Кіріспе

Унтерлиден мұражайы (французша: Musée Unterlinden) Францияның Эльзас аймағындағы Колмар қаласында орналасқан. 13 ғасырдағы Доминикан қатындарының монастыры және 1906 жылғы бұрынғы қоғамдық жуынатын орында орналасқан мұражайда неміс ренессанс суретшісі Маттиас Грюневальдтың «Изенхайм құрбандығы» атты туындысы сақталған. Мұражайда тарихқа дейінгі заманнан бастап қазіргі уақытқа дейінгі жергілікті және халықаралық өнер туындылары мен қолдан жасалған заттардың кең жинағы бар. Бұл – «Франция мұражайы». Жыл сайын шамамен 200 000 адам келіп, Эльзастағы ең танымал мұражай болып табылады.

Тарих

Музей 1849 жылы құрылды, ғимараттар (Француз революциясынан кейін тасталып қалған) Луи Хуготтың 1847 жылы құрған Societé Schongauer қоғамы тарапынан сақталды және муниципалитет оны қоғамға мұра етіп берді. Алғашында коллекция Бергеймде (Верхний Рейн) табылған рим мозаикасы мен Луврдан уақытша алынған антикалық мүсіндердің гипстен жасалған көшірмелеріне негізделген. 1852 жылы коллекцияның бағыты күрт өзгерді, сол кезде Изенхайм алтары және бұрынғы Колмар немесе Жоғарғы Рейн шіркеулері, аббаттықтар мен монастырлардан алынған басқа да ірі суреттелген және/немесе мүсінді алтарлар ғимаратқа орнатылды. Мұражай көпшілікке есігін келесі жылы, 1853 жылы ашты. 1950-жылдары және 1980-жылдары мұражайдағы экспонаттардың саны артып, барлық салаларда кеңістік қажеттілігі туды, қолданыстағы аумақты тиімдірек пайдалану арқылы кеңейтуге ұмтылыс жасалды, және ғимараттың ерекше статусы ескеріле отырып, бұл мәселе шешілді. Осындай қажеттілік 2000-жылдары қайта туғанда, Колмар қаласы қосымша ғимараттар салуға шешім қабылдады. Мұражайдың ресми сайтында 2015 жылғы кеңейту ашылғанға дейін былай деп жазылған: «Бүгінгі күні мұражайдың жалпы ауданы шамамен 5620 м² құрайды, оның ішінде көрме алаңдары (4000 м²), консервация, сақтау және басқа да жұмыс орындары (1370 м²) және кеңселер (250 м²) бар». 2009 және 2015 жылдар аралығында жақын орналасқан нео-барокко стиліндегі бұрынғы монша ғимараты мұражайдың қосымша бөлігіне айналдырылды, ол ескі ғимаратпен жер асты көрме залдары арқылы байланыстырылды. Уақытша көрмелерге арналған жаңа ғимарат салынды, ал бұрынғы монастырь қайта жөнделді және ішкі кеңістіктері қайта бөлінді. Осылайша, жалпыға ашық аумақ 44 миллион еуролық ресми шығынмен кеңейтілді, бірақ 2016 жылдың соңында соңғы құны 48,7 миллион еуроға жеткені анықталды, бұл факт Колмардың ұзақ жылдар бойы қала әкімі болған Гилберт Мейерді қатты ашуландырды. Кеңейтілген мұражай 2015 жылдың 12 желтоқсанында ашылды.

Жинақтар

Маттиас Грюневальдтың Изенхайм құрбандық алтарімен әйгілі, сонымен қатар Жоғарғы Рейн ортағасырлық және ерте Ренессанс өнерінің маңызды коллекциясын ұсынады. Оның ішінде Колмарлық Мартин Шонгауэр бірнеше алтарь және көптеген түпнұсқа суреттері, гравюралары мен ксилографияларымен ерекше көзге түседі. Басқа белгілі суретшілер: Альбрехт Дюрер (гравюралар ғана), Лукас Кранах Ескі және Ханс Холбейн Ескі, сондай-ақ жергілікті суретшілер Каспар Исенман, Йост Галлер (Темпельхоф алтарі) және Вильгельм Стеттер. Дегенмен, ең ерте картиналардың көпшілігі – Стауфенберг алтарінің авторы сияқты белгісіз неміс, эльзас немесе швейцар шеберлерінің туындылары. Музейде тағы да жергілікті және халықаралық археология, ортағасырлық, Ренессанс және барокко мүсіндері (діни және тұрмыстық), боялған шыны, 14-19 ғасырларға арналған қару-жарақ, жиһаз, музыкалық аспаптар мен ойыншықтар, сондай-ақ әсемдігімен көзге түсетін ежелгі шарап шелектері (Жан Жак Вальц 1927 жылы сыйлаған коллекция) және қазіргі заманғы өнер де көрсетілген.