Кіріспе

Қылқаншалы балық түрлері

Австралиялық жұлдызша (Callorhinchus milii) – Holocephali (химера) кіші класына жататын қаңқалы балық (Chondrichthyes). Акулалар, шаяндар және скаттар – қаңқалы балықтар тобының басқа өкілдері және Elasmobranchii кіші класына біріктірілген. Оның басқа да атаулары бар: піл акуласы, макорепе (маори тілінде), ақ балық, шұңқыр мұрынды химера немесе піл балығы. Ол Оңтүстік Австралия, соның ішінде Тасмания және Жаңа Зеландияның Шығыс Кейп және Кайпара портының оңтүстігінде кездеседі. Көптеген атауларына қарамастан, ол акула емес, оған жақын туысқан топтың мүшесі.

Морфологиясы мен биологиясы

Балық күміс түсті, көкшіл жылтырмен және денесінің қабырғаларында қара, өзгермелі іздерімен сипатталады. Оның денесі созылыңқы, тегіс және торпеда тәрізді, екі кең аралықта орналасқан үшбұрышты арқа қанаттары бар. Олар лопата пішіндес тұмсықтарымен теңіз түбіндегі жұмырқалар мен ұсақ балықтарды іздейді.

Тарату

Қазіргі уақытта бұл түр Австралияның оңтүстік және Жаңа Зеландия суларында туған деп есептеледі. Жаңа Зеландияда австралиялық ажарқұйрықтар коммерциялық мақсатта ауланады, әсіресе көктем және жаз айларында, олар жағалаудың терең емес суларына көшіп келгенде. Австралияда олар оңтүстік акулалардың торлы балық аулауы арқылы ұсталады, әсіресе Басс бұғазында және Тасманияның оңтүстік-шығысында, бірақ бұл балық аулаудың негізгі мақсаты – мықты акула, Mustelus antarcticus, және олар базардағы төмен бағасының себебінен кейде ажарқұйрықтарды тастап жібереді. Олар сондай-ақ Виктория штатындағы Вестпорт шығанағында және Тасманияның оңтүстік-шығыс жағалау суларында хобби балықшылары үшін танымал нысана болып табылады. Олардың ақ еттен жасалған филелері Жаңа Зеландиядағы балық және картоп фри (чипс) ресторандарында өте танымал, ал Австралияда 'жапырақ' немесе 'ақ балық' деп сатылады.

Геномды зерттеу

2014 жылдың қаңтар айында Nature журналы австралиялық шолақ акуланың геномын зерттеу нәтижелерін жариялады, онда олардың шеміршектерді сүйекке айналдыру процесін реттейтін бір гендік отбасы жоқ екені көрсетілді, сондай-ақ геннің көбейіп кетуі сүйекті омыртқалы жануарлардың пайда болуына себеп болды деген тұжырым жасалды. Австралиялық шолақ акуласы салыстырмалы түрде кішкентай геномдық өлшемі болғандықтан, шеміршек балықтарының үлгілі геномы ретінде ұсынылды. Оның геномының ұзындығы 910 мегабазға тең, бұл барлық шеміршек балықтарының арасындағы ең кішкентай көрсеткіш, ал адам геномынан үш есе кішкентай (3000 Мб). Шеміршек балықтары – тірі қалыптанған ең көне жақ сүйекті омыртқалы жануарлар тобы болғандықтан, австралиялық шолақ акуланың геномы омыртқалы жануарлар геномдарының, соның ішінде адам геномының пайда болуын және эволюциясын түсіну үшін пайдалы анықтамалық геном болып табылады. Австралиялық шолақ акуламен ортақ ата-бабалары 450 миллион жыл бұрын болған. Қазірге дейінгі зерттеулер адам және телеост балықтарының (пуфербалық және зебрабалық) геномдарымен салыстырғанда, адам және піл акуласының геномдары арасындағы тізбек пен гендердің орналасуы (синтения) көбірек ұқсас екенін көрсетті, дегенмен адамдар телеост балықтарына қарағанда австралиялық шолақ акулаға жақын. Піл акула геномдық жобасы піл акуланың геномын толық тізбектеу мақсатымен іске қосылды.

Қорғау мәртебесі

Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаменті Австралиялық көлеңке акуласын Жаңа Зеландияның қауіптілік деңгейін бағалау жүйесінде "Қауіп төндірмейді" деп жіктеді, сонымен қатар "Қорғауға тәуелді, саны артуда" деген толықтыру жасады.