Кіріспе

Құрып кеткен динозаврлар туысы

Варираптор (Variraptor; "Var ұрысы") – Францияның соңғы креда кезеңінен табылған дромаэозаврид теропод динозаврының туысы.

Ашылу

1992 және 1995 жылдар аралығында әуесқой палеонтологтар Патрик Мечин және Энни Мечин Салесси Фокс Амфоукс маңындағы Ла Бастид Ноувте Грес-а-Рептилиялар формациясында (Кампания-Мастрихт) шағын тероподтың қалдықтарын тапты. Алғашқы табылар 1992 жылы күмәнді тероподтар туысы Элоптерикске жатқызылды. 1997 жылы жарияланған екінші мақалада олардың жаңа түрді білдіретіні анықталды. 1998 жылы Жан Ле Лёуф және Эрик Буффето бұл түрді Variraptor mechinorum деп атады – типтік түр ретінде. Туыстың атауы латын тілінен алынған Varus сөзінен шыққан, ол Францияның оңтүстігіндегі Прованс аймағындағы Альп-Маритим департаментіндегі Вар өзенін білдіреді, ал "raptor" сөзі "тоналған" деген мағынаны береді. Түрлік атауы Мечин жұбайына құрмет көрсету үшін берілген. Туыс үш типтік үлгіге негізделген: артқы арқа омыртқасы (MDE D168), бес біріккен омыртқасы бар сакраль (MDE D169) және иілгіш сүйек (CM 645). Үлгілер Эспераза динозаврлар мұражайының және Мечиннің жеке коллекциясының құрамына кіреді. Қосымша материалға жақсы дамыған дельтопекторлық қырқасы бар оң жақ иық сүйегі (MDE D158) кіреді, бұл қолдың тоналған функциясын көрсетеді. Басқа жатқызылған сүйектерге жамбас сүйегі және әртүрлі омыртқалар жатады.

Сипаттама

Толық емес қалдықтар омыртқалар мен шыбық сүйек пішіні бойынша дромаеозавридтерге тән ерекшеліктерді көрсетеді және қаншама да болса Deinonychus-қа ұқсастықтарды сақтайды.

Жіктеу

2000 жылы Ронан Аллайн мен Филипп Таке сол қабаттардан тағы бір шағын тероподты атады: Пирораптор. Олар Варираптордың белгісіз атау (nomen dubium) екенін де айтты, себебі оның түпнұсқасының ешқандай ерекше анықтамалық белгісі болмады. Алан Тернер мен Питер Маковикки 2012 жылы дромаеосауридтердің жіктемесін қарап шығу барысында бұл қорытындыны қолдады. Ле Лёуф мен Буффеут Варирапторды манираптор тероподы, Dromaeosauridae отбасының мүшесі деп сипаттады, және бұл кеңінен қабылданды. Дегенмен, 2000 жылы Оливер Раухут оның жай Coelurosauria тобына жататынына күмәнданды. Варирапторды тек бір рет филогенетикалық талдауға енгізген, ол троодонтид Hesperornithoides туралы зерттеуде болды, онда ол кеңейтілген Микрораптория ішінде Бамбираптордың туыс таксоны ретінде анықталды. Алайда, осы зерттеу авторлары оның Unenlagiidae отбасының ішінде де болуы мүмкін екенін, олардың матрицасында үш қосымша қадам ғана қажет ететінін мәлімдеді.