Кіріспе
Бұл Голоцен дәуірінде жойылған Азия жануарларының тізімі. Голоцен дәуірі – бұл шамамен 11 650 жыл бұрын (шамамен б.з.б. 9700 жыл) басталып, қазіргі күнге дейін жалғасып келе жатқан геологиялық кезең. Бұл тізімге Азия материгі және оны қоршаған аралдар, соның ішінде Кипр кіреді. Грузия, Армения және Әзірбайжанның үш Транскавказ республикалары, Еуропаның шектеріне байланысты олардың аумағы жартылай немесе толықтай Азияға жатуы мүмкін болғанымен, Голоценде жойылған Еуропа түрлерінің тізіміне енгізілген. Батыс Жаңа Гвинея (Индонезия), Ару аралдары (Индонезия) және Рождество аралы (Австралия) түрлері Австралия-Жаңа Гвинея түрлерінің тізімінде келтірілген. Көптеген жойылу мерзімдері тиісті мәліметтердің жетіспеуіне байланысты белгісіз.
This is a list of Asian animals extinct in the Holocene that covers extinctions from the Holocene epoch, a geologic epoch that began about 11,650 years before present (about 9700 BCE) and continues to the present day. This list includes the Asian continent and its surrounding islands, including Cyprus. The three Transcaucasian republics of Georgia, Armenia, and Azerbaijan are included in the List of European species extinct in the Holocene, even though their territory may fall partially or fully in Asia depending of the definition of Europe considered. Species from Western New Guinea (Indonesia), the Aru Islands (Indonesia), and Christmas Island (Australia) are listed in List of Australia New Guinea species extinct in the Holocene. Many extinction dates are unknown due to a lack of relevant information.
Филдер мен мамонттар (Elephantidae туысы)
Жалпы атау Ғылыми атау Қалып-қуаңдық Пікірлер Суреттер Сириялық піл Elephas maximus asurus Месопотамия Археологиялық дәлелдер мен тарихи жазбалар б.з.д. 8 ғасырында аң аулау және орманды жою нәтижесінде жойылғанын көрсетеді, ал б.з.д. 3 ғасырдан бастап соғысқа қолданылған пілдер Оңтүстік Азиядан әкелінген. Дегенмен, 200 000 – 3 500 жыл бұрын Таяу Шығыста Азия пілдерінің кездесуі туралы деректердің жоқтығы кейбір авторларды қола дәуіріндегі пілдерді адамдар экзотикалық аң аулау және піл сүйегі алу үшін әкелген деген гипотезаға итермеледі. Егер осы болжам растыққа келсе, онда E. m. asurus қосалқы түрінің жарамдылығы күмәнді болады. Явандық піл (Elephas maximus sondaicus) Ява, Индонезия 14 ғасырда Филиппиннің Сулу аймағына Явада жойылғанға дейін әкелінді; ол бұрынғы орнында 1850 жылға дейін сақталды. Алайда, қазіргі Борнео пілі Сулудан шыққан және Борнео аралының түпкілікті тұрғыны емес деген болжам бар. Егер осы болжам растыққа келсе, онда E. m. sondaicus қосалқы түрі E. m. borneensis-пен теңестіріліп, жаһандық жойылудан құтыла алады. Жүнді мамонт Mammuthus primigenius Солтүстік Еуразия және Солтүстік Америка Ресейдегі Врангель аралындағы ең соңғы қалдықтар б.з.д. 1795 – 1675 жылдарға датирленген. Кипрлік кіндік піл Palaeoloxodon cypriotes Кипр Ең соңғы қалдықтар б.з.д. 10699 – 7299 жылдарға датирленген.
Дугонгтар (Dugongidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Пікірлер Суреттері Стеллер теңіз сиыры Hydrodamalis gigas Беринг теңізі Соңғы популяциясы 1741 жылы Командор аралдарында табылды және 1768 жылға дейін жоғалып кеткенше еті мен терісі үшін аулауға түсті. Теңіз суырының аулануы нәтижесінде, теңіз сиырларының тіршілік ететін ламинарияны жейтін Strongylocentrotus теңіз кірпіктерінің көбеюіне соқтырды, бұл да қосымша себеп болуы мүмкін.
Қоян және қоян (Leporidae туысы)
Жалпы атау Ғылыми атау Қолайлы орта Түсініктемелер Дон қоян Lepus timidus tanaiticus Ресей Суббореаль кезеңінде жойылғанға дейін, б.з.д. 3050-550 жылдары, оңтүстіктен солтүстікке қарай қазіргі тау қоянымен біртіндеп алмастырылды.
Ескі әлемнің тышқандары мен тышқандары (Muridae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қалыптасу аймағы Ескерімдер Суреттер Алор аралы алып егесік Алормис аплини Алор аралы, Индонезия Табубунг 4-тегі ең соңғы қалдықтар б.з.б. 62 – б.з. 87 жылдарына дараланған. Жойылу аралдағы басқа да алып егесік түрлерінің құрғақшылыққа ұшырауы, орманды жою және жойылу кезеңімен сәйкес келеді. Карпомис дакал Лузон, Филиппин Ең соңғы қалдықтар б.з.б. 2050 ± 50 жылдарына дараланған. Ықтимал құрғақшылық пен орманның жойылуына байланысты жоғалған. Бюлер корифомисі Корифомис бюехлери Тимор Ең соңғы қалдықтар шамамен б.з.б. 50 жылдарына дараланған. Мияко ұзын құйрықты егесік Diplothrix miyakoensis Мияко аралы, Рюкю, Жапония Ең соңғы қалдықтар шамамен б.з.б. 9050 – 8050 жылдарына дараланған.
