Кіріспе

Пале Эфрусси – Венадағы бұрынғы Рингштрассен сарайы. Ол Эфрусси қаржыгерлер отбасы үшін Австрия Парламенті ғимаратының сәулетшісі Теофил Фрайхерр фон Хансен салған. Ол Рингштрасседе, атап айтқанда Университецрингте (бұрынғы Доктор Карл Люгер рингі), Вотивкирхеге қарама-қарсы орналасқан.

Тарих

Венадағы дәстүрлі барокколық ақсүйек сарайларынан өзгеше, Эфрусси сарайы 19 ғасырдың соңында салынған, сондықтан ол Ringstraßenpalais саналады. Ол бес қабатты және құрылыс кезінде кең таралған нео-ренессанс стилінде салынған. Ғимараттың және отбасының тарихы Эдмунд де Ваалдың "Күміс көзді қоян" кітабында толыққанды сипатталған. Оның әжесі, Эфрусси туған Елизавета де Ваал, 1899 жылы дүниеге келген, балалық және жастық шағын сол жерде өткізген; де Ваал одан алған бірінші қол ақпаратты қолда бар құжаттардағы жан-жақты зерттеулермен үйлестірген.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Де Ваал атап өткендей, 1938 жылғы Аншлюс кезінде Австрия нацистік Германияға қосылғаннан кейін көп ұзамай, ғимараттың сол кездегі иесі Виктор Эфрусси мен оның ұлы Рудольф гестапо тарапынан тұтқындалып, Дахау концлагеріне жіберумен қорқытылды. Олардың босатылуы 78 жастағы Виктор Эфрусси ғимараттан және оның барлық мазмұнынан, соның ішінде көптеген құнды өнер туындылары мен сирек кітаптардан бас тартуына байланысты болды. Отбасы мүшелері бұрынғы үйлерінің артқы жағындағы екі бөлмеге шектелді және қалған мүлкін, соның ішінде отбасылық Эфрусси банкін бергеннен кейін ғана Австриядан шығуға рұқсат алды. Үйді Австрияның жаңа нацистік әкімшілігі бақылауына алды және 1945 жылға дейін сол мақсатта пайдаланды. Осы кезеңде нацистік партияның идеологы Альфред Розенберг, жаңадан қосылған Австрияда нацистік расистік доктриналарды енгізуге жауапты болған кезде, оны пайдаланды. Сарай Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зақымдарға ұшырады, бір қанаты толығымен қирады. Нацистер жеңілгеннен кейін сарай Венаның американдық секторында қалды, ал оның аман қалған бөлігі Америка штабының Заң кеңесінің Мүліктік бақылау бөліміне берілді. 1945 жылғы желтоқсанда Англияға көшіп келген Элизабет де Ваал Венаға сапар шегіп, анасы мен әжесінің суреттерін қабырғада ілінген күйі тапты, олар нацистердің сәндеуі үшін сақталған болып шықты. Ол сондай-ақ, отбасының құнды жапондық нецукэлер жинағын сақтап, адалдықпен күткен Анна есімді бұрынғы қызметшімен кездесті. 1950 жылы ұзақ сот процесінен кейін, әлемге шашырап кеткен Эфрусси отбасының аман қалған мүшелері ғимаратқа (сондай-ақ одан алынған көптеген кітаптар мен өнер туындыларына) заңды құқықтарын қайта алды. Алайда, Венаға қайтып оралуға ниеттенбеген, себебі ол үшін ауыр және жағымсыз естеліктер сақталған Эфруссилер ғимаратты 50 000 долларға сатты – бұл оның нақты құнынан төмен, өйткені ол зақымдалған және Венадағы сол кездегі экономикалық жағдай да тұрақсыз болды.

Қазіргі күн

1969 жылдан 2009 жылға дейін жаңартылған сарай «Казино Австрия» компаниясының бас кеңсесі ретінде қызмет етті, оның басшылығы Эдмунд де Ваалдың ғимарат тарихын зерттеуіне көмектесті. Бұрынғы қираған қанатының орнына уақытша ОПЕК орналасқан қазіргі заманғы ғимарат салынды.