Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері (туған 1951)

Отта Хелен Маре (туған Zille '/z//ɪ//l//ə///; туылған 9 наурыз 1951), Хелен Зилле ретінде танымал, Оңтүстік Африка саясаткері. 2019 жылдың 20 қазанынан бастап Демократиялық альянстың Федералды кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2009 жылдан 2019 жылға дейін Батыс Кап провинциясының премьер-министрі болып екі бес жылдық мерзімге сайланды және Батыс Кап провинциялық парламентінің депутаты болды. 2007 жылдан 2015 жылға дейін Демократиялық альянстың федералды жетекшісі, ал 2006 жылдан 2009 жылға дейін Кейптаун қаласының мэрі болды. Зилле – бұрынғы журналист және апартеидке қарсы күрескер. 1970 жылдардың соңында «Rand Daily Mail» газетінде жұмыс істеген кезде қара нәсілділердің санасын оятушысы Стив Биконың өлімі туралы шындықты жасырғандарды әшкерелеген журналистердің бірі болды. Ол сондай-ақ 1980 жылдары «Black Sash» және басқа да демократияны қолдайтын ұйымдармен бірге жұмыс істеді. Саяси аренада Зилле Батыс Кап провинциясының білім беру саласындағы МЭК-і (1999–2001), Парламент депутаты (2004–2006), Кейптаун қаласының мэрі (2006–2009) және Батыс Кап провинциясының премьер-министрі (2009–2019) лауазымдарында қызмет етті. 2008 жылы Зилле «Жылдың әлемдік мэрі» атағына ие болды. 2007 жылдың шілдесінде Ұлттық баспасөз клубы оны «2006 жылдың жаңалықтарын жасаушысы» деп таныды. Зилле ағылшын, африкаанс, кхоса және неміс тілдерін біледі. 2019 жылдың мамыр айында премьер-министрлік қызметтен кеткеннен кейін 2019 жылдың шілдесінде Оңтүстік Африкалық нәсілдер аралық қатынастар институтына аға саясаттанушы ретінде қосылды, бірақ 2019 жылдың қазан айында стипендиясын тоқтатты. 2019 жылдың тамызында «Хеленмен шай ішу» атты жеке подкастын бастады. 2019 жылдың қазан айында Демократиялық альянстың Федералды кеңесінің төрағасы лауазымына үміткерлігін жариялады және сайлауда жеңіске жетті.

Ерте жылдары, білім және отбасы

Хелен Зиль Йоханнесбургтің Хиллброу қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы 1930 жылдары нацистік қуғын-сүргіннен қашу үшін Германиядан жеке-жеке кеткен, себебі оның шешесінің әкесі мен әкесінің анасы еврей болған. Зиль Берлин суретшісі Генрих Зилльдің шөбере қызы деп есептелген. Ол бұрын осыған қатысты қысым жасаған, бірақ 2016 жылы жарық көрген өмірбаянында бұл ақпаратты қайтарып алды. Берлиндегі генеалог Мартина Род бұрын оның ағасы Генрихтың қолжазбаларында бірдей есімді, бірақ туған жері мен туған күні әртүрлі адамдардың шатасуы болғанын анықтаған. Оның анасы "Қара лента" кеңес бюросында ерікті болып жұмыс істеген. Оның отбасы Ривонияда тұрғанда, ол Йоханнесбургтегі жеке білім беретін мектептердің бірі – Уэверлидегі Сент-Мэри мектебінде білім алды. Ол Витватерсранд университетінде оқып, бакалавр дәрежесін алды. 1969 жыл шамасында ол либералды және апартеидке қарсы "Прогрессивті партияның" жастар қозғалысы – "Жас прогрессивтерге" қосылды.

Саяси журналистика

Зилл өзінің мансабын 1974 жылы Rand Daily Mail газетінің саяси тілшісі ретінде бастады. 1977 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Африканың Әділет министрі және Полиция министрі Дж.Т. Крюгер апартеидке қарсы белсенді Стив Бико ұзақ аштықтан кейін түрмеде қайтыс болғанын хабарлады. Зилл және оның редакторы Алистер Спаркс Крюгердің айтқанының шындықтан алыс екеніне көз жеткізді, ал Зилл осы іске қатысқан дәрігерлерді тауып, сұхбат алып, оның нақты дәлелдерін алды. Газеттің иесі Anglo American Спаркстан газеттің тең құқықтар туралы айтқанын тоқтатуды талап еткен соң, Зилл редактор Алистер Спаркспен бірге Rand Daily Mail-ден кетіп қалды.