Мүмкін жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілетін аймағы Ескертулер Суреттер Илин аралының жылдам жүгіргіші Crateromys paulus Филиппин, Миндаро немесе Илин аралы 1953 жылы жиналған бір ғана мысалынан белгілі, көбінесе Илин аралынан деп есептеледі, бірақ бұл нақты емес, және Миндаро немесе басқа жақын жерде болуы мүмкін. Кейінгі іздеулер Илин және Миндарода бұл түрдің кездесуіне дәлел таппады. Егер бұл түр Илинге тән болса, онда орманды жою оған қауіп төндіруі мүмкін, себебі аралда қазіргі таңда біріншілік орман қалмаған.
Үлкен маймылдар (Hominidae туысы)
Ортақ атау Ғылыми атау Құрамы Сілтемелер Суреттер Қызыл орангутан Pongo sp. Оңтүстік Қытай және Индокитай Холоцен дәуірінен қалған қалдықтары Қытай, Вьетнам, Лаос және, мүмкін, Камбоджадан табылған. Вьетнамдағы жергілікті ономатопеялық атау (Duoi U’Oi) және Малайзия түбегіндегі халықтық әңгімелер оның тарихи кезеңге дейін сақталғанын көрсетеді.
Жергілікті өліп кеткен
Жалпы атауы Ғылыми атауы Құрамы Ескертулер Панай алтын тәжді ұшқыр түлкі Гигант алтын тәжді ұшқыр түлкінің (Acerodon jubatus) популяциясы Панай, Филиппин 19-шы ғасырда жойылған популяция жеке түр (A. lucifer) деп аталды, бірақ кейіннен A. jubatus-қа қосылды.
Вепертіліон тұқымдасына жататын балдырлар
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қатары Ескермелер Қараңғы түтікшелі жарғанақ Murina tenebrosa Цусима және, мүмкін, Якусима, Жапония Соңғы рет 1962 жылы ұсталған. Уссури түтікшелі жарғанағының (M. ussuriensis) синонимі болу мүмкіндігі қарастырылады. Sturdee's pipistrelle Pipistrellus sturdeei Хаха-джима, Бонин аралдары, Жапония Тек 1889 жылы жиналған типтік нұсқасынан белгілі.
Жергілікті өліп кеткен
Жалпы атау Ғылыми атау Құрамы Комментарийлер СуреттерФормасы:Тайвандық бұлтты жолбарысБұлтты жолбарыстың (Neofelis nebulosa) популяциясы Тайвань1983 жылы соңғы рет расталған. 1862 жылы сақталған нұсқасы (N. n. brachyura) негізінде кіші түр ретінде аталған, бірақ кейінірек морфологиялық және генетикалық зерттеулер бұл айырмашылықты жоққа шығарды. Бали жолбарысыСунда аралы жолбарысының (Panthera tigris sondaica) популяциясы Бали, Индонезия1937 жылы соңғы рет өлтірілгені расталды. 1912 жылы жеке кіші түр ретінде аталды (P. t. balica), бірақ кейін генетикалық негізде P. t. sondaica-ға қосылды. Борнеодан табылған кеме сүйегі б.з.д. 8550-1050 жылдар аралығында дауланған. Тістер мен терілердің жергілікті халыққа тиесілі болуы, жергілікті атаулар, халық ауыз әңгімелері және 1975 жылы түсірілген екі сурет негізінде олардың тірі қалғаны туралы болжамдар айтылды. Алайда, көптеген авторлар бұл қалдықтарды Борнеодан тыс жерлерден әкелінген деп санайды, ал суреттерді – жалған деп есептейді. Яван жолбарысыСунда аралы жолбарысының (Panthera tigris sondaica) популяциясы Ява, ИндонезияСоңғы расталған жолбарыс 1984 жылы Халимун Салак Ұлттық паркінде өлтірілді. 1844 жылы ерекше кіші түр ретінде аталды, бірақ генетикалық зерттеулер оның қазіргі Суматра жолбарысынан жеткілікті ерекшеленбейтінін көрсетті, нәтижесінде P. t. sondaica таксоны жойылған жоқ. 1905 жылы P. t. amoyensis деп аталған, бірақ генетикалық дәлелдер оның басқа материктік жолбарыстардан бөлек мәртебеге ие болу үшін жеткілікті ерекшеленбейтінін көрсетеді.
Иттер (Canidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізетін аймақ Ескертулер Суреттер Хоккайдо қасқыры Canis lupus hattai Хоккайдо, Сахалин, Камчатка, Итуруп және Кунашир 1889 жылға дейін Хоккайдоны жылқы және мал шаруашылығы үшін пайдалану жоспарының аясында жойылды. Жапон қасқыры Canis lupus hodophilax Хонсю, Шикоку және Кюсю, Жапония Соңғы жеке дана 1905 жылы, құрыштың жұқпалы ауруы (рабиес) популяцияны құртқаннан кейін өлтірілді.
