Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Тодд Литгоу (24 қыркүйек 1854 – 7 маусым 1908) – шотландтық кеме жасаушы, өте табысты кеме жасау компаниясының жалғыз иесі болған. XX ғасырдың көп бөлігінде компания Литгоу атымен танылды, оны Уильямның ұлдары, сэр Джеймс Литгоу (1883–1952) және Генри Литгоу (1886–1948) одан әрі дамытты, ал кейіннен оның немересі, сэр Уильям Литгоу (1934 жылы туған) жалғастырды. 1950 жылға қарай ол әлемдегі ең ірі жеке кеме жасау компаниясы еді.
William Todd Lithgow (24 September 1854– 7 June 1908) was a Scottish ship designer who became sole owner of an extremely successful shipbuilding company. For much of the 20th century its name was Lithgows, as it was developed further by William's sons Sir James Lithgow (1883–1952) and Henry Lithgow (1886–1948), and then by his grandson Sir William Lithgow (born 1934). By 1950 it was the largest private shipbuilding company in the world.
Өмірбаян
Уильям Литгоу еңбек жолын Клайд өзенінің жағасындағы Порт-Глазго қаласында кеме суретшісінің шәкірті ретінде бастады, дәл сол кезде Клайд Британиядағы ең ірі кеме жасау аймағы болатын. Литгоудың ата-анасы екеуі де оның он жетіге толғанға дейін қайтыс болды. Әкесі мақта иірімдерін сатқан және Литгоуға кеме жасауға инвестициялау үшін 1000 фунт стерлинг қалдырған. 1874 жылы ол тәжірибелі кеме жасаушы және олардың фирмасының негізгі инвесторы болған Джозеф Расселмен (шамамен 1834 – 1917) серіктестік құрды: Russell & Co. Андерсон Роджер (шамамен 1843 – 1909) үшінші серіктес болды. Олардың бизнесінің негізгі бағыты – ұзақ сапарларға арналған, баяу жүретін жүк тасымалдауға арналған ірі темірден жасалған желкенді кемелерді құрастыру еді. Литгоу бас суретші-конструктор болды және оның жұмысы корпус пішіндері мен құрамдас бөліктерді стандартизациялау стратегиясында маңызды рөл атқарды, бұл тиімділікті және пайдалылықты арттырды. Компания Кингстон Ярды қоса алғанда, жаңа кеме жасау орындарына кеңейген сайын Литгоу одан да гүлдене бастады. 1879 жылы ол жергілікті арқан өндірушілер мен кеме жасаушылардың танымал отбасынан шыққан Агнес Биркмайрға үйленді, ал 1883 жылы олар Порт-Глазгодан Клайдтың бойымен бірнеше шақырым жоғарырақ орналасқан Лангбанктегі Драмс атты әсем отбасылық үйге көшіп кетті. Сол жылы Джеймс дүниеге келді, ал Генри 1886 жылы туды. Russell & Co компаниясының кемелеріне меншік иелерінің инвестициясының бір бөлігін қабылдау саясаты сатуға көмектесті, сонымен қатар олар кемелерді үлгі бойынша салып жасайтын алғашқы британдық компания болды. Бір жылдың ішінде 70 000 тоннадан астам салмақтағы 34 кеме салынды. 1890 жылы компания максималды өнімділігі үшін «Көк лента» сыйлығын жеңіп алды. 1880-ші жылдар Russell & Co үшін өнімді және сәтті онжылдық болғанымен, Литгоу мен Роджер арасындағы шиеленіс серіктестіктің тарауына әкелді. Литгоу компанияның бастапқы атын және Кингстон Ярдын сақтап қалды. Өзінің жас әріптесіне жоғары баға берген Рассел қолдау көрсетті, бірақ Литгоу енді бизнестің жалғыз иесі болды. 1890-шы жылдары олардың бірінші буын желкенді кемелерінен балуандық бу кемелеріне көшірілді, ал соңғы тосқауылды кеме 1894 жылы суға түсірілді. Фирма өсуді және гүлденуді жалғастырды, ал Литгоу өмірінің соңғы жылдарында акцияларға инвестиция салып, ұлдарына ақша аудару арқылы отбасының жағдайын нығайтты. Джеймс 1901 жылы шәкірт ретінде жұмысқа қабылданды, Литгоу 1902 жылы Аргиллдегі Кнапдейлде Ормсариде шаруашылық сатып алды, ал Генри 1905 жылы шәкірттікке түсті. Уильям Литгоу 1907 жылы ауыр денсаулық дағдарысына тап болды, бұл Джозеф Расселді зейнеткерліктен шығып, Литгоулардың келесі буынына, әлі де Расселдің атын алып жүрген бизнеске көмектесуге итерді. Литгоу 1908 жылы қайтыс болды, бастапқы 1000 фунтын 2 миллионнан астам фунтқа айналдырды. Оның өсиетінің жариялануы «Миллионер кеме жасаушы» деген атаққа ие болды, газет оның «Месс Рассел & Компания фирмасындағы» «үлкен» үлесіне қатысты пікір білдірді. 1918 жылы Russell & Co компаниясы Lithgows, Ltd болып қайта құрылды.