Апартеидке қарсы қозғалысы

Зиль 1980-ші жылдары "Қара шапан" қозғалысына белсенді түрде қатысты. Ол ұйымның аймақтық және ұлттық басшылықтарында қызмет етті, сондай-ақ Батыс Кап аймағындағы әскери шақыруды тоқтату кампаниясының төрағасының орынбасары болды. Осы кезеңде ол рұқсаты болмаған "топтық аймақта" болғандығы үшін тұтқындалып, мерзімі тоқталған түрме жазасына кесілді. Кейіннен Зиль мен оның күйеуі 1986 жылғы төтенше жағдай кезінде саяси белсенділерге өз үйлерін қауіпті үй ретінде ұсынды, және ол екі жасар ұлымен бірге уақытша жасырынуға мәжбүр болды.

Білім беру саясаты

Зилл 1989 жылы мемлекеттік саясатты зерттеу және кеңес беру компаниясын құрды, ал 1993 жылы оған Кейптаун университетінің даму және қоғамдық істер жөніндегі директоры лауазымы ұсынылды. Осы кезеңде Зилл Гроув бастауыш мектебінің басқару кеңесіне төрағалық етті және 1996 жылы басқару кеңесінің қызметкерлерді тағайындау өкілеттіктерін шектейтін үкімет саясатына қарсы сәтті шағымдануға жетекшілік етті. Кейіннен Зиллге Демократиялық партия (қазіргі Демократиялық Альянс) Батыс Кап провинциясы үшін білім беру саясатының жобасын жазуға шақырды. 1999 жылы ол Батыс Кап провинциялық мәжілісінің депутаты болып сайланды және білім беру министрі болып тағайындалды. 2004 жылы Зилл Демократиялық Альянстың (ДА) парламент мүшесі болды. ДА ішінде ол федералдық төрағаның орынбасары деңгейіне көтеріліп, партияның ұлттық өкілі және білім беру саласындағы өкіл қызметін атқарды.

2006 жылғы муниципалдық сайлау және оның салдары

2006 жылғы қалалық сайлауда DA 42,0% дауыс алып, Кейптаундағы ең ірі партия атанды, бұл Африка Ұлттық Конгресінен (АҰК) басым түсті. Зилль 2006 жылдың 15 наурызында 106 дауысқа 103 дауыспен қала әкімі болып сайланды, бұған дейін DA бірнеше шағын партиялардың қолдауын алғаннан кейін. Кейіннен Зилльдің көппартиялық үкіметі Кейптаун қалалық әкімшісі Уоллес Мгокидің тағайындалуын күштен тоқтатуға шешім қабылдады, оның қызмет мерзімін АҰК-нің келе жатқан қала әкімі Номаиндия Мфекето ұзартып жіберген. Зилльдің шешімін жоғарғы сот қолдады, бұл Мгокидің бұрынғы әкім тарапынан тағайындалу мерзімін ұзарту заңсыз деп танылды. Зилль АҰК-тан қатты қарсылыққа тап болды. 2006 жылдың қыркүйегінде провинциялық АҰК депутаты Ричард Дянти қала әкімшілік жүйесін атқару комитетімен алмастыруды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Бұл қадам әкімнің өкілеттіктерін азайтуға әкелді, сондай-ақ билеуші партия комитеттегі он орынды өзі тағайындау мүмкіндігінен айырылар еді, олар пропорционалдық өкілдік принципі бойынша бөлінер еді. Дянти мен Зилль АҰК-қа қаланың АҰК бақылауындағы аймақтарында екі қосымша комиссия берілсе, қазіргі әкімшілік жүйені сақтап қалуға келісті. Осылайша мәселе шешілді.

Мәселелер

Зильдің әкім ретіндегі міндеттеріне Кейптаунның 2010 жылғы әлем чемпионатын қабылдаушы қала ретінде тағайындалуы, сондай-ақ 2010 жылы 8 ФИФА әлем чемпионатының футбол матчтарын өткізген Кейптаун стадионының құрылысы мен қаржыландырылуы кірді. Зильдің ерекше назарында Кейптаундағы есірткіге тәуелділік мәселесі, әсіресе кристалл метамфетаминге (тик) тәуелділік болды. Ол есірткіге қарсы орталықтарды дамытуға және есірткіге қарсы күрес үшін үкіметтен қосымша қаржы бөлуге шақырды, сондай-ақ бұл мәселені жергілікті тұрғындармен талқылау үшін кездесулер өткізді. Зиль метрополицияны жалпы полиция жүйесіне біріктіру жоспарларына қарсы болды, мұндай қадам жергілікті биліктің өкілеттіктерін азайтып, сол кездегі Ұлттық полиция комиссары Джеки Селебиге, кейіннен жемқорлық үшін сотталған, көбірек билік беруі мүмкін деп сақтық танытты.