Құлақ тұнбасы (Otariidae туысы)
Жалпы атау Ғылыми атау Қолайлы орта Комментарийлер Суреттер Жапон теңіз арыстаны Zalophus japonicus Жапон архипелагы және Корея Лианкорт тастарында соңғы рет 1951 жылы байқалған, расталмаған хабарламалар 1975 жылға дейін жеткен.
Мартендер, шұбарлар, сағалар, барс және құсқұйрықтар (Mustelidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қолайлы аймағы Ескертулер Суреттер Хоккайдо суырықшысы Lutra lutra whiteleyi Хоккайдо және Оңтүстік Курил аралдары Соңғы жеке данасы 1950 жылы Ширетоко түбегінде өлтірген. Жапон суырықшысы Lutra nippon Хоншю, Шикоку және Кюшю, Жапония Соңғы расталған көрінісі 1983 жылы Шикокуде болды. Анатолия? Тарихи жазбалар бойынша 18 ғасырға дейін Батыс Сібірде кездесетін. Хальколит кезеңінен (б.з.д. 3000-2000 жж.) археологиялық қазбалардан табылған сүйектердің талдауы, осы аймақтағы жабайы жылқылардың Przewalski's horse (E. f. przewalskii) емес, E. f. ferus түршесіне жататындығын көрсетті. Еуропалық жабайы есек Equus hemionus hydruntinus Оңтүстік Еуропадан Солтүстік Иранға дейін Сагзабадта, Ирандағы ең соңғы қалдықтар б.з.д. 1294-1035 жылдарға жатады. Лена жылқысы Equus lenensis Солтүстік Сібір Болшой Ляховский аралындағы ең соңғы қалдықтар б.з.д. 320-220 жылдарға жатады. 8-9 ғасырлардағы Баранов мүйісіндегі инуиттер қонысынан белгісіз текті жылқы қалдықтары табылған. Суыққа бейімделген Якут жылқысы Лена жылқысының ұрпағы деп есептелген, бірақ генетикалық дәлелдер оның Орта ғасырларда Орталық Азиядан әкелінген үй жануарларынан тарағанын көрсетеді. Дегенмен, Якут жылқысы Плейстоцен саябағында Лена жылқысының орнына қолданылады. Оводов жылқысы Equus ovodovi Оңтүстік Сібірден Қытайдың солтүстігіне дейін Қытайдағы ең соңғы қалдықтар б.з.д. 1666-1506 жылдарға жатады.
Жабайы табиғатта жойылған
Ортақ атау Ғылыми атау Құрамы туралы мәліметтер Суреттер Превальский жылқысы Equus ferus przewalskii Орталық және Шығыс Азия даласы Соңғы рет 1969 жылы Гоби шөлінде жабайы табиғатта кездескені расталды. 1992 жылы Гобиге және Моңғолияның Хустай ұлттық паркіне қайта қоныстандырылды.
Жергілікті өліп кеткен
Жалпы атауы Ғылыми атауы Құрамы Ескермелер Суреттер Африкалық жабайы есек Equus africanus Солтүстік Африка, Африка мүйісі, Левант және Араб түбегі Хили 8 (Біріккен Араб Әмірліктері) жерінде табылған соңғы қалдықтар б.з.д. 3000 жылға дейін сақталған.
Мүмкін жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қолданыс аймағы Ескертулер Суреттер Солтүстік Суматралық мүйізбурауы Dicerorhinus sumatrensis lasiotis Үндістан, Бутан, Бангладеш және Мьянма Бұрынғы үш елде жойылғандығы расталды, бірақ Мьянманың Лассай аймағында сақталуы мүмкін.
Жабайы табиғатта жойылған
Ортақ атау Ғылыми атау Қол жеткізу орны Пікірлер Суреттер Бактрия түйесі Camelus bactrianus Орталық және Шығыс Азия даласы Генетикалық дәлелдер үй жануарлары Бактрия түйесі мен Шығыс Түркістаннан кездесетін, шөл жағдайларына бейімделген жабайы Бактрия түйесінің (C. ferus) бір миллион жылдан астам бұрын бөлінгенін көрсетеді. Осының салдарынан, соңғы түр бұрынғы түрдің жабайы ата-тегі бола алмайды, ал C. bactrianus-тың белгісіз ата-тегі түрлер шамамен 4000-3000 ж.б.к. үйретілгеннен кейін біраз уақыттан соң жойылып кеткен болуы керек. Бір түйе Camelus dromedarius Арабия түбегі Араб Әмірліктерінің Аль Суфух аймағында 404 ж.б.к. датирленген жабайы түрдің соңғы қалдықтары табылған. Бұл түр үй және жабайы популяциялар түрінде сақталған.
Шошқалар (Suidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілген ареал ЕскертулерCebu warty pigSus cebifrons cebifronsСебу, ФилиппинСебу аралынан жиналған бас сүйектерінен сипатталған, онда Sus cebifrons түрі қазір жойылған, бірақ басқа қалдықтардың жетіспеуі Филиппин аралдарындағы басқа популяциялардан бұл түрше айырмасын күмәнді етеді. Тұтас түрге орман шаруашылығы мен егіншілік, аң ауру қысымы және үй шошқаларымен будандасу салдарынан тіршілік ортасының фрагментациясы қауіп төндіреді. Sus sp. Мияко аралы, Жапония. Ең соңғы қалдықтар б.з.д. 9050-8050 жылдарға датирленген. Темір дәуірінде (б.з.д. 1200-586 жж.) Оңтүстік Леванттан жоғалып кетті. Ірі жартылай сулық түр болғандықтан, бегемот адам санының өсуіне байланысты тіршілік ортасының фрагментациясы мен жоғалуына әсіресе осал болды.
