Кіріспе
Чейс Борден (1900 жылдың 11 қаңтары – 1971 жылдың 8 наурызы) – американдық жазушы.
Chase Borden (January 11, 1900 – March 8, 1971) was an American writer.
Алғашқы жұмыс орындары
Девин Борден деп туған ол он төрт жасында мектепті тастап, түрлі жұмыстар істеді, оның ішінде гангстер Фрэнки Йель үшін жүргізуші болып жұмыс істеді және Нью-Йорк қаласындағы Голландия туннелінің құрылысында құм қазушы болып жұмыс істеді, онда ол кәсіподақ жетекшісі Норман Редвудпен бірге жұмыс істеді. Ол жазуға көшті, бастапқыда әңгімелер мен романдар, кейін сценарийлер жазды. Ол өзінің есімін Борден Чейз деп өзгертті, оның атын Борден сүті мен Чейз Манхэттен банкінен алған деген болжам бар.
Роман жазушысы
Чейс Эдвард Доэртимен бірге Голландия туннеліндегі тәжірибесіне негізделген әңгіме жазды. Фильм құқықтарын Fox Films сатып алды, ол Чейсті кітапты бейімдеуге және техникалық кеңесші болып жұмыс істеуге шақырды. Соның нәтижесінде Рауль Уолш түсірген Under Pressure (1935) фильмі пайда болды. Кейін Чейс оны «Шығыс өзені» романына бейімдеді. (Бұл роман кейін 1956 жылы Screen Directors Playhouse үшін «High Air» фильмі ретінде түсірілді.) Fox Чейстің тағы бір әңгімесін, Midnight Taxi (1937) сатып алды. Universal оның «Тозақтың асүйінің кладоваясы» романын сатып алып, оны The Devil's Party (1938) деп түсірді. Fox тағы бір Чейс әңгімесін, Blue White and Perfect (1937) сатып алып, оны Майкл Шейннің Blue, White and Perfect (1942) фильміне айналдырды. Оның 1939 жылғы Dr Broadway әңгімесі Энтони Маннның алғашқы фильмі, Dr. Broadway (1942) фильмінің негізі болды. 1939 жылғы тағы бір әңгімесі Pay to Learn The Navy Comes Through (1942) фильмі ретінде түсірілді. Harrigan’s Kid (1943) оның романы негізінде жасалған.
Сценарий авторы
Чейз 1943 жылғы "Қаршылаушы" фильмінің сценарийі бойынша жұмыс істеді. Republic Pictures үшін ол өзінің оқиғасына негізделген Джон Уэйннің "The Fighting Seabees" (1944) фильмін жазды. 1944 жылы Чейз RKO компаниясымен өзінің жарияланбаған "Ол адам Малоун" әңгімесі негізінде сценарий жазуға аптасына 10 000 доллар еңбекақысымен келісімшартқа отырды. Ол Уоллес Бири бас рөлде ойнаған MGM-нің "Бұл адамның теңіз флоты" (1945) фильмінің сюжетін және сценарийін жазды, содан кейін Republic компаниясы үшін Уэйнге арналған тағы бір түпнұсқа туындысын жасады – "Барбария жағалауының жалыны" (1945). Republic сондай-ақ Чейздің "Concerto" әңгімесі негізінде "I've Always Loved You" (1946) фильмін түсірді, ал бұл әңгіме өз кезегінде оның бірінші әйелінің өміріне негізделген. Чейз С.Э. Скоггинстің романы бойынша RKO компаниясы үшін Уэйнге арналған "Tycoon" (1947) фильмін жазды, содан кейін Columbia компаниясының "The Man from Colorado" (1949) вестернінің сюжетін дайындады.
