Кіріспе

Сүтқоректілердің бір туысы

Hippopotamidae – үш камералы асқазанға және әр аяғында төрт саусағы бар, денелі, жалаңаш терілі және жартылай сулық артиодктил сүтқоректілердің туысы. Физиологиялық тұрғыдан шошқаларға ұқсас болғанымен, олардың ең жақын туыстары – киттер. Оларды кейде бегемоттар деп те атайды. Қазіргі кезде екі туыста екі түрлі бегемот кездеседі: Батыс Африканың ормандарында мекендейтін Choeropsis liberiensis – пигмей бегемоты және Hippopotamus amphibius – жалпы бегемот. «Гиппопотам» термині гиппопотамидтердің барлығына да қолданылуы мүмкін, бірақ көбінесе жалпы бегемотқа және оның туысына қатысты қолданылады.

Сипаттамалары

Гиппопотамдар - қысқа, жуан аяқтары және бөшке тәрізді денесі бар ірі сүтқоректілер. Олардың үлкен бастары, кең ауыздары және мұрындарының үстіңгі бөлігінде орналасқан мұрын тесіктері бар. Шошқалар сияқты, олардың төрт саусағы бар, бірақ шошқалардан айырмашылығы, барлық саусақтары жүру үшін қолданылады. Гиппопотамдар - тік аяқты жануарлар, бірақ көптеген басқа жануарлардан айырмашылығы, оларда тырнақтар болмайды, оның орнына әр аяғында қалың дәнекер тіндерден тұратын төсемдер болады. Олардың асқазаны үш бөлікке бөлінген, бірақ олар нағыз кеулеушілер емес. Қазіргі замандағы түрлерінің терісі тегіс, май және тер бездері жоқ. Сыртқы эпидермис салыстырмалы түрде жұқа болғандықтан, гиппопотамдар құрғақ ортада тез сусызданады. Инцизивтер мен кәдімгі тістері үлкен және тікенектікке ұқсас, бірақ кәдімгі тістері әлдеқайда ірі. Тістер өмір бойы өседі. Кәдімгі тістерден кейінгі тістері үлкен және күрделі, олардың диетасын құрайтын өсімдіктерді шағуға бейімделген. Тіс формуласы тіпті бір түрдің ішінде де өзгереді, бірақ жалпы формула төмендегі кестеде көрсетілген:

Эволюция

Гиппопотамидтер антракотерлерден тараған, олар жартылай су және құрлықта тіршілік ететін жұп тырнақты сүтқоректілер тобы, эоценнің соңында пайда болды және кішкентай немесе тар басты гиппопотамдарға ұқсас болған деп саналады. Гиппопотамдар миоцен кезеңінде антракотерлерден бөлініп шықты. Hippopotamidae тұқымдасының ең ерте жазбалары Африка-Арабиядан табылды және шамамен 7,4 миллион жыл бұрынғы Миоценнің соңына, ал шамамен 6 миллион жыл бұрын Еуразияға дейін таралды. Гиппопотамидтер пайда болғаннан кейін, қалған антракотерлер климаттың өзгеруі және олардың ұрпақтарымен бәсекелестік салдарынан төмендеді, содан кейін соңғы туысы, Мерикопотам, Үндістанның плиоцен кезеңінің басында жойылып кетті. Бұрын гиппопотамның көптеген түрлері болған, бірақ бүгінде тек екеуі ғана сақталған: Hippopotamus amphibius және Choeropsis liberiensis. Олар екі маңызды эволюциялық тарамның соңғы өкілдері, тиісінше, нағыз гиппопотамдар мен пигмей гиппопотамдар; бұл тарамдарды қосалқы тұқымдар деп қарастыруға болады, бірақ олардың бір-бірімен байланысы – алыс туыстар екенін ескеретін болсақ – толыққанды анықталмаған. Миоценнің жұмбақ Kenyapotamus-ы гиппопотамдардың филогенетикалық ағашында нақты орынға ие болу үшін жеткілікті зерттелмеген. Сонымен қатар, қазір Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияға ғана шектелген Hexaprotodon туысына бұрын көптеген қазба гиппопотамдар кірген, бірақ қазір олардың туыс емес екені есептеледі.

Аналогты құрылымдар

Иппопотамдардың төменгі кәдімгі тістері қызметі мен құрылысы жағынан пілдің тісқабықтарына ұқсас. Иппопотамдар мен пілдер сүтқоректілер класында алыс туыс болғанымен, екі топтың төменгі кәдімгі тістері де ұзын және сәл иіліп келген, ал екі отбасының түрлері де төбелесетінде осы құрылымды қолданады.