Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық баспа – әртүрлі нотация түрлерінде музыкалық ноталардың, партиялардың және кітаптардың жасалуы, өндірілуі және таратылуымен айналысатын бизнес. Бұл ретте композиторлардың, ән жазушылардың және басқа да авторлардың есімдерінің көрсетілуімен қатар, авторлық төлемдер немесе басқа да сыйақы алуы қамтамасыз етіледі (қолданылған жағдайда). Осы мақалада индустрияның бастапқы тарихы жарық көреді.
Music publishing is the business of creating, producing and distributing printed musical scores, parts, and books in various types of music notation, while ensuring that the composer, songwriter and other creators receive credit and royalties or other payment (where applicable). This article outlines the early history of the industry.
Баспа
Музыкалық баспа 15 ғасырдың ортасына дейін кеңінен дамымады, осы кезде музыканы басып шығарудың механикалық тәсілдері алғаш рет ойда келді. Ең ерте мысалы – 1457 жылғы Майнц Забур кітабы, Гутенберг баспасынан шыққан екінші кітап (Гутенберг Киелі кітабынан кейін). 1501 жылға дейін музыка кітаптары бай адамдарға немесе діни мекемелерге тиесілі болды, ал музыканы құлақпен үйренуге немесе қолмен көшіруге тура келді. Бұл өте көп еңбек пен уақыт талап ететін процесс болғандықтан, оны алғаш рет тек қасиетті музыканы шіркеу үшін сақтап қалуға тырысқан монахтар мен дін қызметкерлері ғана қолға алды. Қазірге дейін сақталған аз ғана халықтық музыка жинақтары бай ақсүйектердің тапсырысымен жасалған және оларға тиесілі болған. Мысал ретінде итальяндық Trecento музыкасының Squarcialupi кодексі мен француздық Ars subtilior музыкасының Chantilly кодексін келтіруге болады. Басып шығару ойда келгеннен кейін де қолмен көшіру ұзақ жылдар бойы сақталды, ал музыка 18 ғасырға дейін қолжазба түрінде кеңінен таратылды, жеке көшірулер де, жазбашылардың басылымдары да болды.
Music publishing did not begin on a large scale until the mid 15th century, when mechanical techniques for printing music were first developed. The earliest example, the Mainz Psalter, dates from 1457, and is the second book to be printed on the Gutenberg press (after the Gutenberg Bible). Prior to 1501, music books were owned by the wealthy or religious institutions, and music had to be learned by ear or copied out by hand. This was a very labor intensive and time consuming process, so it was first undertaken only by monks and priests seeking to preserve sacred music for the church. The few collections of secular music that are extant were commissioned and owned by wealthy noblemen. Examples include the Squarcialupi Codex of Italian Trecento music and the Chantilly Codex of French Ars subtilior music. Hand copying persisted long after the invention of printing and music was widely disseminated in manuscript form well into the 18th century, both in personal copying and scribal publication.
Петручи
Қазіргі заманғы музыка баспасының негізін қалаушы Оттавиано Петруччи – баспагер және шығарушы, ол 16 ғасырда Венецияда баспа музыкасына жиырма жылдық монополия құқығын алды. Оның алғашқы жинағы «Harmonice Musices Odhecaton» деп аталды және көбінесе Жоскен де Пре мен Генрих Исаактың 96 полифониялық шығармасын қамтыды. Ол Ренессанс дәуірінде Еуропа бойынша кең таралған фламандтық туындыларға баса назар аударды, итальяндықтарға қарағанда. Оның баспаханасы үш рет басу әдісін қолданды, онда қағаз бірнеше рет басылды. Бірінші басылым – нота тасымалдағыштары, екіншісі – сөздер, ал үшіншісі – ноталар. Бұл әдіс өте таза нәтижелерді берді, бірақ көп уақыт пен қаражат талап етті.
The father of modern music printing was Ottaviano Petrucci, a printer and publisher who was able to secure a twenty year monopoly on printed music in Venice during the 16th century. His first collection was entitled Harmonice Musices Odhecaton and contained 96 polyphonic compositions, mostly by Josquin des Prez and Heinrich Isaac. He flourished by focusing on Flemish works, rather than Italian, as they were very popular throughout Europe during the Renaissance. His printing shop used the triple impression method, in which a sheet of paper was pressed three times. The first impression was the staff lines, the second the words, and the third the notes. This method produced very clean results, though it was time consuming and expensive.
