Кастилия королі Альфонсо X дәуіріндегі Галисия тілінде жазылған "Санта Мария жырлары" – орта ғасырлық әндер жинағы. 420 поэма, музыкалық нотация, Әулие Марияға арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Галисиялық әндер жинағы (музыкасы бар әндер), бірнеше қолжазбаларда сақталған.
Collection of Galician canticles (songs with music), preserved in several manuscripts
Санта-Мария әндері (кантигалар, kɐ̃ˈtiɣɐʒ ðɨ ˈsɐ̃tɐ mɐˈɾi.ɐ; "Қасиетті Марияның әндері") – Кастилияның Альфонсо X билігі тұсында (1221–1284) ортағасырлық галисиялық-португал тілінде жазылған, нотасы бар 420 өлеңнен тұратын жинақ. Дәстүр бойынша, барлық әндер Альфонсоға жатқызылған, бірақ ғалымдар олардың көпшілігін оның сарайының музыканттары мен ақындары жазғанын, ал Альфонсоның өзі бірнешеуінің авторы екенін анықтады. Бұл орта ғасырлардағы монофониялық (жеке дауысты) әндердің ең ірі жинақтарының бірі. Әр ән Мәриямды мақтайды, ал әрбір оныншы ән – гимн. Кантигалар төрт қолжазбада сақталған: екеуі Эль-Эскориалда, біреуі Мадридтің Ұлттық кітапханасында, ал тағы біреуі Флоренцияда (Италия). Эль-Эскориалдан табылған E кодексі түрлі-түсті миниатюралармен безендірілген, онда әртүрлі аспаптарда ойнайтын музыканттар бейнеленген. Эль-Эскориалдан алынған Кодикс Рико (T) және Флоренциядағы Biblioteca Nazionale Centrale (F) кітапханасындағы қолжазбалар көркем суреттермен толық.
The Cantigas de Santa Maria (, kɐ̃ˈtiɣɐʒ ðɨ ˈsɐ̃tɐ mɐˈɾi.ɐ; "Canticles of Holy Mary") are 420 poems with musical notation, written in the medieval Galician Portuguese language during the reign of Alfonso X of Castile El Sabio (1221–1284). Traditionally, they are all attributed to Alfonso, though scholars have since established that the musicians and poets of his court were responsible for most of them, with Alfonso being credited with a few as well. It is one of the largest collections of monophonic (solo) songs from the Middle Ages and is characterized by the mention of the Virgin Mary in every song, while every tenth song is a hymn. The Cantigas have survived in four manuscript codices: two at El Escorial, one at Madrid's National Library, and one in Florence, Italy. The E codex from El Escorial is illuminated with colored miniatures showing pairs of musicians playing a wide variety of instruments. The Códice Rico (T) from El Escorial and the one in the Biblioteca Nazionale Centrale of Florence (F) are richly illuminated with narrative vignettes.
Сипаттама
Кантигалар галисиан-португал тілінің ерте ортағасырлық галисиан диалектінде, галисиан орфографиясын қолдана отырып жазылған; мұның себебі – сол кезде галисиан-португал тілі Кастилияда лирикалық тіл ретінде бағаланатын, сондай-ақ Альфонсо X балалық шағының бір бөлігін Галисияда өткізгендіктен, ол бала кезінен бастап осы тілде еркін сөйлеген болуы мүмкін. Кантигалар – 420 өлеңнен тұратын жинақ, олардың 356-сы Мариан кереметтері туралы баяндама форматында; қалғандары, кіріспе мен екі прологтан басқа, мақтау әндерінен немесе Мариан тойларынан құралған. Кантигаларда Мария әйел бейнесі өте жандандырылған, көбінесе оны күнделікті оқиғаларда басты рөлде көрсетеді. Авторлары белгісіз, алайда бірнеше зерттеулер галисиан ақыны Айрас Нуньес көптеген Кантига өлеңдерінің авторы болуы мүмкін деген жорамал айтады. Патша Альфонсо X – Кантигаларда Аффонсо деп аталған – өзінің бірінші жақта сөйлеуіне байланысты, оның да бірқатар өлеңдердің авторы болуы мүмкін деп саналады. Бұл теорияны «Кантигалардың» прологында қолдау табуға болады. Сонымен қатар, көптеген дереккөздер Альфонсоның поэзиялық дәстүрдегі басқа да туындыларға, оның ішінде діни әндерге тигізген әсерін мойындайды. Патша Альфонсо X-тің авторлығы күмәнді болғанымен, оның ықпалы даусыз. Альфонсоның шеберханасынан шыққан тарихтар мен басқа да прозалық мәтіндер сияқты басқа да маңызды туындылар кастиль тілінде жазылса, Кантигалар галисиан-португал тілінде жазылған