Кіріспе

Шотланд теңіз биологы және полярлық саяхатшы Джеймс Уильям Слесор Марр (9 желтоқсан 1902 – 30 сәуір 1965) – шотланд теңіз биологы және полярлық саяхатшы. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1943–1945 жылдары «Табарин» операциясы аясындағы Британдық Антарктика экспедициясын басқарды.

Өмірбаян

Марр 1902 жылғы 9 желтоқсанда Шотландияның Абердиншир округінде, Кушниде туған. Ол фермер Джон Джордж Марр мен Георгина Сазерленд Слессордың ұлы. Абердин университетінде классика және зоологияны оқып жүргенде, ол және Норман Муни мыңдаған скаут еріктілерінің ішінде таңдалып, 1921 жылы сэр Эрнест Шеклтонмен бірге «Квест» кемесімен Шеклтон-Роуэтт экспедициясына қатысты. Шеклтонның 1922 жылғы 5 қаңтарда қаза болуына байланысты экспедиция өз мақсатына – Уэдделл теңізіне жетпеді. Отанына оралғаннан кейін Марр классикадан магистратураны және зоологиядан бакалавриатты аяқтады. Сонымен қатар, ол экспедицияның қарыздарын өтеу үшін ұйымдастырылған қайырымдылық шараларына қатысуға мәжбүр болды. Ол «Квест» фильмі көрсетіліп жатқан кинотеатрлардың алдында скаут формасында тұрып, ақша жинады. Марр 1926 жылы Абердиндегі теңіз зертханасында Карнеги стипендиаты ретінде жұмыс істеді. Ол сэр Дуглас Моусонмен бірге Британдық-Австралия және Жаңа Зеландия Антарктика ғылыми экспедициясына (BANZARE) қатысты. Кейін ол теңіз биологы болып, Антарктика криліне маманданған «Discovery Investigations» (1928–1929, 1931–1933 және 1935–1937) экспедицияларына қатысты. 1943 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде лейтенант Марр «Табарин» операциясының экспедиция жетекшісі болып тағайындалғаннан кейін лейтенант-коммандер шеніне көтерілді. Бұл 1943 жылы құпия түрде ұйымдастырылған британдық Антарктика экспедициясы болатын, мақсаты – тұрақты базаларды құру арқылы аймаққа британдықтардың талап ету құқығын нығайту. Марр 1944 жылы Порт Локройдағы қыстау тобын басқарды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты желтоқсан айында отставкаға кетті. 1949 жылы ол Ұлттық океанография институтына аға ғылыми қызметкер болып орналасты және өмірінің соңына дейін сол жерде жұмыс істеді. Оның 460 беттен тұратын «Антарктика крилінің табиғи тарихы мен географиясы» атты еңбегі оның қайтыс болғаннан кейін үш жыл өткен соң жарық көрді.

Құрметтер мен марапаттар

1936 ж. У. С. Брюс медалі – Оңтүстік мұхитындағы жұмысы үшін, әсіресе Оңтүстік Оркни аралдарына арналған монографиясы үшін. 7 қазан 1941 ж. 1925–1939 жылдар аралығындағы қызметтері үшін Полярлық медальға (қола) бекітілген құлпынасы: Джеймс Уильям Слизор Марр, Эск., М. А., BSc (қазіргі уақытша лейтенант, Р. Н. В. Р.), H. M. кемелері «Дискавери II» және «Уильям Скорсби». 30 қараша 1954 ж. Полярлық медаль – Фолкленд аралдарының тәуелділіктеріндегі Антарктика экспедицияларындағы еңбегі үшін: уақытша лейтенант-командир Джеймс Уильям Слессор Марр, Р.Н.В.Р., база жетекшісі, Порт Локрой, 1944 ж. Антарктидадағы Марр тауы 1930 жылғы қаңтарда БАНЗАРЭ экспедициясы барысында ашылып, кейіннен Маррдың құрметіне аталды. Марр шығанағы, Лори аралы, Оңтүстік Оркней аралдары 1933 жылы Discovery Investigations мүшелерімен Маррдың құрметіне аталды.