Растелл
1520 жылы Англияда Джон Растелл музыканы басып шығарудың бір реттік әдісін жасады. Оның әдісімен нота таяқтары, сөздер және ноталардың бәрі бір типтің бөлігі болды, бұл оны өндіруді әлдеқайда оңайлатты. Дегенмен, бұл әдіс нашар нәтижелерге әкелді, себебі нота таяқтары көбінесе дәл келмеді және бетте толқынды көрінді. Бір реттік әдіс Петруччидің әдісінен басым түсіп, 17 ғасырда мысқа түсіру таралғанға дейін басты басып шығару тәсілі болды. Бұл әдісті француз Пьер Аттайннан кеңінен қабылдап, пайдаланды.
Around 1520 in England, John Rastell developed a single impression method for printing music. With his method, the staff lines, words and notes were all part of a single piece of type, making it much easier to produce. However, this method produced messier results, as the staff lines were often inexactly aligned and looked wavy on the page. The single impression method eventually triumphed over Petrucci's and became the dominant mode of printing until copper plate engraving took over in the 17th century. This method was adopted and used widely by a Frenchman, Pierre Attaingnant.
Авторлық құқықтар
Музыкалық авторлық құқық тұжырымы Англия королі Генрих VIII билігінде пайда болды. Ол барлық басылған материалдардың түпнұсқаларын өзіне жіберуді талап етті және бастысы, жаңа кіріс көзін құру үшін баспагерлерге лицензиялар арқылы қорғау ұсынды. 1575 жылы Елизавета I Томас Таллис пен оның шәкірті Уильям Бёрдке полифониялық музыканы басып шығару және жариялау бойынша 21 жылдық патенттік монополия берді. Қазіргі заманғы авторлық құқық туралы алғашқы заң – Анна заңы (1709), ол барлық жарияланған туындыларды он төрт жылға қорғады, кейіннен осы мерзім жиырма сегіз жылға дейін ұзартылды. Музыкалық авторлық құқықты басып шығаруға жасалған ең алғашқы әрекет Саломоно Россидің «Шир Хаширим» (Венеция, 1623) еңбегінде кездеседі, онда Леон Модена жазған мәтінді бұзушыларға раббин қарғысы жазылған.
The concept of musical copyright had its beginnings in the reign of King Henry VIII of England who required copies of all printed matter to be sent to him and offered protection to printers in the form of licenses, primarily to produce a new source of revenue. In 1575 Elizabeth I granted Thomas Tallis and his pupil William Byrd a 21 year patent monopoly on the printing and publishing of polyphonic music. The first modern copyright law was the Statute of Anne (1709), which protected all published works for a period of fourteen years, later extended to twenty eight years. The earliest attempt at a printed musical copyright notice appears in the "Shir Hashirim" of Salomone Rossi (Venice, 1623) which includes a rabbinical curse on those infringing the text, written by Leon of Modena.
1886 жылғы Берн конвенциясы
Авторлық құқық саласындағы алғашқы халықаралық келісім 1886 жылғы Берн конвенциясы болды. Конвенцияның басты принципі – келісімге қол қойған әрбір елдің одақтас елдердің барлық елдеріндегі шығармаларды, сондай-ақ авторлары осы елдердің азаматтары немесе тұрғындары болып табылатын жарияланбаған шығармаларды автоматты түрде қорғауын қамтамасыз ету. Орындау құқықтары да осы қағидаларға кіреді. 2012 жылдың наурыз айына қарай, конвенцияға 165 ел мүше болды.
The first international agreement involving copyright was the Berne Convention of 1886. The core principle of the Convention is its provision that each of the contracting countries shall provide automatic protection for works in all other countries of the union and for unpublished works whose authors are citizens of or residents in those countries. Performance rights are included in these provisions. As of March 2012, 165 countries had become parties to the convention.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-тың алғашқы федералды авторлық құқық заңы "карталар, схемалар және кітаптарды" қорғауға мүмкіндік берді. Кейбір ғалымдардың айтуынша, 1790 жылғы заңның "кітаптарды" қорғауы музыкалық шығармаларды да қамтыды. АҚШ-та музыкалық шығарма алғаш рет 1794 жылғы 6 қаңтарда Рейнор Тейлордың "Кентукки еріктісі" атты түпнұсқа әні үшін тіркелді. Дегенмен, музыкалық шығармалар 1831 жылғы Авторлық құқық заңына дейін нақты түрде қорғалмады, ал содан кейін қорғау тек көшіру құқығымен ғана шектелді. Авторлық құқықтың мерзімі жиырма сегіз жыл, одан соң он төрт жылдық жаңару мерзімі болды.