Шындық бұғы (Cervidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қолайлы аймағы Ескерімдер Суреттер Мияко ақ бұғысы Capreolus tokunagai Мияко аралы, Рюкю, Жапония Ең соңғы қалдықтар б.з.д. 9050-8050 жылдарға дейін дауырланған. Ирландиялық елік Megaloceros giganteus Батыс Еуропадан Оңтүстік Сібірге дейін Ресейдегі Қамысловта б.з.д. 5845-5673 жылдарға дейін табылған. Шомбургк бұғысы Rucervus schomburgki Орталық Таиланд Жабайы табиғаттағы соңғы жануарлар 1932 жылы Сай Йоке және Квае Яй маңында өлтірілген, ал тұтқындағы соңғысы 1938 жылы өлтірілген. 19 ғасырда мекендеу ортасының жоғалуына байланысты қысқарған, өйткені оның ылғалды шабындысы экспортқа арналған күріш егістігіне айналдырылған. Сонымен қатар, муссон маусымында еті үшін және дәстүрлі медицинада мүйізін пайдалану үшін ауланған.
Жабайы табиғатта жойылған
Жалпы атау Ғылыми атау Таралуы Ескертулер Суреттер Пер Давид бұғы Элафур давидиан Солтүстік және шығыс Қытай Батпақты жерлерде тіршілік ететін маман, ол шамамен 400 жылдары жабайы табиғаттан жоғалып, Юань әулетінен 19 ғасырдың соңына дейін Пекиннің Наньюань патшалық аң аулау бағындағы жалғыз үйірге дейін азайды, содан кейін бірнеше жеке тұлғалар Еуропаға сатылды. Наньюань үйірі 1900 жылғы Боксер көтерілісі кезінде Сегіз ел альянсының әскерлерімен қырылды. 1985-1987 жылдары британдық зоопарктерден алынған жануарлар Бейжің және Дафенгтің (қалдықтар бойынша түрдің бастапқы таралу аймағының бөлігі деп саналады) қорғалатын аймақтарына босатылды, содан кейін Шишоу және Юаньяңда басқа да тұтқындықтағы үйірлер құрылды. 1998 жылы Шишоудағы бұғылар су тасқыны кезінде қашып, Хубэй және Хэнаньда төрт еркін қоныстанушы топ құрды.
Ірі қара мал, ешкі, антилопалар және басқалары ( Bovidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралу аймағы Ескертулер Суреттері Бұбал қатты бұқа Альцелаф буселаф буселаф Солтүстік Африка және Оңтүстік Левант Түстік Леванттан темір дәуірінде (б.з.д. 1200-586 жж.) жоғалып кеткен. Кавказдық бизон Бизон бонасус caucasicus Кавказ және Анатолия Түркияның шығысында темір дәуіріне дейін кездесетін. Дала бизоны Бизон прискус Солтүстік Еуразия және Солтүстік Америка Ең соңғы, расталған қалдықтары 6870-6950 жж. Ресейдің Таймыр түбегіндегі Попигай өзені маңынан табылды. B. priscus немесе B. bonasus қалдықтары Ангара өзені алабында 2550-2440 жж. да келген, ал кішкентай бизон Байкал аймағында 7-10 ғасырларға дейін сақталған (Боескоров бойынша B. priscus). Еуропалық жабайы сиыр Бос примигениус примигениус Орта ендіктегі Еуразия Байкал көліне жақын жерде 3020-2960 жж., Қытайда 1900-1745 жж., Оңтүстік Левантта темір дәуіріне дейін (б.з.д. 1200-585 жж.) кездесетін. Сулавеси бабалусы Бубалус гровеси Оңтүстік Сулавеси, Индонезия Ең соңғы қалдықтары Орта немесе Кейінгі голоценге жатады. Ұзын мүйізді су бұқасы Бубалус мефистофель Солтүстік, орталық және шығыс Қытай Ең соңғы қалдықтары Гаолингте, Сианьда 1750-1650 жж. табылған. Қытайда қазіргі кездегі үй жануарлары B. mephistopheles-тен туындамаған, Оңтүстік-Шығыс Азиядан әкелінген. Саба патшайымының газелі Газелла билькис Тайз, Йемен 1951 жылы ауланған бес жануардан ғана белгілі. Сауд газелі Газелла саудия Арабия түбегі Соңғы рет 1970 жылы тіркелген. Құрып кеткенше аулауға ұшырады.
Мүмкін жойылған
Жалпы атау Ғылыми атау Қоғамдық таралу Ескертулер Суреттер Купрей Bos sauveli Солтүстік-шығыс Камбоджа Соңғы растау 1969 жылы тіркелді. Ол еті, бас сүйегі және мүйіздері үшін аң аулауға түсті.
