Кіріспе

Чадтағы католик шіркеуі – Римдегі Папаның рухани жетекшілігімен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі. 2023 жылдың қаңтарында архиепископ Джузеппе Латерза Чад елшісі болып тағайындалды.

Тарих

Католик миссионерлері Чадқа протестант миссионерлерінен кейін келді. Оқшауланған күш-жігер 1929 жылы Бангидегі Киелі Рух әкелері Логон Батыс облысындағы Моундуға жақын Коу қаласында миссия құрған кезде басталды. 1934 жылы ұйқы ауруы эпидемиясының қақ ортасында олар Коуді Логон Шығыс облысындағы Добаға ауыстырды. Басқа дін қызметкерлері Убанги-Шари және Камеруннан 1935 және 1939 жылдары Кело және Сарх қалаларында миссия ашты. 1946 жылы осы тәуелсіз миссиялар институционалдық католиктердің қатысуына жол берді. Бұл кеш болуы Чадтағы оқиғаларға емес, еуропалық саясатқа байланысты болды. Ғасырдың басында Ватикан Чад аймағын Хартумның итальяндық викариатына бөлігі деп белгіледі. Италияның диктаторы Бенито Муссолини кезінде итальян миссионерлерін орналастыру қаупін болдырмау үшін француз әкімшілігі барлық католик миссионерлік қызметін тоқтатты. Ватикан да итальяндық режимді ренжітпеу үшін Чад аймағының құзығын француздарға беру арқылы соған ұқсас тактика қолданды. Бірақ екінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін итальяндықтар Африкадағы колонияларын жоғалтты. Бұл француз католиктерінің Чадқа келуіне жол ашты, бұл 1946 жылғы 22 наурыздағы Римнің жарлығымен ресмиландырылды. Бұл жарлық үш діни құзыретті құрды, кейіннен төрт епископтыққа айналды. Біріншісі, иезуиттер басқарды, штаб-пәтері Нджаменада орналасқан. Оның құзығына елдің солтүстік және шығыс бөлігіндегі сегіз облыс кіргенімен, Сахель және Сахара Чадындағы барлық католиктердің көбісі астанада тұрды. Нджамена епископтығы сондай-ақ бүкіл Чадтың архиепископтығы болып табылды. Екінші епископтық Сархта да иезуиттерге тапсырылды. Оның аймағына Саламат және Орталық Шари облыстары кірді. Үшінші және төртінші құзыреттер штаб-пәтерін Пала және Моундуда орналастырды және Марияның Облиаттары мен Капуцин ордендеріне тапсырылды. Пала епископтығы Майо-Кебби облысына, ал Моунду епископтығы Логон Батыс және Логон Шығыс облыстарындағы миссияларға жауапты болды. 1970 жылы Пала ең маңызды құзырет болып есептелді, онда Чадтың 160 000 католигінің 116 000-ы қамтылған. Католик шіркеуінің Чадта салыстырмалы түрде баяу дамуының бірнеше себептері бар. Католик шіркеуі протестантизмге қарағанда жергілікті мәдениеттерге көбірек ашық болғанымен, дін қызметкерлеріне үміткерлерді бойдақ болу талабы ықпал етуі мүмкін. Бір әйелге үйленуді қатаң талап ету, әсіресе бірнеше әйелге ие бола алатын бай ересектер үшін, сенімді аз қылуы мүмкін. Католик шіркеуінің әлеуметтік жұмыстары оны Чадтағы маңызды институтқа айналдырды. Протестант миссиялары сияқты, католик миссиялары да әлеуметтік қызмет көрсету тарихына ие. 1970 жылдары дін қызметкерлерімен қатар, көптеген мекемелердің штаттарына денсаулық сақтау, білім беру және даму салаларында жұмыс істейтін бауырлар мен монахтар кірді. Көптеген монахтар мемлекеттік ауруханалар мен клиникаларда жұмыс істейтін медициналық қызметкерлер болды. 1980 жылы 20 000 шадиандық католик мектептерінде оқыды деп есептелді. Ересектерге арналған сауаттылық сабақтары да дәстүрлі мектеп жасына жеткеннен асып түсті. Даму саласында 1950 жылдары Оңтүстік Чадтағы католик миссиялары ауылдық даму орталықтарын құрды, олардың клиенттері христиандармен қатар христиан емес адамдарды да қамтыды.