Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Чадтағы католик шіркеуі – Римдегі Папаның рухани жетекшілігімен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі. 2023 жылдың қаңтарында архиепископ Джузеппе Латерза Чад елшісі болып тағайындалды.
The Catholic Church in Chad is part of the worldwide Catholic Church, under the spiritual leadership of the Pope in Rome. In January 2023, Archbishop Giuseppe Laterza was appointed as the Apostolic Nuncio to Chad.
Тарих
Католик миссионерлері Чадқа протестант миссионерлерінен кейін келді. Оқшауланған күш-жігер 1929 жылы Бангидегі Киелі Рух әкелері Логон Батыс облысындағы Моундуға жақын Коу қаласында миссия құрған кезде басталды. 1934 жылы ұйқы ауруы эпидемиясының қақ ортасында олар Коуді Логон Шығыс облысындағы Добаға ауыстырды. Басқа дін қызметкерлері Убанги-Шари және Камеруннан 1935 және 1939 жылдары Кело және Сарх қалаларында миссия ашты. 1946 жылы осы тәуелсіз миссиялар институционалдық католиктердің қатысуына жол берді. Бұл кеш болуы Чадтағы оқиғаларға емес, еуропалық саясатқа байланысты болды. Ғасырдың басында Ватикан Чад аймағын Хартумның итальяндық викариатына бөлігі деп белгіледі. Италияның диктаторы Бенито Муссолини кезінде итальян миссионерлерін орналастыру қаупін болдырмау үшін француз әкімшілігі барлық католик миссионерлік қызметін тоқтатты. Ватикан да итальяндық режимді ренжітпеу үшін Чад аймағының құзығын француздарға беру арқылы соған ұқсас тактика қолданды. Бірақ екінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін итальяндықтар Африкадағы колонияларын жоғалтты. Бұл француз католиктерінің Чадқа келуіне жол ашты, бұл 1946 жылғы 22 наурыздағы Римнің жарлығымен ресмиландырылды. Бұл жарлық үш діни құзыретті құрды, кейіннен төрт епископтыққа айналды. Біріншісі, иезуиттер басқарды, штаб-пәтері Нджаменада орналасқан. Оның құзығына елдің солтүстік және шығыс бөлігіндегі сегіз облыс кіргенімен, Сахель және Сахара Чадындағы барлық католиктердің көбісі астанада тұрды. Нджамена епископтығы сондай-ақ бүкіл Чадтың архиепископтығы болып табылды. Екінші епископтық Сархта да иезуиттерге тапсырылды. Оның аймағына Саламат және Орталық Шари облыстары кірді. Үшінші және төртінші құзыреттер штаб-пәтерін Пала және Моундуда орналастырды және Марияның Облиаттары мен Капуцин ордендеріне тапсырылды. Пала епископтығы Майо-Кебби облысына, ал Моунду епископтығы Логон Батыс және Логон Шығыс облыстарындағы миссияларға жауапты болды. 1970 жылы Пала ең маңызды құзырет болып есептелді, онда Чадтың 160 000 католигінің 116 000-ы қамтылған. Католик шіркеуінің Чадта салыстырмалы түрде баяу дамуының бірнеше себептері бар. Католик шіркеуі протестантизмге қарағанда жергілікті мәдениеттерге көбірек ашық болғанымен, дін қызметкерлеріне үміткерлерді бойдақ болу талабы ықпал етуі мүмкін. Бір әйелге үйленуді қатаң талап ету, әсіресе бірнеше әйелге ие бола алатын бай ересектер үшін, сенімді аз қылуы мүмкін. Католик шіркеуінің әлеуметтік жұмыстары оны Чадтағы маңызды институтқа айналдырды. Протестант миссиялары сияқты, католик миссиялары да әлеуметтік қызмет көрсету тарихына ие. 1970 жылдары дін қызметкерлерімен қатар, көптеген мекемелердің штаттарына денсаулық сақтау, білім беру және даму салаларында жұмыс істейтін бауырлар мен монахтар кірді. Көптеген монахтар мемлекеттік ауруханалар мен клиникаларда жұмыс істейтін медициналық қызметкерлер болды. 1980 жылы 20 000 шадиандық католик мектептерінде оқыды деп есептелді. Ересектерге арналған сауаттылық сабақтары да дәстүрлі мектеп жасына жеткеннен асып түсті. Даму саласында 1950 жылдары Оңтүстік Чадтағы католик миссиялары ауылдық даму орталықтарын құрды, олардың клиенттері христиандармен қатар христиан емес адамдарды да қамтыды.
The Catholic missions came to Chad later than their Protestant counterparts. Isolated efforts began as early as 1929 when The Holy Ghost Fathers from Bangui founded a mission at Kou, near Moundou in Logone Occidental Prefecture. In 1934, in the midst of the sleeping sickness epidemic, they abandoned Kou for Doba in Logone Oriental Prefecture. Other priests from Ubangi Chari and Cameroon opened missions in Kélo and Sarh in 1935 and 1939, respectively. In 1946 these autonomous missions gave way to an institutionalized Catholic presence. This late date had more to do with European politics than with events in Chad. Earlier in the century, the Vatican had designated the Chad region to be part of the Italian vicarate of Khartoum. Rather than risk the implantation of Italian missionaries during the era of Italian dictator Benito Mussolini, the French administration discouraged all Catholic missionary activity. For its part, the Vatican adopted the same tactic, not wishing to upset the Italian regime by transferring jurisdiction of the Chad region to the French. As a consequence of their defeat in World War II, however, the Italians lost their African colonies. This loss cleared the way for a French Catholic presence in Chad, which a decree from Rome formalized on March 22, 1946. This decree set up three religious jurisdictions that eventually became four bishoprics. The first, administered by the Jesuits, had its seat in N'Djamena. Although its jurisdiction included the eight prefectures in the northern and eastern parts of the country, almost all the Catholics in sahelian and Saharan Chad lived in the capital. The diocese of N'Djamena also served as the archdiocese of all Chad. The second bishopric, at Sarh, also was delegated to the Jesuits. Its region included Salamat and Moyen Chari prefectures. The third and fourth jurisdictions had their headquarters in Pala and Moundou and were delegated to the Oblats de Marie and Capuchin orders. The Pala bishopric served Mayo Kebbi Prefecture, while the bishopric of Moundou was responsible for missions in Logone Occidental and Logone Oriental prefectures. By far the most important jurisdiction in 1970, Pala included 116,000 of Chad's 160,000 Catholics. The relatively slow progress of the Catholic Church in Chad has several causes. Although the Catholic Church has been much more open to local cultures than Protestantism, the doctrine of celibacy probably has deterred candidates for the priesthood. Insistence on monogamy also has undoubtedly made the faith less attractive to some potential converts, particularly wealthy older men able to afford more than one wife. The social works of the Catholic Church have made it an important institution in Chad. Like their Protestant counterparts, the Catholic missions have a history of social service. In the 1970s, along with priests, the staffs of most establishments included brothers and nuns who worked in the areas of health, education, and development. Many of the nuns were trained medical professionals who served on the staffs of government hospitals and clinics. It was estimated that 20,000 Chadians attended Catholic schools in 1980. Adult literacy classes also reached beyond the traditional school aged population. In the area of development, as early as the 1950s Catholic missions in southern Chad set up rural development centers whose clientele included non Christians as well as Christians.