Қызыл өзен
Чейз өзінің «Чишолм жолындағы жалындаған қарулар» романы негізінде жазылған «Қызыл өзен» (1948) фильмі үшін үлкен сыншылар мақтауына ие болды. Говард Хоукс режиссерлік еткен және Уэйн мен Монтгомери Клифт қатысқан фильм үлкен табысқа жетті, Чейске «Оскар» сыйлығына ұсынылыммен қатар 50 000 долларлық гонорар әкелді. 1949 жылы Чейстің ажырасу кезінде оның болашақ экс-әйелі Чейстің ең төменгі табысы жылына 30 000 доллар, ал ең жоғары табысы 250 000 доллар болғанын мәлімдеді. Сол жылы ол Джеймс Кагниге арналған «Алыс арал» фильмінің сценарийін жазып жатқандығы хабарланды. 1950 жылдардың көп бөлігінде Чейс вестерн жанрында жұмыс істеді. Ол Эррол Флинннің «Монтана» (1950) сагасының сценарийін жазуға қатысқан көптеген авторлардың бірі болды. Көбірек танымал болғаны – Манн режиссерлік еткен және Джеймс Стюарт ойнаған «Винчестер '73» (1950) фильмі. Ол сондай-ақ «The Great Jewel Robber» (1950) фильмінің сценарийін жазды. «Universal» студиясында Чейз бокс фильмі «Темір адам» (1951) қайта түсірілімінің сценарийі бойынша жұмыс істеді. Ол Манн мен Стюарт үшін тағы бір вестерн – «Өзендің иілімі» (1952) және Кларк Гейблге арналған «Жалғыз жұлдыз» (1952) фильмдерін MGM студиясы үшін жазды; MGM соңғысының әңгімесі үшін 60 000 доллар төледі. Чейс Рауль Уолш үшін «Universal» студиясында «Дүние оның құшағында» (1952) атты теңіз саяхаты туралы фильмнің сценарийін жазды. Ол Виктор Гюгоның романы негізінде «Теңіз шайтандары» (1953) фильмінде де ұқсас тақырыпта жұмыс істеді. Чейс Бёрт Ланкастерге арналған Оңтүстік теңіздегі оқиға – «Оның мәртебесі О'Киф» (1954) фильмін жасады, ол үшін ол Фиджиге сапар жасады. Ол Джон Пейнмен бірге «Ларамиге теміржол» (1954), Манн мен Стюарт үшін «Алыс ел» (1954), Ланкастер мен режиссер Роберт Олдрич үшін «Вера Круз» (1954) және Кинг Видор мен Кирк Дуглас үшін «Жұлдызсыз адам» (1955) фильмдерімен вестерн жанрына оралды.
Теледидар
Чейз теледидар үшін "The Windmill" (Дженерал Электрик Театры) (1955) арқылы жазуды бастады. Ол Джон Стерджес режиссерлік еткен "Баклэш" (1956) және Манн мен Стюарт үшін "Түнгі жол" (1957) фильмдерінің сценарийін жазды. Соңғы фильмде Чейз жазған "Ride a Crooked Trail" (1958) фильмінде де ойнаған Ауди Мерфи болды. Чейз "Уэллс Фаргоның аңыздары" (1959), "Оверленд Трейл" (1960), "Детективтер" (1961), "Ұзын бойлы" (1961), "Шыбырлаған Смит" (1961), "Боннанза" (1962), "66-маршрут" (1962) және "Рой Роджерс және Дейл Эванс шоуы" (1962) сериалдарының бірнеше бөлімдерін жазды. Ол "Байлықтағы бүлік" (1962) фильмінің сценарийін авторлық құқығы көрсетілмей жазды және "Каса-Гранде қасақтары" (1964) фильмін жазды. Чейс "Дэниел Бун", "Вирджиниялық" (1964) және "Бренд" (1965) сияқты телешоулар үшін де жұмыс істеді.
Соңғы жылдар
Чейстің соңғы жұмыстары "Ганнон есімді адам" (1968) ( "Жұлдызсыз адам" фильмінің қайта түсірілімі) және "Бэктрак!" (1969) (оның 1965 жылғы "Виргиниялық" телесериалының "Пойыз жоғалды" атты эпизодының кинотеатрларда көрсетілімі, бұл 1965–1967 жылдарғы "Ларедо" телесериалының бастапқы эпизоды болды).