Жабайы табиғатта жойылған
Жалпы атауыҒылыми атауыҚұрамыЕскермелерСуреттерТөмендік бизонBison bonasus bonasusБатыс Еуропадан оңтүстік Сібірге дейінГоллоцен дәуірінде оңтүстік Орал, Батыс Сібір, Кузнецк шұңқыры, Алтай және Байкал аймақтарында кездескен (егер соңғысы B. priscus болмаса). 1982 және 1984 жылдары Алтайға қайта қоныстандырылды.
Жергілікті өліп кеткен
Жалпы атау Ғылыми атау Қолайлы аймақ Ескертулер Суреттер Мускакс Ovibos moschatus Солтүстік Еуразия және Солтүстік Америка Таймыр түбегінде, Ресейде табылған ең соңғы қалдықтар б.з.д. 615 555 жылға жатады. Кіші куду Tragelaphus imberbis Шығыс Африка және Арабия түбегінің батысы Скелеттік қалдықтары белгілі емес, бірақ Сауд Арабиясы мен Иорданияның голоцендік тас суреттерінде саны мен егжей-тегжейлі бейнеленуі осы аймаққа тән түр екенін көрсетеді. Басқалары екі орналасқан жер арасындағы қашықтық әкелінген мысалдар үшін күтілетіннен артық екенін айтады. Байкал көлінен Сары өзенге дейін жұмыртқа қабығының сынықтары Шабарах-Усу мен Барун-Дабан, Моңғолияда б.з.д. 7600-6245 жылдар аралығында табылған. Араб страусі Struthio camelus syriacus Жақын Шығыс және Арабия түбегі 1941 жылы Сауд Арабиясының Джубайл қаласында өлтірілгені расталды; 1966 жылы Иорданияның Петра қаласының солтүстігінде өліп бара жатқан жануар туралы екінші рет хабарлама түсті. Оның ең жақын туысы – Солтүстік Африка страусі 1990 жылдары Сауд Арабиясына ауыстыру ретінде әкелінді.
Мүмкін жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қатары СуреттерHimalayan quailOphrysia superciliosaМуссори, Уттаракханд, Үндістан. Соңғы рет 1868 жылы ұсталған. Бұл түр Муссориде қысқа ғана уақыт көрінген, салқын ауа-райымен байланысты. Бұл, оның ұзын және жұмсақ қауырсындарымен қосылып, оның іс жүзінде солтүстік аймаққа тән және ерекше ауа-райы жағдайында оңтүстікке қарай ығысқан болуы мүмкін деген болжамдарға әкелді. Құс өте жасырын болған, сондықтан оны әлі де тірі болуы мүмкін басқа аймақтарда табу қиын болар еді.
Көгершіндер мен көгершіндер (Columbidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Құрамы Ескертулер Суреттер Рюкю ағаш көгершіні Columba jouyi Окинава, Керама және Дайто аралдары, Жапония Окинавада 1904 жылы және Дайтода 1936 жылы соңғы рет тіркелген, одан кейін жылдам құлдырау орын алды. Құрып кету себебі белгісіз. Бонин ағаш көгершіні Columba versicolor Накондо Шима және Чичи Джима, Бонин аралдары 1889 жылы соңғы рет тіркелген. Ормандардың қырылуы және әкелінген егеуқырлар мен мысықтардың жыртқыштығы салдарынан жойылған болуы мүмкін.
Мүмкін жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауы Құрамы Ескермелер Суреттер Catanduanes қанды жүрегі Gallicolumba luzonica rubiventris Catanduanes, Филиппин 1971 жылы жиналған бір данадан сипатталған. Соңғы кездесулер 2008 жылы тіркелді, бірақ қазіргі жағдайы белгісіз. Негрос жеміс көгершіні Ptilinopus arcanus Негрос аралы, Филиппин 1953 жылы жиналған бір ғана әйел данасы белгілі. Оның жұбайы да атылды, бірақ денесі қалың бұталардың арасына түсіп, табылмай қалды. Аң аулау және аралдың кең ауқымды ормандарды жою салдарынан жойылып кеткен болуы мүмкін.
Мүмкін жойылған
Жалпы атау Ғылыми атау Қолайлы орталық Түсініктемелер Суреттер Жавандық жапыраққұс Vanellus macropterus Жава және, мүмкін, Суматра мен Тимор Барлық сенімді және соңғы тіркелген деректер Жавадан алынған, басқа аралдардан алынғандары интерпретацияға ашық. Соңғы расталған тіркелген дерек 1940 жылға дейін, ал 2002 жылы расталмаған. Көшпенді түр болуы мүмкін. Жоғалу себептері белгісіз, бірақ аң ауру және мекендеу ортасының нашарлауы себеп болуы мүмкін.
Бағаналы құйрықтар (Turnicidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілімі Ескермелер Тави-Тави түймеқұйрығы Turnix sylvaticus suluensis Холо және Тави-Тави, Филиппин Соңғы рет 1950 жылдары байқалған. Ауыр орманды жою және жаңадан келген жыртқыштар салдарынан жойылып қалуы мүмкін.
