Кіріспе

Цукеркандл органы – нейролық гребеннен пайда болатын, аортаның екі бөлімінде немесе төменгі мезентериялық артерияның бастауында орналасқан хромаффиндік дене. Ол параганглиоманың көзі болуы мүмкін. Оны сипаттау үшін кейде "парааорталық дене" термині қолданылады, себебі ол көбінесе ішкі аортаның жанында пайда болады, бірақ бұл термин шатасу тудыруы мүмкін, өйткені "corpora paraaortica" термині де аорталық денені сипаттау үшін қолданылады, ол көкірек аортасының жанында пайда болады. Бұл тараған нейроэндокриндік симпатикалық талшықтар тобын 1901 жылы Вена университетінің анатомия профессоры Эмиль Цукеркандл алғаш сипаттаған. Кейбір дереккөздер "аорталық денелерді" және "парааорталық денелерді" бірдей қарастырады, ал басқалары екеуінің арасында нақты айырмашылық жасайды. Егер айырмашылық жасалса, "аорталық денелер" – қан айналымын реттейтін химиорецепторлар, ал "парааорталық денелер" – катехоламиндерді өндіретін хромафиндік жасушалар болып табылады. Цукеркандл мүшелері (З мүшесі) қауіпті параганглиомалардың дамуына жағдай жасайды. Параганглиома гипертонияның хирургиялық себептерінің бірі болып табылады. Медицинаның маңызды еңбектерінде осы тақырыпқа арналған ақпарат өте аз.

Функция

Оның физиологиялық рөлі жүктіліктің басында қан қысымын гомеостаздық тұрақтылықта ұстау және ұрық айналысына катехоламиндер бөліп шығару арқылы ең маңызды деп есептеледі. Аталған орган үшінші триместрдің соңында және туғаннан кейін ересек параганглияның аортосимпатикалық тобын құру үшін кері дамиды.

Патология

Бұл параганглиоманың көзі болуы мүмкін. Цукеркандл органы ересектерде феохромоцитоманың жиі кездесетін бүйрекүсті безден тыс орналасқан жері ретінде патологиялық маңызға ие, бірақ ең көп таралған бүйрекүсті безден тыс орналасқан жері диафрагма мен төменгі бүйрек полюстері арасындағы жоғарғы парааорталық аймақ. Феохромоцитома жағдайларының шамамен 25% бүйрекүсті безден тыс ісіктер құрайды. Хирургиялық жолмен алып тастау туралы мәліметтер бар. Эндокриндік әсерлерінен басқа, ол кедергі тудыратын патологияны да қоздыруы мүмкін.