Кіріспе

Теориялық физик (1939–2023)

Роман Владимир Жаккив (/r//oʊ/'/m//æ//n// //dʒ//æ/'/k//iː//v/; Роман Володимир Яцків; 8 қараша 1939 – 14 маусым 2023) – Польшада туған американдық теориялық физик және Дирак жүлдесінің иегері.

Өмірбаян

1939 жылы Польшаның Люблинец қаласында украин отбасында дүниеге келген, кейін отбасы Австрия мен Германияға көшіп, Жакиу шамамен 10 жасқа келгенде Нью-Йоркке қоныстанды. Жакиу бакалавр дәрежесін Суортмор колледжінен, ал 1966 жылы Корнелл университетінен докторлық дәрежесін Ханс Бете мен Кеннет Уилсонның жетекшілігімен алды. 1969 жылдан зейнеткерлікке шыққанға дейін Массачусетс технология институтының Теориялық физика орталығында профессор болып жұмыс істеді. 2019 жылы ол құрметті профессор атағын сақтап қалды. Жакиу хиральды аномалияны, сондай-ақ Адлер-Белл-Жакиу аномалиясы деп белгілі болған құбылысты бірге ашты. 1969 жылы ол Джон Стюарт Беллмен бірлесіп, бейтарап пионның екі фотонға ыдырауын түсіндірді. Бұл ыдырау классикалық электродинамиканың симметриясымен үйлеспейді, бірақ Белл мен Жакиу бұл симметрия кванттық деңгейде сақталмайтынын көрсетті. Олардың кванттық өріс теориясынан «аномальды» терминді енгізуі элементарлық фермиондардың зарядтарының қосындысы нөлге тең болуын талап етті. Бұл жұмыс кварктардың түстік теориясын қолдауға да маңызды үлес қосты. Жакиу сонымен қатар Жакиу-Тейтельбойм гравитациясымен де танымал, бұл кеңістік пен уақыттың бір-бір өлшемі бар, дилатондық өрісті қамтитын гравитация теориясы. Кейде R = T моделі немесе JT гравитациясы деп аталатын бұл теория, экстремалды қара тесіктердің кейбір аспектілерін модельдеу үшін қолданылады. Жакиу физик Со Ён Пиге, корей жазушысы Пи Чун Дёк қызына үйленді. Жакиудың ұлдарының бірі – американдық скрипкашы Стефан Жакиу. Екіншісі – Николас Жакиу, «Геометрдің эскизі» бағдарламасын ойлап тапқан бағдарламалық жасақтаманы жобалаушы. Оның қызы Симон Ахлборн Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Мозес Браун мектебінде педагог болып жұмыс істейді. Жакиу 2023 жылдың 14 маусымында 83 жасында дүние салды.