Ардалар (Ardeidae туысы)
Жалпы атау Ғылыми атау Қаламдық аумақ Ескертулер Суреттер Бенну-герон Ardea bennuides Арабия түбегі Соңғы қалдықтары Біріккен Араб Эмираттарындағы Умм Аль Нар жерінде, шамамен б.з.д. 2500 жылға дейін табылған. Сулы-батпақты жерлердің нашарлауы салдарынан жойылған болуы мүмкін. Бонин нэнкине түнгі балықшыл Nycticorax caledonicus crassirostris Чичи-жима және Накодо-жима, Бонин аралдары Соңғы рет 1889 жылы ұсталған. Жойылу себебі белгісіз. Түркияның Биречик қаласында жартылай жабайы популяция сақталған, онда құстар жылдың бір бөлігінде еркін жүреді, ал көші-қон кезінде қоршалады және тамақтандырылады.
Құс, бүркіт, қайың, қарға және ескі әлемнің бүркіттері (Accipitridae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Никобар қаршығасы Accipiter butleri butleri Никобар, Никобар аралдары Соңғы рет 1901 жылы байқалған. 1977 жылы расталмаған хабарлама болған.
Мүмкін жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауы Құрамы Ескермелер Суреттер Siau scops owl Otus siaoensis Сиау аралы, Индонезия 1866 жылы жиналған голотиптен ғана белгілі, кейде Сулавеси скопс соқасының (Otus manadensis) түршесі саналады. Ормандарды жою салдарынан жойылып кеткен болуы мүмкін. Жойылу себептері нақты емес.
Шындық финк (Fringillidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Суреттер Бонин қарғасы Carpodacus ferreorostris Чичи-жима, Бонин аралдары Соңғы рет 1828 жылы ұсталған; 1890 жылға дейін тірі қалғандығы туралы хабарлар расталмаған. Ормандарды кесу және әкелінген егеуқырлар мен мысықтардың жыртқыштығы салдарынан жойылған болуы мүмкін.
Мүмкін жойылған
Ортақ атау Ғылыми атау Айқас Пікірлер Суреттер Ақ көзді өзен мартині Eurochelidon sirintarae Орталық Таиланд Соңғы рет 1978 жылы тіркелген, 1980 жылы расталмаған хабарлама бар. Бұл Таиландтың орталық бөлігінде қыстайтын көшпелі түр, бірақ жазғы мекені белгісіз. Аң ауру, орманды қырқу және экзотикалық жануарлар саудасы салдарынан жойылып қалған болуы мүмкін.
Ақ көзділер (Zosteropidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қатары Ескермелер Суреттер Мукодзима ақкөздісі Apalopteron familiare familiare Мукодзима, Накодо дзима және, мүмкін, Чичи дзима, Бонин аралдары Соңғы рет 1941 жылы байқалған. Орманды қырқу салдарынан жойылған.
Гариалдар (Gavialidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілетін аймақ Ескертулер Суреттер Қытай гариалы Hanyusuchus sinensis Оңтүстік Қытай Соңғы рет Хайнань, Батыс Гуанси және Хан өзенінің дельтасында 1292-1630 жылдары тіркелген. Ол қола дәуірінен Мин династиясына дейін жойылды деген ресми саясатқа ұшырады.
Мониторлы кеміргіштер (Varanidae туысы)
Ғылыми атауыАудан ПікірлерVaranus hooijeriФлорес және Сумба, Индонезия. Екі аралда да соңғы мәліметтер Голоценге дейін жетеді.
Қилы тілді бақалар (Dicroglossidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Суреттер Гунтердің жұмсақ денелі бақасы Nannophrys guentheri Шри-Ланка Тек 1882 жылы жиналған голотиптен ғана белгілі. Құрып кету себептері белгісіз.
Құс тұқымдас бақалар (Rhacophoridae)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Ранжир Комментарии Суреттер Шри-Ланканың көпіршік ұясы бақасы Pseudophilautus adspersus Нувара-Элия, Шри-Ланка Соңғы рет 1886 жылы жиналған. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ ауыл шаруашылығының салдарынан тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus dimbullae Dimbula, Шри-Ланка 1933 жылы жиналған холотиптерден ғана белгілі. Құрып кету себептері белгісіз, бірақ тіршілік ортасының жоғалуы туралы айтылған. Pseudophilautus eximius Pseudophilautus extirpo Шри-Ланка Соңғы рет 1882 жылы тіркелген. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus halyi Pattipola, Шри-Ланка 1899 жылы жиналған холотиптен ғана белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Аққұлақты шашақ ұясы жабайысы Pseudophilautus leucorhinus Шри-Ланка Тек 1856 жылға дейін жиналған холотиптен ғана белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus maia Ramboda, Шри-Ланка 1876 немесе одан бұрын жиналған екі данадан ғана белгілі. 1978 жылы жергілікті орманды ағаштан тазарту кезінде жоғалған болуы мүмкін, бұл сонымен қатар эндемикалық ағаштың жойылуына әкелді. Pseudophilautus malcolmsmithi Шри-Ланка Тек 1927 жылы жиналған холотиптен ғана белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus nanus Оңтүстік Шри-Ланка 1869 жылы жиналған лектотиптен ғана белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Үшкір мұрынды бұта бақасы Pseudophilautus nasutus Шри-Ланка Соңғы рет 1869 жылы тіркелген; Шри-Ланка мен Оңтүстік Үндістанда кейіннен байқаулар қате анықталды. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus oxyrhynchus Шри-Ланка Тек 1872 жылы жиналған лектотиптен белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus pardus Шри-Ланка Тек 1859 жылға дейін жиналған холотиптен ғана белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ ауыл шаруашылығының салдарынан тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus rugatus Тараланда, Шри-Ланка 1927 жылы жиналған холотиптен ғана белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ ауыл шаруашылығының салдарынан тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus temporalis Шри-Ланка Тек 1864 жылы жиналған лектотип және типтік сериядан белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ ауыл шаруашылығының салдарынан тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Өзгермелі бұта бақасы Pseudophilautus variabilis Шри-Ланка Тек 1858 жылы жиналған лектотиптен белгілі. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ ауыл шаруашылығының салдарынан тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus zal Шри-Ланка 1947 жылдан кейін тіркелмеген. Құрып кету себебі белгісіз, бірақ ауыл шаруашылығының салдарынан тіршілік ортасының жоғалуы болғаны айтылады. Pseudophilautus zimmeri Галле нүктесі, Шри-Ланка 1927 жылдан бері тіркелмеген. Қазіргі кезде аталған аймақ қатты урбанизацияланған, бұл жойылу себебі ретінде тіршілік ортасының жойылуын білдіреді.