Талдау
Жаннин Бейзингердің айтуынша, "Чейстің туындыларындағы кейіпкерлер мен қақтығыстарды бейнелейтін" фильмдер – «Винчестер 73», «Өзендің иілімі» және «Алыс ел»: Біріншіден, екі күшті ер адам батыс аймағында қиын саяхатқа шығады, ал қоғамдық топтардың өзі саяхаттың ішінде (мысалы, керуен) немесе жол бойындағы түрлі аялдамаларда (батыс қалалары, кеншілер қалалары және т.б.) кездеседі. Фильмнің басты мәселесі – екі адам арасындағы қақтығыс, олар көбінесе бір ортақ байланыспен тығыз байланысты болады. Кейде қақтығыс ішкі болады, кейіпкер өзіндегі зұлымдыққа қарсы күреседі. Чейс фильмдерде күшті әйелдер жасағанмен, оның көптеген туындылары ер адамдар арасындағы қақтығыстарды көрсетеді. Чейс бірде былай деген: «Менің ойымша, бұл – әлемдегі ең ұлы махаббат оқиғасы. Мен мұнда жыныстық мағынада айтпаймын. Мен әрқашан ер адамның екінші ер адамды әйелден де жақсы көріп, құрметтей алатынына сенемін». Тікелей әңгіме, бос сөздерден аулақ болу және айқын бейнеленген іс-қимыл оқиғаның дамуын көрсетеді, ол нақты шешімдерге әкеледі. Кез келген түсініксіздік кейіпкерлердің толыққандылығында, екі адамның да толығымен жақсы немесе толығымен жаман болмайтынында жатыр. Осы тұрғыдан алғанда, Чейс 1950-ші жылдардағы «есейген» немесе «психологиялық» вестерн фильмдеріне үлкен үлес қосты. Бейзингер былай түсіндірді: «Чейс вестерн оқиғасы – өмірден асқан ландшафт арқылы физикалық прогрессия түрінде ұсынылады, бұл батысқа жасалған эпикалық саяхат, ол жақсылық пен жамандық күштерінің өзара әрекеттесуіне мүмкіндік береді. Чейс вестерн сценарийінің мәселесі – адам батысқа қоныстанды ма, жоқ па деген сұрақ емес. Ол қоныстанады немесе қоныстанған деп есептеледі. Бұл сұрақ көбірек жалпыға ортақ және қазіргі заманғы өмірге қатысты: Адамның ішкі өркениетсіз күштері оның жақсы сезімдерін жеңіп, мәңгілік Жай батысты құрады ма?» Соңынан Чейс Пэтке үйленді. Чейс Голливудтың қара тізімі кезінде Голливудта белсенді болған антикоммунистік ұйым – «Америка идеалдарын сақтау үшін кино альянсының» белсенді мүшесі болды. 1970 жылдың 12 желтоқсанында Чейс инсульт алды. Ол 1971 жылдың 8 наурызында қайтыс болды. «Борден Чейс коктейлі» оның құрметіне аталды. Чейс 1944 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Томас Дьюиді қолдады.
Фильмдер
Жыл Фильм Кредит жазбалары 1935 «Қысым астында» Сценарий, Тақырыбы 1937 «Түн ортасында такси» Тақырыбы 1938 «Шайтанның кеші» Тақырыбы, «Тозақтың асханасы» романы негізінде 1942 «Көк, ақ және мінсіз» Тақырыбы «Доктор Бродвей» Тақырыбы «Теңізшілер келеді» Тақырыбы 1943 «Харриганның баласы» Тақырыбы, «Харриганның баласы» романы негізінде «Жоюшы» Сценарий 1944 «Соғысқа дайын теңізшілер» Сценарий, Тақырыбы 1945 «Осы адамның теңізі» Сценарий «Барбария жағалауының оты» Сценарий 1946 «Мен сені әрқашан сүйдім» Сценарий, Тақырыбы 1947 «Магнат» Сценарий 1948 «Қызыл өзен» Тақырыбы, Сценарий «Колорадодан келген адам» Тақырыбы 1950 «Монтана» Сценарий «Winchester '73» Сценарий «Ұлы зергерлер ұрлығы» Жазылған 1951 «Темір адам» Сценарий 1952 «Дүние оның қолында» Сценарий «Өзендің иілімі» Сценарий «Жалғыз жұлдыз» Сценарий «Теңіз шайтандары» Сценарий 1953 «Теңіз шайтандары» Сценарий 1954 «Вера Крус» Тақырыбы «Алыс ел» Жазылған «О'Киф патшасы» Сценарий «Ларамиге теміржол» Сценарий, Автор аталмаған 1955 «Жұлдызы жоқ адам» Сценарий 1956 «Қарсы соққы» Сценарий 1957 «Түндегі жол» Сценарий 1958 «Бұрыс жолмен шабуыл» Тақырыбы 1962 «Бунты «Баунтиде»» Сценарий, Автор аталмаған 1964 «Каса Грандедегі мылтықшылар» Сценарий, Тақырыбы 1967 «Winchester 73» Сценарий 1968 «Ганнон аталған адам» Сценарий 1969 «Кері жол!» Жазылған
Көркем әдебиет
Ист-Ривер, Нью-Йорк, 1935 жыл. Сандхог, Нью-Йорк, 1938 жыл. "Жалғыз жұлдыз", Нью-Йорк, 1942 жыл. "Өлімнің алмастары", Нью-Йорк, 1947 жыл. "Чишолм жолындағы жалындаған қарулар", Нью-Йорк, 1948 жыл, "Ред-Ривер", Нью-Йорк, 1948 жыл. "Жанды гринго!", Нью-Йорк, 1961 жыл.
Шығармашылық емес
Sandhog: Тоннель салушылардың өмір жолы, Эванстон, Иллинойс, 1941 жыл.