық жағынан тәуелсіз Эритрея мемлекеті ретінде мойындалды) деп мәлімдейді.

Солтүстік Африка

Солтүстік Африкада ирредентизмнің негізгі мысалдары – Ұлы Марокко және Ұлы Мавритания идеялары. Мавритания халықаралық тұрғыдан мойындалған шекарасынан тыс жерлерге қатысты барлық талаптарынан бас тартса да, Марокко өзінің "Оңтүстік провинциялары" деп атап кеткен Батыс Сахараға таласын жалғастырып келеді.

Оңтүстік Африка

Үлкен Эсватини Оңтүстік Африканың Мпумаланга провинциясының көп бөлігін қамтиды. Эсватини патшасы Мсвати III 2013 жылы бастапқы шекараларды қайта орнату үшін Шекараны қайта орнату комитетін құрды.

Ассирия

Ассирияның отаны – Солтүстік Месопотамияда орналасқан географиялық және мәдени аймақ, дәстүрлі түрде ассириялықтардың мекені болған. Жер бетінде ассириялықтардың ең көп шоғырланған аймағы Ассирияның отанында, яғни Ассирия үшбұрышында орналасқан. Бұл аймаққа Ниневия жазығы, Оңтүстік Хаккари және Барвари аймақтары кіреді. Осы жердегі кейбір ассириялық топтар тәуелсіз мемлекет құруды көздейді. Бұл жердің аумағы шамамен ежелгі Ассирияның және кейіннен Ахеменид, Селевкид, Парф, Рим және Сасанид империяларының Ассирия (Атура/Асуристан) провинцияларының шекараларымен сәйкес келеді, бұл аймақ б.з.д. 25 ғасырынан б.з. 7 ғасырына дейін болған.

Әзірбайжан

Бүкіл Әзірбайжан – тарихи түрде әзербайжандықтар мекендеген деп есептелетін аумақтарды Әзірбайжан Республикасының құрамына біріктіруге бағытталған ирредентистік идея. Батыс Әзірбайжан – Әзірбайжанда көбінесе Арменияны білдіру үшін қолданылатын ирредентистік саяси ұғым. Әзербайжан тарапы қазіргі Армения Республикасының аумағы бұрын әзербайжандықтарға тиесілі болған жерлер екенін мәлімдейді.

Бангладеш

Үлкен Бангладеш – бірнеше үнді зиялыларының болжамы бойынша, көрші Бангладештің барлық бенгал тілінде сөйлейтін аймақтарды өз туы астына біріктіруге құштарлығы бар. Бұл Батыс Бенгалия, Трипура және Ассам штаттарын, сондай-ақ қазіргі уақытта Үндістанның және Мьянманың Рахин штатының бөлігі болып табылатын Андаман аралдарын қамтиды. Бұл теорияның негізінде Үндістан халқының арасында кең таралған, көптеген заңсыз Бангладеш иммигранттары Үндістан аумағында тұрады деген сенім жатыр. Ал, Бангладештің кейбір саяси топтары мен Бангладеш үкіметі Үндістанның солтүстік-шығыс штаттарының және Батыс Бенгалияның үлкен бөлігін мұсылман көпшілігі бар аймаққа айналдыру үшін заңсыз иммиграцияны белсенді түрде қолдайды деген айып бар. Бұл аймақтар кейіннен Үндістаннан бөлініп, мұсылман көпшілігі Бангладешке қосылуға тырысуы мүмкін.