The first U. S. federal copyright law gave protections to "maps, charts, and books." Contrary to some scholarly accounts, the 1790 Act's protection of "books" did encompass musical compositions. The first registration in the U. S. for a musical composition was made on January 6, 1794 by Raynor Taylor for the original song "The Kentucky Volunteer." However, musical compositions were not explicitly protected until the Copyright Act of 1831, and then protection remained limited to reproduction rights. The copyright term was twenty eight years plus a fourteen year renewal period.
Орындау құқығы
Англия авторлық құқықты дамытуда көшбасшы болғанмен, француздар орындау құқықтары саласында алға шықты. 1777 жылы Пьер де Бомарша «Бюро де Легислация Драматик» құрды, ол 1829 жылы қазіргі Société des Auteurs et Compositeurs Dramatiques (SACD) болып өзгерді. Көп жылдар өткен соң, 1847 жылы, бұл композитор және либреттошы Эрнест Буржеге сол кездегі маңызды кафе-концерттердің бірі – «Амбассадор» сахнасында оның шығармаларын орындаған әр ретте төлемақы талап етуге мүмкіндік берді. Бурже және басқалардың 1851 жылы жеңіске жеткені әлемдегі алғашқы орындау құқықтарын қорғайтын қоғам – Société des Auteurs, Compositeurs et Editeurs de Musique (SACEM) құрылуына себеп болды. Басқа елдер де осы үрдіске қосылды: 1882 жылы Италияда Società Italiana degli Autori ed Editori (SIAE) және 1899 жылы қазіргі Sociedad General de Autores y Editores (SGAE) алдындағы испандық «Sociedad de Autores» құрылды. Германияда композитор Ричард Штраус 1903 жылы Gesellschaft für Musikalische Aufführungs und Mechanische Vervielfältigungsrechte (GEMA) құруға бастама берді. 1915 жылы ол тағы бір шағын қоғаммен біріккен кезде GEMA болып өзгерді. Осылайша, 19 ғасырдың соңына қарай қазіргі заманғы музыка индустриясының негізі қаланды.
While England was a leader in the development of copyright, the French led the way in performing rights. In 1777, Pierre de Beaumarchais founded the "Bureau de Legislation Dramatique" which became the present Société des Auteurs et Compositeurs Dramatiques (SACD) in 1829. Many years later, in 1847, this inspired the composer and librettist Ernest Bourget to claim payment for each performance of his works at Les Ambassadeurs, a leading Café concert venue of that time. A lawsuit won by Bourget and others in 1851 led to the formation of the Société des Auteurs, Compositeurs et Editeurs de Musique (SACEM) – the first performing rights society in the world. Other countries followed suit: The Italian Società Italiana degli Autori ed Editori (SIAE) was founded in 1882 and the Spanish "Sociedad de Autores", predecessor of the current Sociedad General de Autores y Editores (SGAE), in 1899. The predecessor to the Gesellschaft für Musikalische Aufführungs und Mechanische Vervielfältigungsrechte (GEMA) was formed in Germany by composer Richard Strauss in 1903. It became GEMA in 1915 when it merged with another small society. So, by the end of the 19th century, the foundation had been laid for the modern music publishing industry.
