Кіріспе

Көбелек түрі

Thysania agrippina – Erebidae тұқымдасына жататын көбелек түрі. Оны Мария Сибилла Мерьян 1705 жылы жарық көрген "Metamorphosis insectorum Surinamensium" еңбегінде сипаттаған, ал Питер Крамер 1776 жылы түрдің ресми сипаттамасын берген. Ең көп қолданылатын ағылшынша атауы – ақ сиқыршы. Басқа да кең таралған атаулары: әуе кеші, үлкен сұр сиқыршы және үлкен сұлу көбелек. Thysania agrippina "ең ірі жәндік" атаны үшін күресуші ретінде қызығушылық тудырады. Бұл қанат ені бойынша рас болуы мүмкін – Бразилиядағы бір мысалдың қанат ені шамамен рекордтық көрсеткішті құрайды. Дегенмен, Атлас көбелегі мен Геркулес көбелегінің қанат ауданы үлкен. Жиналған деректер бойынша, орналасқан жеріне немесе маусымына қатысты ешқандай көзге көрінетін үлгі байқалмайды.

Тарих

Жалпы атаудың шығу тарихына қатысты бір әңгіме: ерте заманғы табиғат зерттеушілері мылтықпен құстар мен жаңағы жарғанаттардың үлгілерін жинаған. Жапырақтардың арасында биіктеп ұшып жүрген ірі ұшқыш нысанаға айналды. Бірақ ақ күбәләкке оқ ату оны міндетті түрде құлатпады, себебі оның денесі қанаттарына қарағанда кішкентай. Күбәләк зардап шекпей, әрі қарай ұшып кете берді – өлмейтін сиқыршыдай. Бұл күбәләк суретші Мария Сибилла Мериан салған белгілі бір картинаның нысаны болғандықтан тарихи маңызға ие. Мериан – 18 ғасырдағы жәндіктердің тіршілік циклін түсінуге үлкен үлес қосып, көреген табиғат зерттеушісі болды; алайда, оның ақ сиқыршы күбәлегінің тіршілік циклын бейнелеуі бұл түрдің нақты биологиясына сәйкес келмейді, өйткені ол басқа бір күбәлек түрінің дернәсілін көрсетіп берген.

Экология, табиғи тарих

Ересектердің кең географиялық ареалы мен 300 жылға сонатын байқауларды ескере отырып, осы түрдің дамудың бастапқы сатылары ешқашан тіркелмегені (қате Мерьян суретінен басқа). Жақын туыстары – Тизания зенобия (құйрық күбәзі) және Аскалафа одората (қара сиқыршы) қоныс аударатын өсімдіктердің таралуынан солтүстікке қарай ұзақ көші-қон ұшулары белгілі болғандықтан, ұзақ көші-қон ұшуы мүмкін. Құс күбәзі мен қара сиқыршының дернәсілдерінің тамақтанатын өсімдіктеріне сүйенсек, ақ сиқыршының дернәсілдері де Fabaceae (Caesalpinioideae) тұқымдасының ағаш тәрізді өсімдіктерімен, мүмкін Senna және/немесе Cassia-мен қоректенуі мүмкін. White Witch Watch – Коннектикут университетіндегі лепидоптеролог Дэвид Л. Вагнер басқаратын, ақ сиқыршының дамудың бастапқы сатыларын анықтауға бағытталған жоба. Басты стратегия: жүкті ұрғашысын табу және оны ықтимал қожайындарда өсіріп көру. Жобаға қатысушылар веб-сайтты және iNaturalist платформасында белсенді азаматтық ғылым жобасын жүргізеді.

Таксономиялық мәртебесі

Дәстүрлі түрде, "ақ сиқыршы" термині GBIF деректер базасында тізімделген Thysania тұқыласының екі өте ұқсас түрін көрсетеді: T. agrippina және T. pomponia (T. zenobia – морфологиялық жағынан ерекшеленетін үшінші түр). Дегенмен, 2016 жылғы жарияланым бұрын T. agrippina деп белгіленген күбелектердің бір бөлігінде жаңа түрдің бар екенін ұсынады. Thysania winbrechiini морфологиялық ерекшеліктері және ДНК деректері арқылы T. agrippina-дан ажыратылады. T. winbrechiini тағы екі кіші түрге бөлінеді, ал авторлар сондай-ақ T. agrippina-ның T. agrippina siriae кіші түрін анықтайды, бірақ оны және басқа бірнеше жүз "Брехлин және Мейстер түрлерін" кейбір мамандар күмәнді деп санайды, себебі олар көбінесе ДНК негізінде ғана ұсынылады.