Самандралар мен тритондар (Salamandridae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қолайлы ортасы Ескертулер Суреттер Юньнань көлінің жаңа туындысы Hypselotriton wolterstorffi Куньмин көлі, Юньнань, Қытай 1979 жылы соңғы рет тіркелген. Кіргізілген балықтар мен бақалардың жемеуі, жалпы ластану, жерді мелиорациялау және үй құстарының шаруашылығынан туындаған ортаның нашарлауы салдарынан жойылды.
Ащы тұқымдас (Acipenseridae)
Жалпы атау Ғылыми атауҚұрамыКомментарийлерСуреттерСирдарья осетріPseudoscaphirhynchus fedtschenkoiСирдарья өзеніСоңғы рет 1960 жылдары байқалған. Бірнеше тоғандар, ластану және суды ауыл шаруашылығына пайдалану өзеннің гидроморфологиясын күрт өзгертті. Бұл түрді сонымен қатар әдейі және кездейсоқ түрде аулаған.
Жабайы табиғатта жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауы Айналысы Пікірлер Суреттер Янцзы осетрі Acipenser dabryanus Қытай, Янцзы өзені бассейні 1995 жылға дейін Янцзы өзенінің төменгі ағысында кездесті. 2007 жылы шаруашылықта өсірілгендер өзеннің жоғарғы және ортаңғы бөліктеріне қайта жіберілді, бірақ жабайы табиғатта көбейгендеріне ешқандай белгі жоқ. Түрдің саны балық аулаудың (тікелей және кездейсоқ), ластанудың, өзен жағалауындағы орманды кесудің, Гечжоуба, Үш шатқал және Сянцзяба бөгеттерін салудың салдарынан азайды, бұл температура мен су режимін өзгертті және осетрдің өзеннің төменгі бөлігіне өтуіне кедерілді.
Жергілікті өліп кеткен
Жалпы атау Ғылыми атау Аймақ Пікірлер Суреттер Еуропалық теңіз ащысы Acipenser sturio Еуропа және Солтүстік Анатолияның жағалау сулары Түркияда соңғы рет 1980 жылдары байқалған.
Қаптамалы балықтар (Polyodontidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Суреттері Қытайлық қалақбалық Psephurus gladius Қытай, Янцзы және Сары өзендер бассейндері 2003 жылы соңғы рет тіркелді. Янцзының орталық бөлігіндегі Гечжоуба тоғаны жоғарғы ағыста шағылысуға арналған көші-қон жолын тосқан. Сонымен қатар, бұл түрдің ұрпақ алмасу мерзімі ұзақ болғандықтан, тарихи түрде қарқынды балық аулауға ұшырады, нәтижесінде түрдің саны азайды.
Мүмкін жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Манила шығанағы арынжысы Clupea manulensis Манила шығанағы, Филиппин 1822 жылы сипатталғаннан бері жазбада жоқ.
Карп, миноу және туыстары (Cyprinidae туысы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Құрамы Комментарийлер Суреттері Beyşehir bleak Alburnus akili Бейшехир көлі, Түркия 1955 жылы енгізілген жыртқыш балықтардың (зандерлер) салдарынан жойылды. Сондай-ақ, ол Сакарья бейшабағымен будандасқан болуы мүмкін. Anabarilius macrolepis Yilong көлі, Юньнань, Қытай 1981 жылы судың тартылуынан көл 20 күнге толығымен құрғап, жойылды. Pait Barbodes amarus Ланао көлі, Филиппин Соңғы рет 1982 жылы тіркелді. Көлдің түпкілікті ихтиофаунасының көп бөлігімен бірге жойылды (төменде қараңыз), себебі динамитпен балық аулау, өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы және тұрмыстық қажеттер үшін суды алу, заңсыз ағаш кесу, ластану және жасанды түрде енгізілген аквариум гобиі мен жыланбас балығының жыртқыштығы салдарынан болды. Соңғысы қазір көлдегі ең көп таралған балық. Баолан Barbodes baoulan Соңғы рет 1991 жылы тіркелді. Баганган Barbodes clemensi Соңғы рет 1975 жылы тіркелді. Barbodes disa Соңғы рет 1964 жылы тіркелді. Катапа тапа Barbodes flavifuscus Соңғы рет 1964 жылы тіркелді. Barbodes herrei Соңғы рет 1974 жылы тіркелді. Barbodes katolo Соңғы рет 1977 жылы тіркелді. Кандар Barbodes lanaoensis Соңғы рет 1964 жылы тіркелді. Barbodes manalak Соңғы рет 1977 жылы тіркелді. Битунгу Barbodes pachycheilus Соңғы рет 1964 жылы тіркелді. Barbodes palaemophagus Соңғы рет 1975 жылы тіркелді. Barbodes palata Соңғы рет 1964 жылы тіркелді. Баганган са эрунгган Barbodes resimus Соңғы рет 1964 жылы тіркелді. Barbodes tras Соңғы рет 1976 жылы тіркелді. Битунгу Barbodes truncatulus Соңғы рет 1973 жылы тіркелді. Yilong carp Cyprinus yilongensis Yilong көлі, Юньнань, Қытай 1981 жылы судың тартылуынан көл 20 күнге толығымен құрғап, жойылды. Hula bream Mirogrex hulensis Хула көлі, Израиль 1957-1963 жылдары көлдің көп бөлігі кептіріліп, түбі егістікке айналдырылды. Schizothorax saltans Талас өзені алабы, Қазақстан Соңғы рет 1953 жылы тіркелді. Суды алу, жоғары ластану және балық аулау салдарынан ортасы жойылды.