Неміс жариялаушылары
Англия авторлық құқық жүйесін дамытуда жетекші болғандықтан және Франция орындау құқықтарын дамытуда алда болғандықтан, Германия қазіргі заманғы музыка басылымын дамытудағы алғашқы ел болды. Алғашқы неміс музыка басылымдары 18-шы ғасырдан бастау алады. Лейпциг қаласындағы Бернхард Кристоф Брейтккопф, баспагер және жалпы басылымдарды шығарушы, 1754 жылдан бастап музыка басылымына мамандануға шешім қабылдады. Ол музыка әрпін жақсарту арқылы сәттілікке жетті. Готфрид Кристоф Хартель 1795 жылы фирмаға қосылды, ол көп ұзамай Breitkopf & Härtel серіктестігіне айналды. Олар Бетовен, Хайдн, Моцарт, Шуберт, Шуман және Вагнер сияқты ұлы неміс композиторларының шығармаларын алғаш рет басып шығарды. Майнц қаласындағы Schott Music 1770 жылы Бернхард Шоттпен құрылды және бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Олар француз және итальян операларына маманданған, ал соңғы кезде Хиндемит, Стравинский, Орф, Шенберг және Хенце шығармаларын жариялады. Н. Симрок Бонн қаласында, кейін Берлинде, 1790 жылы Николаус Симрокпен құрылды. Олардың алғашқы басылымдарында Бетовен, Хайдн, Мейербер, Вебер, Мендельсон, Шуман және Брамс шығармалары болды.
As England was a leader in developing copyright systems and France was ahead in developing performing rights, Germany was the pioneering country in modern music publishing. The first German music publishing enterprises date from the 18th century. Bernhard Christoph Breitkopf of Leipzig, a printer and general publisher, decided to specialize in music printing as of 1754. He became successful by developing improvements in the setting of music type. Gottfried Christoph Härtel joined the firm in 1795, which soon became the partnership of Breitkopf & Härtel. They were the original publishers for a who's who of great German composers, including Beethoven, Haydn, Mozart, Schubert, Schumann and Wagner. Schott Music of Mainz was founded in 1770 by Bernhard Schott and still exists today. They specialized in French and Italian operas and, more recently, have published works by Hindemith, Stravinsky, Orff, Schoenberg and Henze. N. Simrock of Bonn, and later Berlin, was established in 1790 by Nikolaus Simrock. Their original publications included works by Beethoven, Haydn, Meyerbeer, Weber, Mendelssohn, Schumann and Brahms.
Америка Құрама Штаттары
1764 жылы Джозиа Флаг колонияларда жасалған қағазға басып шығарылған алғашқы халықтық және діни музыка жинағын құрастырды. Революциядан кейінгі кезең 1770 жылдары Еуропадан алғашқы кәсіби музыка баспагерлерінің келуімен ерекшеленді. Олар Филадельфия, Нью-Йорк, Бостон және Балтимор қалаларында дүкендер ашып, еуропалық технологияны әкелді. Бенджамин Карр мен Джеймс Хьюит – Американың алғашқы маңызды музыка баспагерлерінің екеуі. АҚШ авторлық құқығымен жарық көрген алғашқы ән Каррдың өзінің баспасынан шыққан «Кентукки еріктісі» болды. XIX ғасырдың бірінші ширегінде АҚШ баспагерлері 10 000-ға жуық танымал музыка шығармасын басып шығарды. Дегенмен, индустрия музыканы насихаттау немесе жазушыларды дамытуға ешқандай көмек көрсетпеді. Әндер ауыздан ауызға тарады. Көптеген музыканттар мен кәсіби әншілер өздері музыка жазды немесе тапсырыс бойынша әндер жаздырды. Стивен Фостер тәуелсіз кәсіби әнші-күйші ретінде өмір сүруге тырысқан алғашқы композитор болды, бірақ 1850 жылдары авторлық құқық қорғау өте нашар болды және гонорарлар өте аз (немесе мүлдем болмады), сондықтан ол кедейлікте өмір сүрді. Бұл тек басқа бизнес кәсіпорындарымен айналысқан жастар ән шығарудан табыс табу мүмкіндігін сезіне бастағанда ғана өзгере бастады. 1880 жылдарға дейін танымал музыканы шығару музыка дүкендерінің немесе «классикалық» музыка баспагерлерінің қосымша қызметі болды. 1880 жылдан кейін Нью-Йорктегі баспагерлер «плагинг» деп аталатын жарнамалық тәсілді енгізді. 1900 жылға қарай көптеген музыка баспагерлері өз бизнесін 28-ші көшеде (6-шы авеню мен Бродвей арасында) Нью-Йорктің қарқынды дамып келе жатқан ойын-сауық орталығына жақын орналастырды. Бұл аймақ «Тин-Пэн аллеясы» деп аталды. ХХ ғасырдың басында бұрынғыдан гөрі көбірек танымал музыка шығарылды: жылына шамамен 25 000 ән. 1893 жылы «After the Ball» әнінің нотасы бір миллион дана сатылды, ал келесі он жылда барлығы он миллион данаға жетті. АҚШ-тың жаңа авторлық құқық заңнамасы, соның ішінде 1891 жылғы Чейс заңы, авторлық құқықтарды халықаралық деңгейде қорғауға мүмкіндік бергеніне қарамастан, 1909 жылғы Авторлық құқық заңының ережелері көбінесе назарда ұсталмады. Осы мәселені шешу үшін оперетта композиторы Виктор Герберт 1914 жылы Америка композиторлар, авторлар және баспагерлер қоғамын (ASCAP) құрды. Ол Ирвинг Берлин және Джон Филип Соуза сияқты белгілі композиторларды тартты және әрбір адамның өз еңбегі үшін лайықты төленуін және есімдерінің көрсетілуін қамтамасыз етті.