Кавказ

Кавказ аймағында ирредентизм өршіп тұр. Таулы Қарабақ қозғалысының бастапқы ұраны – миатсум ("бірігу") Армениямен кеңестік кезеңдегідей қайта бірігуге бағытталған, бұл Әзербайжан тарапынан қақтығысты өзі мен ирредентистік Армения арасындағы екіжақты дау ретінде қабылдауына себеп болды. Профессор Томас Амброзионың сөзіне сүйенсек, "Арменияның Әзербайжанның Таулы Қарабақ аймағындағы ирредентистік жобасының табысы" және "1992 жылдан 1994 жылғы атысты тоқтатуға дейін Армения халықаралық жағынан өте кешірімді немесе шыдамды ортаға тап болды, бұл оған Әзербайжан аумағының шамамен 15 пайызын аннексиялауға мүмкіндік берді". Надя Миланованың пікірінше, Таулы Қарабақ – сепаратизм мен ирредентизмнің комбинациясы. Дегенмен, бұл аймақ тарихи тұрғыдан Арменияның құрамында болған, Арцах немесе Хачен патшалығы ретінде белгілі. 1920 жылдың шілдесінде 11-ші Кеңес Қызыл Армиясы аймақты басып алды, ал 28 шілдеде Нахчыванды қазіргі Әзербайжанның бір бөлігі ету туралы шешім 1921 жылдың 16 наурызында Кеңес Ресейі мен жаңадан құрылған Түркия Республикасы арасындағы Мәскеу шартында бекітілді. Әзербайжанның ирредентизмі, керісінше, Әзербайжанның ресми өкілдерінің мәлімдемелерінде айқын көрінеді, олар 1918 жылға дейін жеке мемлекет ретінде Әзербайжанның бар екенін дәлелдейтін тарихи мәліметтердің жоқтығына қарамастан, БҰҰ-ның мүшесі Арменияны Әзербайжанның аумағы деп мәлімдейді. 2014 жылдың 21 қаңтарында Гянджада өткен ресми кездесуде Президент Ильхам Әлиев: "Қазіргі Армения, шын мәнінде, Әзербайжанның тарихи жерлерінде орналасқан. Сондықтан біз болашақта барлық тарихи жерлерімізге қайта ораламыз. Бұл жастар мен балалар білуі керек. Біз осы идеямен өмір сүруіміз керек, өмір сүреміз және осымен өмір сүре береміз" деді.

Қытай

Гонконг пен Макао сәйкесінше британдық және португалдық территориялар болған кезде, Қытай бұл екі территорияны британдық және португалдық басқарудағы қытай территориялары деп есептеді. Сондықтан, Гонконг және Макао тұрғындары, қытай иммигранттарының ұрпақтары, екі территория арнайы әкімшілік аймақтарға айналғаннан кейін Гонконгтың арнайы әкімшілік аймағының немесе Макаоның арнайы әкімшілік аймағының паспортына ие болуға құқылы болды. Қытай Тибет, Моңғолия, Оңтүстік Қытай теңізі және т.б. сияқты Аруначал Прадеш және Ладакх аймақтарына да осындай талаптар қойып отыр.

Үндістан

Ақханд-Бхарат немесе Ақханд-Хиндустан құру туралы шақыруды кейбір үнді оңшыл индуистік мәдени және саяси ұйымдар, мысалы, Хинду Махасабха, Раштрия Сваямсевак Сангх (РСС), Вишва Хинду Паришад, Бхаратия Джаната Партиясы (БЖП) көтерген. Бұл мақсатты ортақ ұстанған бір ұйымның аты, Аханд Хиндустан Морча, өз атауында осы терминді қамтиды. Үндістанның басқа да ірі діни емес саяси партиялары, мысалы Үндістан Ұлттық Конгресі, Үндістанның бөлінуіне қарсы тұруда. Аймақта шамамен бір ғасыр бойы белсенді көптеген қарулы территориялық талаптар қозғалыстары болды. Олардың ең танымалдары – Үлкен Нагаленд үшін Нага халқының күресі, біртұтас Чинланд үшін Чин халқының күресі, Тамил Илам басқаруындағы өз мемлекетін қайтару үшін Шри-Ланка тамилдарының күресі, сондай-ақ бұрынғы Ассамның этникалық жергілікті халықтарының өзін-өзі анықтау қозғалыстары, бұл қозғалыстар британдық және британдық үнді Ассамының тұсында болды. Басқа мұндай қозғалыстардың арасында Махараштра мен Карнатака шекарасындағы Белагава шекаралық дауы бар, олар Карнатака штатының құрылуынан және екі тілді Бомбей штатының таратылуынан бастап барлық маратхи тілдес халықты бір штатқа біріктіруді көздейді.