және Кастилия сарайындағы басқа поэзиялық жинақтардың, мысалы, cantigas d'amigo және cantigas d'amor танымалдылығын көрсетеді. Өлеңдердің өлшемдері өте алуан түрлі: 420 Кантига үшін 280 түрлі формат. Ең көп қолданылатындары – вирелай және рондау. Тарифтердің ұзындығы екіден 24 буынға дейін ауыспайды. Көптеген әндердегі баяндаушы дауысы, траубадур дәстүрінде, Құдаймен эротикалық қарым-қатынасты сипаттайды. Музыка ән шертпесіне ұқсас нотациямен жазылған, бірақ ноталардың ұзақтығы туралы да ақпарат бар. Бірнеше транскрипциялар бар. Кантигалар жиі ерте музыка орындаушыларымен жазылып, орындалады, сонымен қатар Кантигалар музыкасын қамтитын көптеген CD-лер қолжетімді.
The Cantigas are written in the early Medieval Galician variety of Galician Portuguese, using Galician spelling; this was because of Galician Portuguese being fashionable as a lyrical language in Castile at the time, as well as Alfonso X having passed part of his early years in Galicia and so probably being a fluent speaker since his childhood. The Cantigas are a collection of 420 poems, 356 of which are in a narrative format relating to Marian miracles; the rest of them, except an introduction and two prologues, are of songs of praise or involve Marian festivities. The Cantigas depict the Virgin Mary in a very humanized way, often having her play a role in earthly episodes. The authors are unknown, although several studies have suggested that Galician poet Airas Nunes might have been the author of a large number of the Cantiga poems. King Alfonso X — named as Affonso in the Cantigas — is also believed to be an author of some of them as he refers himself in first person. Support for this theory can be found in the prologue of the Cantigas. Also, many sources credit Alfonso owing to his influence on other works within the poetic tradition, including his introduction on religious song. Although King Alfonso X's authorship is debatable, his influence is not. While the other major works that came out of Alfonso's workshops, including histories and other prose texts, were in Castilian, the Cantigas are in Galician Portuguese, and reflect the popularity in the Castilian court of other poetic corpuses such as the cantigas d'amigo and cantigas d'amor. The metrics are extraordinarily diverse: 280 different formats for the 420 Cantigas. The most common are the virelai and the rondeau. The length of the lines varies between two and 24 syllables. The narrative voice in many of the songs describes an erotic relationship, in the troubadour fashion, with the Divine. The music is written in notation which is similar to that used for chant, but also contains some information about the length of the notes. Several transcriptions exist. The Cantigas are frequently recorded and performed by early music groups, and quite a few CDs featuring music from the Cantigas are available.
Музыка
Кантигалардағы музыкалық формалар, олардың көптеген түрлері бар, әлі де зерттелуде. Көптеген қате жолдар болды, және ноталардың биіктігінен басқа, сенімді деп айтуға болатын аз нәрсе бар. Кангиталарда менсурация ерекше қиындық тудырады, және мағыналы ырғақты схемаларды анықтауға жасалған көптеген әрекеттер, кейбір ерекшеліктерді ескермегенде, қанағаттандырмайды. Бұл мәселе әлі де белсенді түрде талқыланып, зерттеліп жатыр. Соңғы 20 жылда үлкен прогресс болды, бірақ жұмыс жалғасуда.
The musical forms within the Cantigas, and there are many, are still being studied. There have been many false leads, and there is little beyond pitch value that is very reliable. Mensuration is a particular problem in the Cantigas, and most attempts at determining meaningful rhythmic schemes have tended, with some exceptions, to be unsatisfactory. This remains a lively topic of debate and study. Progress, while on going, has nevertheless been significant over the course of the last 20 years.