In 1764, Josiah Flagg compiled the first collection of popular and religious music, printed on paper made in the colonies. The post revolutionary period was notable for the arrival of the first professional music publishers from Europe in the 1770s. They opened shops in Philadelphia, New York, Boston and Baltimore, bringing with them European technology. Benjamin Carr and James Hewitt were two important early American music publishers. The first song published under US copyright was The Kentucky Volunteer, by Carr's own house. In the first quarter of the 19th century alone, 10,000 pieces of popular music were printed by U. S. publishers. The industry, however, did nothing to promote music or develop writers. Songs became popular by word of mouth. Most minstrel troupes and professional singers wrote their own music or had songs written to order. Stephen Foster was the first composer who tried to make a living as an independent professional songwriter but, in the 1850s, copyright protection was so lax and royalties so small (or non existent) that he found himself living in poverty. This changed only gradually as young men involved in other business enterprises began to perceive the possibilities for enrichment in song publishing. Prior to the 1880s, popular music publishing was a secondary function of music stores or "serious" (Classical) music publishers. After 1880, publishers in New York developed a promotional technique called plugging. By 1900, most music publishers had clustered their businesses along 28th St. (between 6th Ave. and Broadway) in order to be closer to New York's thriving entertainment center. This area came to be known as Tin Pan Alley. The first decade of the 20th century saw the production of more popular music than had ever been written up to that time: about 25,000 songs annually. In 1893, sheet music for the song "After the Ball" sold one million copies and, over the next ten years, went on to sell a total of ten million. Despite the enactment of new U. S. copyright legislation, including the 1891 Chace Act, which allowed for the international protection of copyrights, the provisions of the 1909 Copyright Act were generally ignored. To correct this situation, operetta composer Victor Herbert established the American Society of Composers, Authors and Publishers (ASCAP), in 1914. It quickly attracted prominent composers such as Irving Berlin and John Philip Sousa, and was able to ensure that everyone was properly paid and credited for their work.
Лицензиялау
Музыкалық баспаның көптеген қырлары бар. Олардың ең бастысы – жарнама, теледидар, фильмдер және басқа да мақсаттар үшін музыканы лицензиялау. Музыкалық баспа бастапқыда тек ноталар жариялаумен айналысты, тіпті партитура да болмады. Көбінесе танымал әндердің сөздері ғана жазылған ән парақтары жасалатын. 19 ғасырда әндердің ноталық жазбаларына қарапайым фортепианомен сүйемелдеу және әннің мелодиясының нотациясы енгізіле бастады. 2010 жылдары музыкалық баспа – композицияларды (әндер, аспаптық туындылар және басқа да музыка) түрлі орындау мақсаттары үшін пайдалануды қамтиды, соның ішінде бейне ойындарға лицензия беру, жазба жасаушы әртістердің келесі хит-синглын табуына көмектесу және лицензиялаудың басқа да салаларында қолдану сияқты жаңа мүмкіндіктер де бар.
There are many aspects to music publishing. Chief among them is the licensing of music for use in advertising, television, films and other purposes. Music publishing started out by just being the publishing of the actual sheet music, and not even the score. Song sheets were made which just had the lyrics of a popular song. In the 19th century, sheet music for songs began including a simple piano accompaniment and notation for the song's melody. In the 2010s, music publishing is the exploitation of compositions (songs, instrumental pieces, and other music) for various performance uses, including newer uses such as licensing for video games, for use by recording artists looking for their next hit single and for use in a range of licensing purposes.