Индонезия

Индонезия бұрынғы Голландиялық Шығыс Үндістанның барлық аумақтарын өзіне қаратып алды және бұрын Британдық Малайя мен Борнеоны Малайзияның жаңа тәуелсіз федерациясына біріктіру жоспарларын, «Ұлы Индонезия» деп аталатын бірыңғай мемлекет құру мақсатына қауіп деп қарады. Индонезияның Малайзия құрылысына қарсылығы 1960-шы жылдардың басында Индонезия-Малайзия қақтығысына әкеп соқты. Сонымен қатар, ол 1975 жылдан 2002 жылға дейін Португалдық Тиморды (қазіргі Шығыс Тиморды) ирредентистік талаптар негізінде басып алды. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы бұрынғы британдық және голландтық отарлық иеліктерді біріктіру идеясының тамыры 20-ғасырдың басына дейін жетеді, «Ұлы Малай» (Мелаю Рая) концепциясы 1920-жылдардың аяғында Британдық Малайяда Сұлтан Идрис мұғалімдер даярлау колледжінің студенттері мен түлектері тарапынан қолдау тапқан. Индонезияның Мохаммад Ямин және Сукарно сияқты саяси қайраткерлері 1950-жылдары бұл идеяны жаңғыртып, саяси одақ тұжырымын «Ұлы Индонезия» деп атады.

Иран

[[Файл:Locator map Iran Khuzestan Province. Иранның Хузестан провинциясы. Иран-Ирак соғысында (1980-1988), Саддам Хусейннің Ирағы Иранның қолында болған Шатт-әл-Араб өзенінің шығыс жағалауына егемендік құқығы бар екенін мәлімдеді. Пан-ирандық идеология көбінесе Үлкен Иран құру идеясымен байланысты қолданылады, ол Кавказ, Батыс Азия, Орталық Азия және Оңтүстік Азия аймақтарының бір бөлігін қамтиды. Бұл аймақтардың маңызды ирандық мәдени ықпалы бар, себебі олар ұзақ тарихи кезеңде әртүрлі иран (парсы) империяларының (мысалы, мидиялықтар, Ахеменидтер, парфяндар, сасанидтер, саманидтер, тимуридтер, сафавидтер, афшаридтер және Қажар империясы) билігінде болды, немесе Парсыда орналасқан империялармен кең байланыс нәтижесінде өз мәдениетінде парсы мәдениетінің маңызды элементтерін сақтайды (мысалы, Иран билігінде болмаған Солтүстік Кавказ аймақтары мен халықтары), немесе қазіргі кезде иран тілді халықтар көптеп қоныстанған және өз мәдениеттерін дамытатын аймақтар (Оңтүстік Азияның батыс бөліктері, Бахрейн және Қытай сияқты). Бұл аймақ шамамен Иран үстіртінің және оған шектесетін жазықтардың аумағына сәйкес келеді. Оны Ұлы Парсы деп те атайды, ал Encyclopædia Iranica «Иран мәдени континенті» терминін қолданады.

Ливан

Ливандық ұлтшылдыққа ежелгі Финикияның барлық жерлерін қазіргі Ливанның төңірегіне біріктіруді көздейтін ирредентистік көзқарастар кіреді. Бұл қазіргі Ливан, Сирияның Жерорта теңізі жағалауы және Израильдің солтүстік бөлігі ежелгі Финикия аумағымен шамамен сәйкес келетіндігіне байланысты, нәтижесінде ливандықтардың көпшілігі өзінің тамырларын осы аймақтың ежелгі финикиялық халқымен байланыстырады. Ұсынылып отырған Үлкен Ливан мемлекеті Ливан, Сирияның Жерорта теңізі жағалауы және Израильдің солтүстік бөлігін қамтиды.

Моңғолия

Моңғолдардың мәдени және саяси біртүтастығын жақтаған ирредентистік идея. Көрсетілген аумаққа әдетте тәуелсіз Моңғолия мемлекеті, Ішкі Моңғолия (Оңтүстік Моңғолия) және Дзунгария (Синьцзян) қытай аймақтары, сондай-ақ Бурятияның ресейлік құрамы кіреді. Кейде Тува мен Алтай Республикасы да қосылады.

Непал

Үлкен Непал – Непал Корольдігінің ең кең аумағында бағындырған жерлерін Непал Федеративтік Демократиялық Республикасының құрамына қайтаруды көздейді.

Пәкістан

Пакистандық ирредентизм – Үндістан, Ауғанстан, Бангладеш және Бірманың бір бөліктерін Пакистан құрамына қосу идеясын қамтиды. Бұл ең айқын түрде Пәкістан мен Үндістан арасында бөлінген Джамму және Кашмир штатындағы қақтығыста көрінеді.

Сирия

Ливан мен Сирияда қызмет ететін Сириялық әлеуметтік-ұлттық партиясы Леванттың және одан әрі жатқан қазіргі заманғы мемлекеттердің көпшілігін "Ұлы Сирия" деп аталатын бір мемлекетке біріктіруді мақсат етеді. Ұсынылып отырған Сирия мемлекетіне Ливан, Израиль, Сирия, Иордания және Түркияның бір бөлігі кіреді, ал кейде Ирак, Кипр және Синай түбегі де қосылады.