William Lithgow started his working life as an apprentice ship's draughtsman in Port Glasgow, on the River Clyde, when the Clyde was the biggest shipbuilding area in Britain. Lithgow's parents both died before he was seventeen. His father had sold cotton yarn and left Lithgow with £1000 to invest in shipbuilding. In 1874 he went into partnership with Joseph Russell (c. 1834 – 1917), an experienced shipbuilder who was the major investor in their firm: Russell & Co. Anderson Rodger (c. 1843 – 1909) was the third partner. The core of their business was building large iron sailing ships intended for long haul, slow cargo transport. Lithgow was chief draughtsman designer and his work was crucial to their strategy of standardising hull shapes and components, thus increasing efficiency and profitability. As the company expanded into new shipyards including their future base, the Kingston Yard, Lithgow became more and more prosperous. In 1879 he married Agnes Birkmyre, from a prominent local family of rope manufacturers and shipbuilders, and in 1883 they moved from Port Glasgow to a grander family home, Drums, a few miles further up the Clyde at Langbank. James was born that year, and Henry in 1886. Sales were helped by Russell & Co.'s policy of taking on a proportion of the owners' investment in their ships, and they were also the first British company to build ships on spec. After building 34 ships totalling over 70,000 tons in one year, Lithgow and his partners won the 1890 Blue Ribband award for maximum output. Although the 1880s were a busy and successful decade for Russell & Co., there were tensions between Lithgow and Rodger which led to the partnership dissolving. Lithgow kept the original company name and the Kingston Yard. Russell, who had a high opinion of his younger colleague, offered support but Lithgow was now sole owner of the business. The 1890s saw a shift away from their first generation of sailing ships towards tramp steamers, and the last rigged vessel was launched in 1894. The firm continued to grow and prosper, and Lithgow consolidated the family's position in the later years of his life by investing in stocks and transferring money to his sons. James came on board as apprentice in 1901, Lithgow bought an estate at Ormsary in Knapdale, Argyll in 1902, and Henry started his apprenticeship in 1905. William Lithgow suffered a serious health crisis in 1907, which brought Joseph Russell out of retirement to help the next generation of Lithgows with the business which still bore Russell's name. Lithgow died in 1908, having turned his initial £1000 into more than £2 million. Publication of his will led to the title of "millionaire shipbuilder", with newspaper comment on the "huge" size of his "interest in the firm of Messrs Russell & Company". In 1918, Russell & Co. was incorporated as Lithgows, Ltd.
Уильям Литгоудың кемелері
Расселл және компанияның ең танымал кемесі – «Фоллс оф Клайд», ол олардың алғашқы кемелерінің бірі болды және 1878 жылы «Фоллс» желісі үшін Шотландиядағы шаршылардың атынан аталған кемелер сериясының бөлігі ретінде салынды. «Британдық орта клипері», төрт мачталы, «темір Z-тұлғалы қабырғалармен және қос тігіспен біріктірілген темір пластиналармен» берік салынған бұл кемеге Лондонның «Ллойдс» сақтандыру компаниясы жоғары баға берді. Оның алғашқы сапары Карачиге болды, ал көптеген келесі сапарлары Британ империясының әртүрлі аймақтары арасында жасалды. «Фоллс» желісі Расселл және компанияға Бруар, Ди, Афтон, Фойерс, Эрн, Гарри, Халладейл және, соңында, 1894 жылы суға түсірілген «Эттрик шаршысы» атымен кемелер жасауды тапсырды. 1891 жылы Кингстон кеме жасаушылығында әлемдегі алғашқы бес мачталы кемелердің бірі – «Мария Рикмерс» суға түсірілді, ал 1901 жылы Литгоу сол кездегі «ең үлкен төрт мачталы кемесін» салды. Бұл мұрағаттарды қарап шығу және Клайдта салынған кемелердің деректер базасын зерттеу Расселл және компанияның кәсіпорнының ауқымын және олардың кемелерін сатып алған компаниялардың санын көрсетеді.
Russell & Co.'s best known ship, Falls of Clyde, was one of their earlier vessels, built in 1878 as part of a series named after Scottish waterfalls for the Falls Line. A four masted "British medium clipper", solidly built with "iron Z bar frames and double riveted iron plate", it was highly rated by the insurers, Lloyd's of London. Its maiden voyage was to Karachi, and many more of its early voyages were between different parts of the British Empire. The Falls Line also had Russell & Co. build ships named after the waterfalls at Bruar, Dee, Afton, Foyers, Earn, Garry, Halladale and, lastly, the Falls of Ettrick which was launched in 1894. In 1891 the Kingston Yard saw the launch of one of the first five masted ships in the world, Maria Rickmers, and in 1901 Lithgow built what was the "largest four masted vessel afloat" at the time. Looking through these archives and also exploring a database of Clyde built ships gives a glimpse of the extent of Russell & Co.'s enterprise, and the number of companies who bought their ships.