Кіріспе
Амфибияның түрі Колумбиялық дақты бақасы (Rana luteiventris) – Солтүстік Америкада кездесетін бақалардың бір түрі. Оның денесінің жоғары жағында дақтар болады, ал түсі жасылдан қоңырға дейін өзгереді. Құрсағы мен үстіңгі ерні ақ түсті. Бұл бақаларды басқа Rana түрлерінен қысқа артқы аяқтары, тар мұрыны және көздерінің жоғары қарай бұрылуымен ажыратуға болады. Олар өмірінің көп бөлігін суда өткізетіндіктен, артқы аяқтарында басқа ұқсас түрлерге қарағанда қабықшасы көп болады. Қауіп төндірмейтін болғанымен, бұл жануар мекендеу ортасының фрагментациясының әсерін зерттеу үшін модельдік түр ретінде зерттелген.
The Columbia spotted frog (Rana luteiventris) is a North American species of frog. It is green to brown in color with spots on the dorsal surface. The belly and upper lip are white in color. Individuals can be distinguished from other Rana species by their shorter back legs, narrow snout, and upturned eyes. Since they spend most of their time in the water, they also have more webbing in their hind feet than similar species. Although not threatened, this animal has been studied as a model species for the effects of habitat fragmentation.
Сипаттама
Колумбиялық дақты бақа – орташа мөлшердегі бақа, ұзындығы 3,5 дюймге (90 мм) дейін жетеді. Оның түсі қою, зәйтүн жасылынан ашық қоңырға дейін өзгереді, арқасы мен аяқтарында жиі кездесетін қара дақтар болады (соның салдарынан осылай аталған). Оның терісінің текстурасы, осы туысқа жататын басқа бақалар сияқты, дөңгелек теріден тегіс теріге дейін өзгереді, арқасының бойында кішкентай тері бүктемелері бар. Бұл бақаның түсіне қатысты ерекше бір белгісі бар. Жоғарғы ерінінің үстінен ақшыл жолақ өтеді, ал бақаның ішкі жағы әдетте қызғылт немесе сары түсті болады, бірақ бұл тек ересек бақаларда ғана кездеседі. Бұл бақаның физикалық ерекшеліктерімен де танымал. Оның ұзын, тар және жоғары көтерілген көздері бар. Дақты бақаның аяқтарындағы қабықшалары ең ұзын саусағының ұшына дейін созылады. Осы бақаны сол мөлшердегі басқа бақалармен, мысалы, солтүстік леопард бақасымен салыстырғанда, артқы аяқтары көбінесе қысқа болады. Шағылысу сатысындағы бақалар қоңыр жасыл түсті болады, бұл түс бақаның арқасы бойымен созылады. Осы түстің арасында алтын түсті дақтар да кездеседі. Шағылысу сатысындағы бақалардың көздері жоғары қарай көтерілген және ішке қарай батқан. Олар ересек бақаға айналу алдында шамамен 3,1 дюйм (80 мм) ұзындыққа жетеді.
Географиялық орналасуы
Колумбия дақты бақасы Солтүстік Американың батысында кеңінен таралған, Аляскадан және Британдық Колумбияның бір бөлігінен Вашингтон, Айдахо және Вайоминг, Невада және Юта штаттарының кейбір аймақтарына дейін қоныстанған.
Тіршілік ету ортасы
Колумбиялық дақты бақалар, көптеген басқа бақалар сияқты, көбінесе су ортасында тіршілік етеді. Олардың мекендеу орындары әдетте тұрақты су қоймаларының жанында кездеседі, олар көлдерді, тоғандарды, ақырын ағатын өзендерді және батпақтарды қамтиды. Осы кең таралған мекендеу орталары ішінде осы бақаларға нақты мекендеу ерекшеліктері қажет екені анықталды. Ересек дақты бақалар көбінесе маусымдық су тасқынына ұшырайтын жерлерде тіршілік етеді, онда су көзі тұрақты болады, бірақ жылдың белгілі бір уақыттарында судың мөлшері мен деңгейі үлкендей түседі.