Тайланд

1940 жылдары тайлық ирредентизм. 1940 жылдары Таиланд "барлық бұрынғы тай жерлерін қайтару" мақсатымен ось державаларымен одақтасты. Бұл Пантай қозғалысының бір бөлігі болды. Картада Камбоджа аумағының (Нахон-Чампасак, Фибунсонгхрам және Пхра-Табонг), Шан аумағының (Сахарат Тай Дөм), Лаос аумағының (Лан Чанг) және Малай аумағының (Си Рат Малай) оккупациясы және аннексиясы көрсетілген.

Түркия

Мисак-и Милли – Осман Парламентінің соңғы сессиясында қабылданған алты маңызды шешімнің жиынтығы. Парламент 1920 жылғы 28 қаңтарда отырыс өткізіп, 1920 жылғы 12 ақпанда шешімдерін жариялады. Бұл шешімдер одақтас державаларды алаңдатты, нәтижесінде 1920 жылғы 16 наурызда британдық, француздық және итальяндық әскерлер Константинопольді де-юре басып алды және Анкарада жаңа түрік ұлттық парламенті – Ұлы Ұлттық Мәжіліс құрылды. Османдық Ішкі істер министрі Дамат Ферид Паша Мехмед VI-ның ауруына байланысты парламенттің ашылу сөзін сөйледі. Мұстафа Кемалдың достары Ерзұрым және Сивас құрылтайларында қабылданған шешімдерді мойындау мақсатында Felâh-ı Vatan деп аталатын парламентарийлер тобын құрды. Мұстафа Кемал: «Біздің тәуелсіздігіміздің басты қағидасы болып табылатын Ұлт Антын тарих беттеріне жазу – ұлттың темір құлағының ісі» деді. Осы парламент қабылдаған шешімдер Лозанна шартында жаңа Түрік Республикасының талаптарының негізі ретінде пайдаланылды.

Біріккен Араб Әмірліктері

Үлкен және Кіші Тунб аралдары, сондай-ақ Әбу Муса аралы Біріккен Араб Эмираттары мен Иран арасында даулы болып табылады.

Финляндия

Ұлы Финляндия – Финляндияның аумақтық кеңеюін баса назарға алған ирредентистік және ұлтшылдық идея. Ұлы Финляндияның ең көп таралған түсінігі елді финдер мен карельдер қоныстанған аумақтарды қамтитын табиғи шекаралармен белгіледі, ол Ақ теңізден Онега көліне дейін, Свирь және Нева өзендері бойымен – немесе, қарапайымдатылған нұсқасы бойынша, Сестра өзенінен – Фин шығанағына дейін созылды. Кейбір жақтастары Торне аңғары (Швецияда), Ингрия және Эстонияны да қосты.

Франция

1800 жылғы Францияның Бірінші Республикасы. Францияның сол кездегі шекаралары француз революционерлері анықтаған "табиғи шекараларға" жақын болды. Францияның табиғи шекаралары – Францияда, әсіресе Француз революциясы кезінде қалыптасқан ұлтшыл теория. Революционерлердің пікірінше, бұл шекаралар Рейн, Атлант мұхиты және Жерорта теңізі, Пиреней және Альп тауларымен белгіленген.

