Кіріспе

Сатавал – Тынық мұхитындағы Каролина аралдарында орналасқан, 1 км²-ден сәл астам аумақта 500-ге жуық адам тұратын жалғыз мәржан атолы. Ол Микронезия Федеративтік Штаттарындағы Яп штатының заңнамалық округі болып табылады. Сатавал – Яп аралдары тобының ең шығыс аралы және Ламотректен шамамен шығысқа қарай орналасқан.

География

Аралдың солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа дейінгі ұзындығы шамамен екі километрге жетеді, ені 1 километрге дейін барады және тар шеттік рифтері бар шағын платформа тәрізді рифтің үстінде орналасқан. Жалпы жер ауданы 154,5 гектарды құрайды және кокос пен нан жемісі ағаштарымен қалың жамылған. Ірі кемелерге тоқтауға қолайлы жағажайлар болмағандықтан, Сатавалға сырттан келушілер сирек келеді. Әкімшілік жағынан, 71 километр солтүстік-батыста орналасқан Пиагайлоа атолы Сатавал муниципалитетіне қарасты.

Мәдениет

Туған тілі – Satawalese, Чуук тілдер тобына жататын және Woleaian тілімен тығыз байланысты тіл. Аралдағы тұрғындардың саны шамамен 500 адамды құрайды. Сатавал халқы Яп штатында орналасқан болғанымен, мәдени және тілдік жағынан Чуук халқымен жақын туыс. Сатавалэлер негізінен балық аулау және шаруашылықпен (кокос, нан жемісі, таро) айналысады. Олар ұйықтау үшін сабаннан кішкентай үйлер салады және қайық жасау үшін нан жемісі ағаштарының діңдерін пайдаланады. Мәдени өнердің басты түрлері – би және әңгіме айту, ал кокос гүлінің ашытылған шырынынан дайындалатын туба (пальма шарабы) деп аталатын алкогольді сусын ішеді.

Тарих

1849 жылы жер сілкінісі болды, одан кейін су тасқыны орын алды. Бұл су тасқыны аралды толығымен суға батырды, тек адамдардың көтерілген ағаштардан басқасы су астында қалды. Арал бірнеше сағат бойы су астында болды. Кейбір жағдайларда, ағаштарға ілінген адамдар сумен ағызылып, шұбырды. 1849 жылдың сәуір айында аралдан аман қалған сегіз адам Мариана аралдарына келіп, онда тұрақты қоныстанды. Аралда тағы да аман қалғандар болды, бірақ қайықтардың жетіспеуіне байланысты олар кете алмады. Олар да аралды мұңайтып тастауды жоспарлаған. Барлық Каролина аралдары сияқты, 1899 жылы егемендік Испаниядан Германия империясына көшті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін арал Жапон империясының бақылауына өтті және кейіннен Оңтүстік теңіздер мандаты арқылы басқарылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін арал Америка Құрама Штаттарының бақылауына көшті және 1947 жылдан бастап Тынық мұхитының сенімдік аймағының бір бөлігі ретінде басқарылды, ал 1979 жылдан бастап Микронезия Федеративтік Штаттарының құрамына кірді. 1994 жылдың 18 наурызында "Океанус" жүк кемесі негізгі кеме қатынасынан тысқары шығып, капитаны Сатавал әйелдерінің жоғарғы жағын көруге тырысты. Кеме арал тұрғындарының негізгі тамақ көзі болып табылатын жақын маңдағы Венимонг қапталдығына тіреліп, 13 000 шаршы метр қапталдық зардап шекті. Кемеге сақтандыру компаниясы – Солтүстік Англияның P&I қауымдастығы, Сатавал тұрғындарына 2 миллион АҚШ доллары көлемінде өтемақы төледі.

Сарапшы кеме жүргізушілер

Арал жергілікті астрономиялық және теңіздік түсініктерге негізделген, аспаптарды қолданбай дәстүрлі навигациялық әдістерді сақтағанымен әйгілі. Сатавал халқы аз болғанымен, мұхитты кезіп жүретін каноэлерді және осы дәстүрлерді жақсы білетін тәжірибелі кемешілерді жасауды жалғастырды. Сатавалдың ең танымал кеме жүргізушісі (палиув) Мау Пиаилуг, Полинезиялық кеме жасау қоғамының негізін қалаушы мүшелеріне ұстаздық етіп, кеңес берді. Сатавалдың күнделікті өмірі Стив Томас жазған "Соңғы навигатор" кітабында сипатталған, сондай-ақ онда Мау Пиаилугтың дәстүрлі навигациялық жүйесі де жан-жақты қарастырылған. Санфорд Дж. Лоу "The Navigators: Pathfinders of the Pacific" атты Мау Пиаилуг және Сатавалдағы қоғамдық өмір – тамақ дайындау, балық аулау және қайық жасау туралы деректі фильм жасады. 2007 жылдың 18 наурызында Пиаилуг 56 жылдан бері Сатавалда навигаторлар үшін алғашқы Pwo рәсімін өткізді. Шарада бес гавайилік және тағы он бір адам Pwo қатарына бас навигатор ретінде қабылданды. Полинезиялық кеме жасау қоғамы Пиаилугқа Гавайиде дәстүрлі навигацияны қайта жаңғыртудағы рөлі үшін "Алингано Майсу" атты каноэ сыйлады.