Мүмкін жойылған
Ғылыми атауыКөлеміЕскертулерBarbodes cataractaeМисамис Оксиденталь және Ланао көлі, ФилиппинГолотипі 1934 жылы Мисамис Оксидентальдағы белгісіз өзеннен алынған. Басқаша айтқанда, ол тек Ланао көлінен ғана белгілі болды және соңғы рет 1973 жылға дейін тіркелген. Barbodes lindogЛанао көлі, ФилиппинСоңғы рет 2008 жылы тіркелді. Barbodes sirangСоңғы рет 2007 жылы тіркелді.
Шилбидтер (Шилбидтер тұқымдасы)
Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Сиамдық жалпақ мұртты балық Platytropius siamensis Чао Пхрая және Банг Паконг өзендерінің бассейндері, Таиланд Соңғы рет 1975-1977 жылдары тіркелген. Өзендерді бөлгеу және каналға айналдыру, ластану және Бангкок маңындағы батпақты жерлерді мелиорациялау салдарынан жоғалып кетті.
Жабайы табиғатта жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауыАуданы Түсініктемелер Суреттер КунимасуOncorhynchus kawamuraeТазава көлі, Жапония1940 жылы көлге гидроэлектр станциясы құрылысы кезінде қышқыл су жіберілген кезде өзінің табиғи ареалынан жойылды. 1935 жылы түр енгізілген Саико көлінде сақтап қалды. БелорибицаStenodus leucichthysКаспий теңізі, Волга, Урал және Терек өзендерінің су алаптарыСоңғы рет 1960 жылдары Оралда тіркелді. Волга, Урал және Терек өзендеріне бөгеттер салынғаннан кейін барлық шаруашылық жерлері жойылды. Түр тұтқында өмір сүруді жалғастырады, одан ол мерзімімен туған жеріне босатылады. Дегенмен, заңсыз балық аулау және енгізілген нелмамен будандасу оның сақталуына қауіп төндіреді.
Мүмкін жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілімі ЕскермелерBiaExyrias volcanus Таал көлі, Филиппин Соңғы рет 1927 жылы тіркелген. Шамадан тыс балық аулау, ластану, мекендеу ортасының нашарлауы және басқа да себептермен байланысты инвазивті түрлердің салдарынан жойылып кеткен болуы мүмкін. Сары ішті шоқбалық Silhouettea flavoventris
Киклидтер (Cichlidae туысы)
Ғылыми атауыКөлеміЕскертулерTristramella intermediaХула көлі, Израиль1970 жылдары көл және оған жақын батпақтар кептірілгеннен кейін жоғалып кетті. Tristramella magdelainaeДамаск, СирияСоңғы рет 1950 жылдары ұсталған. Құрғақшылық, ластану және судың алынуы салдарынан жоғалып қалуы мүмкін.
Мүмкін жойылған
Ғылыми атауыАймақТүсініктемелерNeostethus ctenophorusЛагуна-де-Бей, Лусон, Филиппин1937 жылы сипатталғаннан бері жазбада жоқ. Ластану салдарынан жойылған болуы мүмкін.
Мүмкін жойылған
Жалпы атауы Ғылыми атауыҚұрамы ЕскермелерЖоғалған акулаCarcharinus obsoletusОңтүстік Оңтүстік Қытай теңізіСоңғы рет 1934 жылы ұсталған. Ол мекендеген жағалаулар балық аулау және акула аулау үшін ауыр түрде пайдаланылған, сондай-ақ аквамәдениетке пайдалану, ластану және коралл рифтерін жою салдарынан деградацияланған.
Мүмкін жойылған
Ғылыми атауыҚол жеткізілетін ареалЕскертулерRisiocnemis lagunaПаэте, Лусон, Филиппин. 1916 жылы жиналған үш мысалдан ғана белгілі. Қазіргі кезде белгілі жалғыз орны аудандық құрылысқа ұшыраған және қалалық жерге айналған, осылайша оның тіршілік ортасының жойылғандығы салдарынан жойылған болуы мүмкін.