Венгрия

thumbnailАустрия-Венгрия монархиясының картасы: Венгрия Корольдігі (жасыл) және Хорватияның автономды Корольдігі Славония (қызыл). Бұл аумақтар Габсбургтер монархиясының құрамындағы Венгрия Корольдігінің шекараларын қамтиды. Венгрияның шекараларын Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы күйіне қайтару, барлық этникалық венгрлерді бір елде қайтадан біріктіру мақсатында. Венгриялық ирредентизм немесе Ұлы Венгрия – тарихи Венгрия Корольдігінің аумақтарын қайтаруға қатысты ирредентистік және ревизионистік саяси идеялар. Бұл идея Венгрияның ревизионизмімен байланысты, ең болмағанда Венгрияның көршілес елдеріндегі венгр халқы тұратын аймақтарды қайтадан бақылауға алуды көздейді. Венгрия тарихшылары «Ұлы Венгрия» терминін қолданған жоқ, себебі «Тарихи Венгрия» – 1920 жылға дейінгі Венгрия Корольдігі үшін қалыптасқан термин. Трианон шарты жаңа тәуелсіз Венгрияның шекараларын анықтады және соғыс алдындағы корольдіктің талаптарымен салыстырғанда, жаңа Венгрияның жер көлемі шамамен 72%-ға азайды, ал халқының үштен екісі кеміді, олардың шамамен 5 миллионы венгр ұлтынан болды. Алайда, Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Венгрия Корольдігінің халқының тек 54%-ы венгрлерді құрады. Шартыға қол қойылғаннан кейін, венгр басшылары оның кейбір шарттарын өзгертуге ұмтылыс жасады. Бұл саяси мақсат үлкен назар аудартып, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін маңызды ұлттық мәселе болып қала берді. thumbnail 1938–1941 жылдары нацистік Германия Венгрияға қайта тағайындаған аумақтардың картасы, соның ішінде Солтүстік Трансильвания және Транскарпатия|сол жақта Эва С. Балог былай деп мәлімдейді: «Венгрияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жоғалған аумақтарды қайтару үшін Трианон шартын қайта қарау ниетінен туындады. Бұл ревизионизм Венгрияның соғыс аралық кезеңдегі сыртқы саясатының негізін құрады». 1938 жылдың қарашасынан 1941 жылдың сәуіріне дейін Венгрия Германияның қолдауын толық пайдаланып, төрт кезеңде аумағын шамамен екі есеге ұлғайтты. Этностық тұрғыдан алғанда, бұл аумақтар әртүрлі болды – кейбіреулері негізінен венгрлермен мекенделген, ал басқалары, мысалы, Карпат Рутениясының қалған бөлігі, венгр емес халықтардан тұрды. Алайда, бөлінген Трансильванияда халық құрамы аралас болды, венгрлер мен венгр емес халықтар шамамен тең санда өмір сүрді. Венгрия 1938 жылы Бірінші Вена шешімімен (негізінен венгрлер тұратын Оңтүстік Словакияны Чехословакиядан қайтарып алу) және 1940 жылы Екінші Вена шешімімен (Солтүстік Трансильвания) бастады. 1939 жылы әскери науқандар арқылы Карпат Рутениясының қалған бөлігін бағындырды. 1941 жылы Бачка, Баранья, Медзимурье және Прекмурье Югославияның аймақтарын қосты. 1945 жылы жеңіліске ұшырағаннан кейін, Трианон шартымен белгіленген Венгрия шекарасы қалпына келтірілді, тек үш венгр ауылы Чехословакияға берілді. Бұл ауылдар қазір Братиславаның әкімшілік құрамына кіреді.

thumb|Map of the Austro Hungarian Monarchy: Kingdom of Hungary (green) and the autonomous Kingdom of Croatia Slavonia (red). These areas comprised the borders of the Kingdom of Hungary within the Habsburg monarchy. The restoration of the borders of Hungary to their state prior to World War I, in order to unite all ethnic Hungarians within the same country once again. Hungarian irredentism or Greater Hungary are irredentist and revisionist political ideas concerning redemption of territories of the historical Kingdom of Hungary. The idea is associated with Hungarian revisionism, targeting at least to regain control over Hungarian populated areas in Hungary's neighbouring countries. Hungarian historians did not use the term Greater Hungary, because the "Historic Hungary" is the established term for the Kingdom of Hungary before 1920. The Treaty of Trianon defined the borders of the new independent Hungary and, compared against the claims of the pre war Kingdom, new Hungary had approximately 72% less land stake and about two thirds fewer inhabitants, almost 5 million of these being of Hungarian ethnicity. However, only 54% of the inhabitants of the pre war Kingdom of Hungary were Hungarians before World War I. Following the treaty's instatement, Hungarian leaders became inclined towards revoking some of its terms. This political aim gained greater attention and was a serious national concern up through the second World War. thumb|Map of territories reassigned to Hungary in 1938–1941 by Nazi Germany including Northern Transylvania and Transcarpathia|leftIrredentism in the 1930s led Hungary to form an alliance with Nazi Germany. Eva S. Balogh states: "Hungary's participation in World War II resulted from a desire to revise the Treaty of Trianon so as to recover territories lost after World War I. This revisionism was the basis for Hungary's interwar foreign policy." Between November 1938 and April 1941, Hungary took full advantage of German patronage and, in four different stages, approximately doubled her size. Ethnically, these acquisitions were a mixed bag, some were populated mostly by Hungarians, while others, such as the remainder of Carpathian Ruthenia, were almost wholly non Hungarian in composition. However, regarding partitioned Transylvania, the population was mixed, near equal between Hungarians and non Hungarians. Hungary began with the First Vienna Award in 1938 (redeeming southern Slovakia from Czechoslovakia with mainly Hungarians) and the Second Vienna Award in 1940 (Northern Transylvania). Through military campaigns it gained the remainder of Carpathian Ruthenia in 1939. In 1941 it added the Yugoslav parts of Bačka, Baranja, Međimurje, and Prekmurje. After defeat in 1945, the borders of Hungary as defined by the Treaty of Trianon were restored, except for three Hungarian villages that were transferred to Czechoslovakia. These villages are today administratively a part of Bratislava.

