Кіріспе
АҚШ-тың заңдары, ата-аналардың денсаулығына зиян келтірмеген нәрестелерді қалдыруға рұқсат береді. Қауіпсіз баспана заңдары (кейбір штаттарда діни кітаптарға сілтеме жасай отырып, "Мұса баласы заңдары" деп те аталады) – бұл АҚШ-тағы заңдар, олар заңмен белгіленген жеке тұлғаларға денсаулығына зиян келтірмеген нәрестелерді қалдыруды қылмыс деп қарамайды, нәтижесінде бала мемлекеттің қамқорлығына өтеді. Барлық елу штат, Колумбия округі және Пуэрто-Рико мұндай заңдарды қабылдады. "Қауіпсіз баспана" заңдары әдетте ата-аналарға сотта өздерінің атын атамауға мүмкіндік береді, көбінесе нәресте мен ата-ананы байланыстыратын жалғыз құрал ретінде нөмірленген білезік жүйесін пайдаланады. Кейбір штаттар қауіпсіз баспанаға қалдырылғандарды баланың тасталуы немесе қамқорлыққа алуы ретінде қарастырады, сондай шағым жасөспірімдер сотына беріледі. Ата-ана шағымды қабылдамайды немесе оған жауап береді. Ал басқалары қауіпсіз баспанаға қалдырылуын бала асырап алуға бергенімен теңейді, демек, ата-аналық құқықтан бас тарту (ата-аналық жауапкершілікке қараңыз). Полиция бөлімдері, ауруханалар және өрт сөндіру станциялары – қауіпсіз баспана заңының қолданылатын орындары. Кейбір жерлерде нәрестелерді ешкімге білдірмей және ешкімге көрінбей қауіпсіз қалдыру үшін "нәресте қорапшасы" орнатылған.
Safe haven laws (also known in some states as "Baby Moses laws", in reference to the religious scripture) are statutes in the United States that decriminalize the leaving of unharmed infants with statutorily designated private persons so that the child becomes a ward of the state. All fifty states, the District of Columbia, and Puerto Rico have enacted such statutes. "Safe haven" laws typically let parents remain nameless to the court, often using a numbered bracelet system as the only means of linking the baby to the parent. Some states treat safe haven surrenders as child dependency or abandonment, with a complaint being filed for such in juvenile court. The parent either defaults or answers the complaint. Others treat safe haven surrenders as adoption surrenders, hence a waiver of parental rights (see parental responsibility). Police stations, hospitals, and fire stations are all typical locations to which the safe haven law applies. In some places, a baby hatch or "baby box" is provided to allow babies to be safely dropped off anonymously and without encountering other people.
Тарих
Техас штаты 1999 жылы 13 бала тасталып кеткен оқиғаға, оның 3-еуі нәрестелердің өлі табылған жағдайларына жауап ретінде "Бала Мұса заңы" деп аталатын заңды қабылдады. Техас заңын Техас штатының Өкілдер палатасының жаңадан келген республикалық мүшесі Виктория қаласынан Гени Моррисон демеледі. 2008 жылға қарай, барлық 50 штаттың құрамында қауіпсіз баспана заңдары болды.
Дау
Қауіпсіз баспана заңдарын қолдаушылар бұл заңдар ата-аналарды нәрестелерін қауіпсіз тапсыруға ынталандырып, өмір сақтайтынын, сондай-ақ аборт, нәресте өлтіру немесе баланы тастап кетуге балама ұсынатынын айтады. Қарсыластары, қауіпсіз баспана заңдары ата-аналардың стресске түсуін талап етпейтіндіктен, бір ата-ана заңды екінші ата-анадан жасыру үшін пайдаланады деп мәлімдейді. Сондай-ақ, кейбір штаттарда қауіпсіз баспана заңдары аналарға басымдық беретініне байланысты заңдар сынға ұшырады. Сыншылар қауіпсіз баспана заңдары уақытша баланы тапсыру заңдарын әлсіретеді деп есептейді, ол заңдар ата-аналар балаларын өсіргісі келе ме, жоқ па, әлде тапсырғысы келе ме деген шешімге келмеген жағдайда қабылданған. Қолдаушылар анонимділік – кейбір ата-аналарды нәрестелеріне зиян келтірмеуге көндірудің жалғыз жолы екенін, ал пайдасы зияннан артық екенін көрсетеді. Әкелер құқығын қорғайтын ұйымдар қауіпсіз баспана заңдары әкелерді баланың өмірінен олардың білімі мен келісімінсіз шеттетуі мүмкін екенін сынады. 2008 жылдың шілдесінде Небраска штатында қабылданған қауіпсіз баспана заңына қатысты дау туды: сол кездегі Небраска заңы баланың 18 жасқа дейінгі кез келген адам екенін анықтады, нәтижесінде нәресте емес, тіпті жасөспірімдерге дейін жеткен балалар тасталып кетті. Заңның бұрынғы нұсқасы бойынша, төрт ай ішінде кем дегенде 35 бала Небраска ауруханаларына жеткізілді, олардың кем дегенде 5-і АҚШ-тың басқа штаттарынан келген. 2008 жылдың қарашасында заң өзгертіліп, 30 күнге дейінгі нәрестелерді ғана тапсыруға рұқсат етілді.
Конституциялық негіздеме
2006 жылдың 8 қаңтарына дейін Огайо штатында қана бір сот қауіпсіз баспана заңының конституциялықтығына шағым түсірген. Жеке зиян келтірілгенін дәлелдей алмаған талапкер, мемлекет ата-аналардың балаларын бір-бірінен жасыруға көмектеспейтінін жұртшылық алдын ала білуі тиіс деп мәлімдеді. Сонымен қатар, анонимділік баласын бас тартқан ата-ананың бастапқы қадамдарын қиындатып, кез келген ата-ана тарапынан еркіндікпен қолданылуы мүмкін болғандықтан, заң жалпы қоғам үшін қауіп тудырды. Сот бұл істі қараусыз қалдырып, талапкер көрсеткен зиян мемлекеттік шаралар қабылдауға жеткілікті деңгейде емес деп тапты. Осылайша, талапкердің қауіпсіз баспана заңы биліктің бөліну принципін бұзады деген талабы, Жоғарғы Соттың ережелерді қабылдау өкілеттігін айналып өту арқылы қарастырылмады. 2007 жылы Огайо штатының жалпы соттары тастап кетілген баланың алғашқы үкімін және осы баланы Куяхога округінің Балалар және отбасылық қызметтер департаментінің (CCDCFS) уақытша қамқорлығына беру туралы шешімді жойды.
Танымал мәдениет
Небраска штатының қауіпсіз баспана заңының қабылдануына байланысты туындаған дау-дамай романда жалғыз әкесінің тоғыз баласын ауруханада тастап кеткен түнін және осы оқиғаның куәсі болған медбикеге тигізген эмоционалдық әсерін суреттейді.