Кіріспе
Мидың төбе жарғағының гирусы. Лингвальді гирус, сондай-ақ медиалдық окципитотемпоральді гирус деп те аталады, – бұл ми құрылымы, көруді өңдеуге, әсіресе әріптерге қатысты байланысты. Ол логикалық жағдайларды талдауда (яғни оқиғалардың логикалық ретін) және визуалды естеліктерді кодтауда да рөл атқарады деп саналады. Оның аты пішінімен байланысты, ол шамалы тілге ұқсайды. Атауына қарамастан, бұл аймақ сөйлеумен тікелей қатысы жоқ. Лингвальді гирустың гиперметаболизмі визуалды қарға байланысты деп есептеледі.
The lingual gyrus, also known as the medial occipitotemporal gyrus, is a brain structure that is linked to processing vision, especially related to letters. It is thought to also play a role in analysis of logical conditions (i. e., logical order of events) and encoding visual memories. It is named after its shape, which is somewhat similar to a tongue. Contrary to the name, the region has little to do with speech. It is believed that a hypermetabolism of the lingual gyrus is associated with visual snow.
Орналасқан жері
Оқшылық бөлігінің тілдік гирусы калькарин шұңқыры мен жанама шұңқырының артқы бөлігі арасында орналасқан; арт жағында ол оқшылық полюске жетеді; алдыңғы жағында уақытша бөлігінің шатырлық бетіне жалғасып, парагиппокампальдық гирусқа қосылады.
Көрнекіліктегі рөлі
Бұл аймақ көру және арман көруде маңызды рөл атқарады деп саналады. Тілдік гирустың зақымдануы (инсультке немесе басқа да ми жарақатының салдарынан) кезінде визуалды есте сақтаудың бұзылуы және визуалды-лимбикалық байланыстың үзілуі байқалды. Сонымен қатар, нашарлаған визуалды есте сақтау аймақтың зақымдануымен немесе гирус пен басқа ми құрылымдары арасындағы байланыстың үзілуімен байланысты. Тілдік гирустағы гиперметаболизм көру қар синдромымен қатар жүреді. Тілдік гирустың белсенділігі күрделі кескіндерді кодтаумен байланысты. Бақылаушыларға суреттер көрсетілген кезде fMRI сканері қолданылды. Суреттерде эмоциялық бейтараптық сақталды, ал жақыннан түсірілген адамдар болған жоқ. Бақылаушыларға кейінірек тану үшін суреттерді жаттау міндеті қойылды. fMRI деректері бірнеше құрылымдарда, әсіресе тілдік гируста белсенділікті көрсетті. Ұқсас белсенділік бірнеше аптадан кейін еске түсіру кезінде де тіркелді. Сондай-ақ, тілдік гирусты қоса алғанда, вентральді окципитотемпоральді қабықтың белсенділігі адам бетінің бөліктері туралы визуалды ақпаратты өңдеумен байланысты екені анықталды. Сонымен қатар, сол жақ тілдік гирус адам бет-әлпетінің кескіндерін жаттау және оларды жұмыс жадында сақтау кезінде белсенділенеді. Тілдік гирустың белсенділігі таңдамалы визуалды назар зерттеулерінде де байқалды. Бақылаушыларға белгілі бір визуалды өрістердегі символдарды жаттау, ал басқаларын елемеу міндеті қойылды. Кейбір бақылаушыларда тілдік гирус белсендірілді. Құрылымның жарты шарлық белсенділігі бақылаушының назары қай визуалды өріске шоғырланғанына байланысты болды. Жарты шарға тәуелді гирус белсенділігі визуалды өрістерді оқшаулау арқылы да, назарды ауыстыру арқылы да көрсетілді.
Сөз өңдеудегі рөлі
Лингвальды гирус – бұл көру қабығындағы құрылым, ол сөздерді анықтау және тануда маңызды рөл атқарады. Зерттеулер лингвальды гирустың көру тітіркендіргіштерін (әсіресе әріптерді) реттеуге қатысы бар екенін көрсетті, бірақ тітіркендіргіш сөз болып табылады ма, жоқ па деген мәселені емес. Бұдан әрі, гирус тітіркендіргіштерді атаумен байланысты. Сонымен қатар, гирус жоғары контрастты сөзден төмен контрастты сөзге ауысқанда айтарлықтай белсенділік көрсетті, сондай-ақ сөз ұзындығы мен аймақтық белсенділік арасындағы корреляцияны көрсетті. Сол сияқты, бұл аймақ сөзсіз, логикалық жағдайлармен де белсендіріледі. Комикстегі кейіпкерлерге ниеттерді тағайындау тапсырмасы алған қатысушылар, кейіпкерлермен және кейіпкерлерсіз физикалық логиканы салыстырғанда гируста белсенділік көрсетті. Мысалы: егер қатысушы кейіпкердің не істейтінін анықтауға тырысса, аймақ белсендіріледі. Керісінше, егер комикс кейіпкерлерсіз физикалық оқиғаны бейнелесе, аймақ салыстырмалы түрде жайлы болады. Қосымша зерттеулер есте сақтау мен гирустағы белсенділік арасындағы байланысты көрсетті. Қатысушылар абстрактілі зат есімдерді визуалды бейнелермен немесе сөйлемдер құрумен жұптастыру тапсырмасын алғанда, басқа сөздердің ішінде, лингвальды гирус сияқты, оқшығанақ бөлігіндегі көптеген аймақтар тапсырмаға қатысты есте сақтау әсерін көрсетті. Бұл әсер негізінен визуалды бейнелермен байланысты болды, себебі сөйлемдер құрумен байланысты маңызды әсерлер болған жоқ. Жады мен гирус арасындағы байланыс балалардың есте сақтау жылдамдығына да қатысты. Зерттеулер көрсеткендей, қатысушылар проблемаларды шешу кезінде фактілерді еске түсірумен айналысқанда лингвальды гируста сигналдар күшейеді. Бақылау үлгілері белсенділіктің проблеманы шешумен байланысты емес екенін, керісінше еске түсірумен байланысты екенін көрсетті. Бұл лингвальды гирус пен мидағы гиппокамп аймақтары арасындағы байланыс болуы мүмкін екенін ұсынады. Бұдан әрі, гирус миндаль тәрізді денемен байланысты болуы мүмкін. Гирус белсенділігі бейтарап эмоциялы сөздерге қарағанда жоғары эмоциялы сөздерді айту тапсырмасы берілген кезде байқалды. Екінші зерттеу бұл аймақтың жоғары эмоциялы суреттермен байланысты екенін көрсетті. Қатысушыларға эмоциялық суреттер көрсетілгенде, миндаль тәрізді дене мен лингвальды гирус бейтарап эмоциялы суреттермен салыстырғанда айтарлықтай белсендірек болды.