Литва

картада кеңестік шартта мойындалған Литваның аумақтық талаптары көрсетілген. Олар 13-16 ғасырлардағы тарихи этникалық литвалық жерлерге дерлік толық сәйкес келді. Этнографиялық Литва – бұл ұлтшыл концепция, ол литвалық аумақтарды Литва Ұлы Княздығының аумақтарының маңызды бөлігі ретінде, ал литвалықтарды оларда тұратын барлық адамдар ретінде қарастырады, олардың қазір литва тілінде сөйлейтініне немесе өздерін литвалықтар деп есептейтініне қарамастан. Этнографиялық Литваның жақтастары литвалық поляктар мен солтүстік-батыс беларустарды "славяндық тілге ауысқан литвалықтар" деп есептеді және оларды қайтадан литваландыру қажет деп сақты. Олар адамның ұлты мен тегін тіл емес, оның ата-тегі анықтайтынын айтты.

Солтүстік Македония

Кейбір македондық ұлтшылдар этникалық македондық ұлтшылдар арасында Біріккен Македонияның ирредентистік тұжырымын таратуға тырысты, ол Грекияның солтүстік провинциясы Македонияға, сондай-ақ Болгариядағы Благоевград провинциясына ("Пирин Македониясы"), Албания мен Сербияға аумақтық талаптарды қамтиды. Біріккен Македония тұжырымы Балқандағы Македонияның трансұлттық аймағын (олар оны өз отаны деп есептейді және 1913 жылғы Бухарест шарты бойынша бұл аймақ дұрыс емес бөлінгенін мәлімдейді) олардың үстемдігімен бір мемлекетке біріктіруді мақсат етеді, астанасы – Салоники (славян тілдерінде Солун).

Норвегия

Норвегия Корольдігі өзінің тарихында, негізінен Солтүстік Мұзды мұхитындағы аралдар мен теңіз шекараларына қатысты бірнеше аумақтық дауларға тап болды. Норвегияның ескі Корольдігі, Норвегияның аумақтары ең үлкен болған кезде, Исландия, Гренландияның қоныстанған аймақтары, Фарер аралдары, Солтүстік аралдар мен Гебридтер (қазіргі Шотландияның бөлігі) кірді. Олар Кальмар одағында үстемдік орнатып, Данияның билігінде болғандықтан, бұл аумақтар Норвегияның отарлары ретінде қарастырылды. 1814 жылғы Киль шарты бойынша Норвегияның аумақтары Даниядан Швецияға өткенімен, Исландия, Гренландия және Фарер аралдары Данияда қалды. 1919 жылы Норвегияның сыртқы істер министрі Нильс Клаус Илен, норвегиялықтардың Данияның Гренландия аралының барлығына деген талабына қарсы емес екенін мәлімдеді. Бұл талап 1921 жылы ресми түрде жарияланды, бірақ Норвегия үкіметі Данияның талабын қабылдамады және кейіннен Гренландияның шығыс бөлігі Норвегияға тиесілі екенін мәлімдеді. Екі ел арасындағы дау 1933 жылға дейін Халықаралық Әділет сотының тұрақты төрелігімен шешілді. Сот Данияның Гренландия аралының барлығына егемендігі бар екенін анықтады, соның нәтижесінде Эрик Қызылдың жеріне Норвегияның бақылауы тоқтатылды. Норвегияға бұрын Жемтланд, Херхедален, Идре-Сарна (Екінші Бромсебро шартынан кейін жоғалған) және Бохуслен (Роскильде шартынан кейін жоғалған) провинциялары кірген, олар Оттыз жылдық соғыс және Екінші Солтүстік соғыс сияқты соғыстарда Дания жеңіліске ұшырағаннан кейін Швецияға берілді.