Өсімдіктердің қажеттілігі
Бұл бақалар үнемі жыртқыштардың шабуылына ұшырайды, сондықтан оларға жасыну үшін төмен бойлы немесе судан көтеріңкі өсетін өсімдіктердің көп болуы қажет.
Қорғау
Солтүстік Айдаходағы Silver Valley сияқты аймақтарда, кейбір дақ бақаларының мекендеу ортасы, балқыту өнімдері сияқты зиянды заттармен жойылған. Экожүйелер қорғасын, мырыш, кадмий, сынап, күміс және мыс сияқты ауыр металдар қоспасымен ластанғанда, бұл Колумбия дақ бақаларының көбею қабілетін бұзады. Silver Valley топырағында (әртүрлі металдар қоспасын қамтитын) ашық ауада өсірілген бақалар, жыртқыштардан қашу мінез-құлқында өзгерістер, оқу және бейімделу қабілеттерінің төмендеуі, сондай-ақ жыртқыштардың сигналдарына сезіктенгенде баяу қорқыныш реакцияларын көрсетті. Жақында жасалған зерттеу, ротенонның өкпемен тыныс алу кезеңіне жетпеген Колумбия дақ бақаларының дернәсілдеріне қатысты өлімге әкелетін әсерін анықтады. Ротенонға ұшыраған дернәсілдердің арасында 100% өлім-жітім тіркелді, ал ересек бақаларда бұл химиялық заттың әсеріге көз жеткізбеді. Ересек және жас бақалардың өкпелері, оларға ротенон бар ортада тірі қалуға мүмкіндік береді.
Көбею
Колумбиялық дақты бақалар көбею жолымен басқа қосмекенділерге ұқсас, бірақ бірнеше ерекше ерекшеліктері бар. Көбею судың бетіне шығатын өсімдіктер өсетін жерлерде жүзеге асады. Көбею үшін ең қолайлы екі өсімдік түрі – қамыс және қамыстың қалың жапырақты түрлері. Дақты бақа тіршілік ететін су қоймасында көбейеді. Аталықтары ұрғашы бақаларды өздеріне тарту үшін хорға жиналады. Бұл ән бірнеше рет дыбыстаудан бастап, ұзын, көмекейден шығатын дыбыстарға дейін жетеді. Бұл бақаның көбею кезіндегі ерекше бір қасиеті бар. Аталық бақа ұрғашысы көбеюге дайын болмас бұрын көбейту орнына келіп, оны дайындап алады.
Әйелдер
Жұмыртқа салуға арналған орын дайын болғаннан кейін, аналық жұмыртқаларын көлденең суға салады, ал аталық оларды ұрықтандырады. Жұмыртқа жиынтығының мөлшері үлкен, 1300 жұмыртқаға дейін жетеді. Салынғаннан кейін жұмыртқа жиынтығы суды сіңіріп, софтболдай болады. Бұл жұмыртқалар ешқандай өсімдікке жабыспай, тұрақты су көзінде бос қалқып жүреді. Одан кейін көп ұзамай жұмыртқадан шабақтар шығады.
Ұрықтану уақыты
Колумбиялық мақталы бақаның көбейту кестесі географиялық орналасуы мен биіктігіне тікелей байланысты. Британдық Колумбияда бұл бақа ақпан айында теңіз деңгейінде көбейеді. Юта аймағында бақа наурыздың ортасында, ал Вайоминг аймақтарында мамырдан маусымға дейін көбейеді. Аналық бақа төменгі биіктіктерде жыл сайын, ал жоғары биіктіктерде екі-үш жылда бір рет көбейеді.
Диета
Бұл бақа мүмкіндігінше пайдаланатын түр. Ол шегірткелер, құмырсқалар, аралар, қоңыздар және көбелектер сияқты әртүрлі жәндіктерді жейді. Бұл жәндіктер бақаның рационының 50%-дан астамын құрайды. Бұл бақа сондай-ақ шаян тәрізділер, моллюскалар, бунақденелілер және кенелер сияқты көрінетіндей ерекше жануарларды да жейді. Жәндікқоректі болумен қатар, Колумбия дақты бақа балдырларды, органикалық қалдықтарды, әртүрлі өсімдіктерді және басқа да суда тіршілік ететін кішірек организмдерді жейді.