Кіріспе

21 наурыздағы Австралиядағы Ұлыстық келісім күні, 2019 жылы 20 жылдығына орай ресми түрде кеңейтіліп, Ұлыстық келісім апталығы деп аталған шара, үкімет жариялаған және жыл сайын 21 наурызда немесе оған жақын күндері аталып өтеді. Бұл күнді 1999 жылы Говард үкіметі енгізді және ол Біріккен Ұлттар Ұйымының нәсілдік дискриминацияны жою жөніндегі халықаралық күнімен бірге келеді. Күн күрең түсі осы күнгі символы болып саналады. Ол Австралиядағы көпмәдениеттілікті ғана тойлау деп сынға ұшырады, оның тамыры – 1960 жылы Оңтүстік Африкадағы Шарпвилл трагедиясын еске алу екендігіне және Австралиядағы расизмнің бар екендігіне қатысты ешқандай қоғамдық мойындау болмады.

Өмірбаян

1960 жылы 21 наурызда Оңтүстік Африка полициясы 69 қарусыз қара нәсілді оңтүстік африкалықты атып өлтірді. Олар нәсілдік бөлініс заңдарына қарсы наразылық білдіріп жатқанда осы оқиға Шарпвилл қырқыны деп танылды. Алты жыл өткен соң Біріккен Ұлттар Ұйымы осы күнді Халықаралық нәсілдік дискриминацияны жою күні деп жариялады. Бұл күнді Австралиядан басқа әлемнің көп бөлігінде тойлайды, ал Оңтүстік Африкада қайғы күні ретінде еске алады. Австралияда көпмәдени саясат аясында "австралиялықтық" деген бірегей және біріктіруші ұғымды қалыптастыру мақсатында жұмыс жүргізілді. 1998 жылы Австралия премьер-министрі Джон Ховард (Либералдық-ұлттық коалициясы) "Еурока зерттеулеріне" 1990-шы жылдардың соңындағы Австралиядағы расизмнің себептерін және сипатын зерттеу және түсіну үшін, тиімді бұқаралық ақпарат құралдары мен білім беру арқылы расизмге қарсы күрестің жолдарын табу мақсатында зерттеу жүргізуді тапсырды. Зерттеудің қорытындыларының бірі – расизмге қарсы науқанды ұйымдастыру және "ұйымшылдықпен өмір сүруді" насихаттау қажеттігі болды. Көптеген БАҚ хабарларына сәйкес, зерттеу нәтижелері Ховардтың австралиялықтардың нәсілшіл емес деген көзқарасымен келіспеді. Ол 2005 жылы Кронуллада болған нәсілдік тәртіпсіздіктерге қатысты: "Мен бұл елде нәсілшілдік барын мойындамаймын" деді. "Еурока" есебі 2011 жылға дейін жарияланбады. 2003 жылы Батыс Австралия үкіметі осы шараны "Үйлесім аптасы" деп атады, ол әрдайым бір апта бойы тойланады: "15-20 наурыз аралығында мерекелік шаралар, содан кейін 21 наурыз күні ой елеу күні". 2019 жылы 20 жылдығына орай Моррисон үкіметі бұл шараны "бір апта бойы өткізілетін әртүрлілік пен инклюзиялық шараларды мойындау үшін" "Үйлесім аптасы" деп атады.

Шолу

Ішкі істер министрлігі ұлттық деңгейде үйлесімділік аптасын атап өтеді, оның мақсаты – әртүрлілік пен инклюзияны қолдауға бағытталған апта бойындағы іс-шараларды бағалау. Үйлесімділік аптасы 21 наурызды қамтитын аптада (дүйсенбіден жексенбіге дейін) тойланады, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының нәсілдік дискриминацияны жою жөніндегі халықаралық күні болып табылады. 1999 жылдан бері Австралиядағы балабақшаларда, мектептерде, қоғамдық ұйымдарда, шіркеулерде, кәсіпорындарда және федералды, штаттық және жергілікті билік органдарында 80 000-нан астам үйлесімділік апталығы шаралары өткізілді. Австралиядағы Гармония күні (немесе аптасы) мереке ретінде қарастырылады, көптеген адамдар оның тарихы туралы білмейді. Сидней технологиялық университетінің профессоры Кристина Хо Гармония күнінің расизмнің полиция зорлық-зомбылығы, абақтыдағы аборигендердің өлімі және басқа да дискриминация түрлері сияқты күрделі мәселелерін қарастырмайтынын айтады. Ол, атаудағы «гармония» сөзін таңдаудың «расизмді мойындағысы келмейтін, халыққа кешірім сұрағысы келмейтін, өте консервативті үкімет тарапынан қасақана идеологиялық қадам» болғанын түсіндірді. «Барлығымыз бірге» атты коммерциялық емес ұйымы Австралияда расизм болмаса, Гармония күнінің қажеттілігіне күмән тудырды. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Фабиандық қоғамының хатшысы, солшыл саясатты зерттейтін орталық, бұл күннің БҰҰ белгілеген шараның мағынасын жұмсартатынын және нәсілдік дискриминацияның құрылымдық кедергілерін талқылаудан қашып қалатынын мәлімдеді. Олар БҰҰ берген бастапқы атау – Халықаралық нәсілдік дискриминацияны жою күні – деп қайта атауды қалайды, бұл талқылауды ашуға, расизмнің бар екенін мойындауға және оны жою үшін бірлесіп жұмыс істеуге, сондай-ақ Австралияның мәдени әртүрлілігін тойлауға мүмкіндік береді. 2023 жылдың 21 наурызында Джайлс өзінің веб-сайтында бұл күннің бастапқы атауын мойындап, «Австралиялықтар жыл сайын наурыз айында үйлесімділік аптасын тойлайды, ол 21 наурызда Біріккен Ұлттар Ұйымының нәсілдік дискриминацияны жою жөніндегі халықаралық күнімен аяқталады» деп басталатын баспасөз хабарламасын жариялады.