Португалия

Португалия Наполеон соғыстары кезінде Испанияға өткен Оливенца аумағындағы Испанияның билігін мойындамайды.

Румыния

Румын ұлтшылдары Ұлы Румынияға, әсіресе Молдоваға, 1918-1940 жылдар аралығында ел құрамына кірген аумақтың көп бөлігіне талап қояды. Молдова тілі – румын тілінің советтік кезеңдегі атауы. Молдавандықтардың бір бөлігі (бірақ барлығы емес) Румыниямен бейбіт және ерікті түрде қайта бірігуді қолдайды, әсіресе Румыния Еуропалық Одаққа қосылғаннан кейін экономикасы дамып, азаматтары Еуропа бойынша еркін қозғалу мүмкіндігіне ие болды. Сонымен қатар, Ресейдің Днестр бойындағы аймаққа (Трансднестрия) қатысты экспансионистік саясаты алаңдаушылық пен наразылық тудырып отыр.

Ресей

Ресейдің бақылауындағы Қырым қызғылт түспен көрсетілген. Донбас аймағындағы қызғылт түс 2014 жылғы қыркүйекте Ресейге жақын сепаратистер бақылаған аймақтарды көрсетеді. 2014 жылы Ресей Федерациясының Қырымды аннексиялауы онда тұратын этникалық орыстарды қорғау қажеттігімен негізделді. Қырым 1783 жылдан 1917 жылға дейін Ресей империясының құрамында болды, содан кейін бірнеше жыл автономды болды, ал 1921 жылдан 1954 жылға дейін Ресей Совет Федеративтік Социалистік Республикасының (КСРО құрамына кіретін) құрамына енді, сосын 1954 жылы Совет Украинасына (сонымен қатар КСРО құрамында болған) берілді. КСРО тарағаннан кейін Қырым 2014 жылғы ақпанға дейін Украинаның құрамында қалды. Ресей 2014 жылғы наурызда Қырымды Ресей Федерациясының құрамына қосылған деп жариялады және тиімді басқаруды бастады. БҰҰ Бас Ассамблеясының (68/262 қаулысы) және көптеген елдер Ресейдің бұл өңірлік мәртебесін мойындамайды. Ресейдің ирредентизміне Ресей империясынан таралған «Новороссия» деп аталатын Украинаның оңтүстік-шығыс және жағалау аймақтары да кіреді. Егер президент Владимир Путиннің 2021 жылғы 12 шілдеде жариялаған «Орыстар мен украиннің тарихи бірлігі туралы» эссесі ресми Ресей ұстанымы деп есептелсе, онда оның ирредентистік талаптары қазіргі тарихи Украина мен Беларусьтің барлық аумағына, тіпті Румынияның кейбір аймақтарына дейін жетеді.

Ауғанстан

Ауғанстан мен Пәкістан арасындағы шекара, Дюран желісі деп белгілі, 1893 жылы Ауғанстан мен Британдық Үндістан келісімімен белгіленген. Шекаралық аймақтарда қоныстанған паштун тайпалары қазіргі екі мемлекет арасында бөлініп кетті. Ауғанстан бұл әлі де кеуекті шекараны ешқашан мойындаған жоқ, және 1950-1960 жылдары Ауғанстан мен Пәкістан арасында осы мәселе бойынша қақтығыстар болды. Соңғы ғасыр ішіндегі барлық ауған үкіметтері әртүрлі деңгейде паштун шоғырланған аймақтарды Ауғанстан билігіне қайтаруды ұзақ мерзімді мақсат деп жариялады. Әлемнің ешбір мемлекеті Ауғанстанның Дюран желісі даулы екенін бір жақты түрде жариялауын қабылдамайды. Ауғанстанның Пәкістан территориясына қатысты талаптары Ауғанстан-Пәкістан қарым-қатынасына зиян келтірді.

Пәкістан

Пәкістан мен Үндістан тәуелсіздік алғаннан бері Кашмир аумағын өздеріне қосып алуға ұмтылып келеді. Пәкістан мен Үндістанның Кашмир аумағына қатысты дауы британдықтардан тәуелсіздік алғанға дейінгі оқиғаларға байланысты туындаған.