Кіріспе

Американдық ақын Фарнсворт Райт (29 шілде 1888 – 12 маусым 1940) – журналдың ең жақсы кезеңінде Weird Tales журналының редакторы болды, 1924 жылдың қарашасынан 1940 жылдың наурызына дейін 179 нөмірін редакциялады. Джек Уильямсон Райтты «алғашқы ұлы фантастика редакторы» деп атады.

Ерте өмір және әскер қызметі

Райт Калифорнияда дүниеге келді және Невада мен Вашингтон университеттерінде білім алды. Вашингтон университетінің журналистика факультетінің студенті болған ол үш жыл университет газетінің штабында жұмыс істеді, соңында бас редактор болып қаланды. 1914 жылғы 25 сәуірде «The Seattle Star» газетінің бас редакторы қызметін атқарды, сол күні жиырма журналистика студентіне газетті бір күнге басқару жауапкершілігі жүктелді. Ұсыныс білдірген студент атанған ол 1914 жылы журналистика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Университетте ол түрлі клубтарда белсенділік танытты, оның ішінде Социал-демократиялық клубтың президенті болды. Райт өмірінің басында бірнеше жеке трагедияларға тап болды, ол туралы ешқашан айтқан емес. Мысалы, 1913 жылғы 27 шілдеде Уэстпорт (Вашингтон) маңындағы мұхит суында жүзіп жатқанда, Райт пен оның Вашингтон университетіндегі бөлмедесі Джон П. Рауэн ағынға ілініп кетті. Қызығы, «жақсы жүзуші» Рауэн суға батып қайтыс болды, ал жүзе алмайтын Райт «үлкен қиындықтардан кейін» құтқарылды. Оның алғашқы жұмысы «Seattle Sun» газетінде тілші болып жұмыс істеу болды, бірақ 1917 жылы АҚШ армиясына шақырылып, Бірінші дүниежүзілік соғыста жаяу әскерде қызмет етті. Райт «американдық армияда аудармашы болып бір жыл қызмет етті». Бір деректе оның міндеті «Роэзедегі қала әкімінің кеңсесінде аудармашы» ретінде сипатталған. Райттің анасы музыка сабақтары беріп, оған классикалық өнер мен суретке деген құштарлықты ұқтырды. Бірнеше жыл бойы «Musical America» журналы үшін музыка туралы сын-пікірлер жазды. Оның музыкалық сыншылдығы шетелдегі қызметімен және кем дегенде 1928 жылға дейін «Weird Tales» журналын басқаруымен қатар жүрді. Райт поэзияны жақсы көріп, кейіннен оның «Weird Tales» журналында жариялануын ынталандырды.

Ажырау әңгімелер, Ай террорисі және шығыс әңгімелер / Magic Carpet Magazine

Райт 1923 жылы құрылған «Weird Tales» журналымен байланысын бастаған кезде «Chicago Herald and Examiner» газетінде музыка сыншысы болып жұмыс істеді. Бастапқыда бас қолжазба оқушысы қызметін атқарған ол, 1924 жылы баспагер Дж. К. Хеннебергер редактор Эдвин Бэрдті қызметтен босатқаннан кейін, оның орнына келді. Райттың 1940 жылға дейін жалғасқан «Weird Tales» журналының редакторы қызметінде болған кезінде, журналда Х.П. Лавкрафт, Роберт Э. Говард және Кларк Эштон Смит сияқты көрнекті авторлар тұрақты түрде жарияланды. Дегенмен, Райттың осы үш жазушымен де шиеленіскен қарым-қатынасы болды, олардың маңызды туындыларын — Лавкрафттың «Таулардағы қасірет» және «Иннсмут үстіндегі көлеңке», Говардтың «Мұздық алыптың қызы», Смиттың «Жеті тыйым» (Райт оларды «бір тыйымнан кейін бірі» деп есептемеді) сияқты туындыларын қабылдамады. Ол бірдей логикасыздықпен жігерлендіре де, көңілсіздікке де түсіре алатын. Оның қысқа әңгімелерге деген бейімділігі, әсіресе, Лавкрафттың туындыларын жігерсіздіруге әкелді, оның ең жақсы туындылары 1930 жылдардың басында көбірек көлемде жарық көрді. Бірақ Майк Эшли айтқандай, «Райт WT журналын қарапайым қорқыныш жанрындағы журналдан алып, қазіргі таңда аңызға айналған журналға айналдырды». Райт (жазушылары оны «Платон» деп атаған) үш маңызды фантастикалық суретшінің — Маргарет Брундейдж, Вирджил Финлей және Ханнес Бок — мансабын бастағаны үшін де ерекше көзге түсті. Үшеуі де алғаш рет «Weird Tales» журналына туындыларын сатты және олардың жұмыстары алғаш рет осы журналда жарық көрді. Райт, журналға материал жіберген жазушылармен, мысалы, Е. Хоффман Прайспен (ол көбінесе түскен материалдарды қарауға көмектесетін) және Отис Адельберт Клайнмен жақын дос болды. Е.Ф. Блайлер Райтты өзінің «Табиғаттан тыс көркем әдебиетке арналған нұсқаулық» кітабында «сапалы туындыларды танитын керемет редактор» деп сипаттады. Райт өзінің шамамен алты әңгімесін де жариялады, бірақ олар естен шығарылған туындылар саналады. Оның поэзиясы (барлығы «Франсис Хард» псевдонимімен жарияланды, бұл бірнеше әңгімелерде де қолданылды) нәзік деп есептеледі, бірақ ол оның жариялануын шектеді. (Көптеген өлеңдер «Weird Tales» журналының алғашқы жылдарында жарық көрді).

Кейінгі өмір және өлім

Фарнсворт Райт 1929 жылы Марджори Дж. Зинкиге үйленді (1 қыркүйек 1893, Аврора, Иллинойс – 9 сәуір 1974, Беллвью, Вашингтон штаты). Ол Вашингтон университетінің түлегі болған және әртүрлі жерлерде кітапханашы болып жұмыс істеді. Олардың бір ұлы болды, Роберт Фарнсворт Райт (21 сәуір 1930, Чикаго – 1 наурыз 1993, Беллвью, Вашингтон штаты). Райт 1921 жылы Паркинсон ауруына шалдықты; 1930 жылға қарай ол өзінің хаттарына қол қоя алмады. Ол 1935 жылы "Жазғы түнгі арман" пьесасының арзан басылымын шығару арқылы Райттың Шекспир кітапханасын ашуға тырысты. Вирджил Финлей салған суреттеріне қарамастан, кітап сәтсіздікке ұшырады.