Тұрғын үй және қызмет көрсету

Тұрғын үйлерді салу міндеті жергілікті емес, провинциялық үкіметке жүктелгенімен, Зилл өзінің муниципалитетінің тұрғын үй тізімдерін реформалау және тексеру процестерін жақсарту арқасында, АКФ үкіметі кезінде жылына 3000 бірлік болса, 2006-2008 жылдар арасында оның әкімдігі тұсында жылына 7000 бірлікке дейін тұрғын үй салу көлемін арттырғанын мәлімдеді. 2009 жылғы жалпы сайлауға дейін жарияланған "АКФ кедейлікті қолдайды, кедейлерді емес" деген мақаласында Зилл АКФ әкімдігі кезінде шаруашылықтарды жаңартуға арналған бюджет болмағанын, ал 2007 жылы оның әкімдігі су, электр қуаты және санитарлық талаптарды қамтамасыз етуге арналған жеке бюджет белгілегенін көрсетті.

Сайлау

2007 жылдың 15 наурызында Зилл өзін DA партиясының келе жатқан жетекшісі Тони Леонның орнын басуға үміткер деп жариялады. Бастапқыда Батыс Кап, Гаутенг, Квазулу-Натал, Мпумаланга, Солтүстік Кап, Еркін Мемлекет және тіпті Шығыс Кап (көп уақыт бойы негізгі қарсыласы Атол Троллиптің бекінісі саналған) аймақтарының қолдауымен, ол 2007 жылдың 6 мамырында көп дауыспен жаңа жетекші болып сайланды. Ол партияны парламенттен тыс басқаратынын, сонымен қатар Кейптаун қаласының әкімі лауазымын сақтайтынын мәлімдеді.

Мәселелер

DA партиясының жетекшісі болғаннан кейін Зилль бірнеше мәселе бойынша үстемдік құратын үкіметке қарсы тұрды.

Қылмыс

Зиллді алаңдатқан нәрсе – 2007 жылдың шілдесінде жарияланған қылмыс статистикасына үкіметтің жауабы болды. Ол ұлттық үкіметті ауыр қылмыстар үшін сотталғандарды ұлттық парламенттік тізімдерде жоғары лауазымдарға тағайындау арқылы қылмыскерлерді марапаттап отыр деп айыптады. Зилл балаларды қорғау бөлімдерін, Оңтүстік Африка Есірткі Бюросын және "Скорпион" тобын қайта құруды ұсынды, олардың барлығы таратылған еді. 2008 жылдың тамызында Зилл полиция құрамын 250 000-ға дейін арттыру, қосымша 30 000 детективті жұмысқа алу, ұстау бағдарламаларын және ақпараттық технологияларды жақсарту, сондай-ақ сот жүйесін түбегейлі реформалау жоспарларын жариялады. Ол партияның жаңа, жан-жақты қылмыс жоспарына қылмыс құрбандарына көмек көрсету қоры қарастырылатынын да мәлімдеді.

Денсаулық

Зилль жекеменшік денсаулық сақтау саласына мемлекеттік араласуды күшейтетін Ұлттық денсаулық сақтау заңына түзету енгізу туралы ескертті. Ол мемлекет жүйені қирататынын ескертті. Бұл түзету мыңдаған білікті медицина қызметкерлерін елден кетуге мәжбүрлейтін мүмкіндік бар екенін айтты. Ол және оның саяси партиясы мемлекеттік денсаулық сақтауды жекешелендіруге баламалы денсаулық сақтау жоспарын ұсынды. 2013 жылы Ұлттық денсаулық сақтау заңына түзету енгізу туралы заң қабылданды, ол жаңа Денсаулық сақтау стандарттарын сақтау кеңсесін құруды көздейді.

Сот төрелігінің тәуелсіздігі

DA басшысы ретінде Зилл Оңтүстік Африкадағы сот тәуелсіздігіне жиі күдік тудырды, әсіресе Кэп аймағының бас судьясы Джон Хлофтың Конституциялық сот судьяларын ANC президенті Джейкоб Зуманың пайдасына үкім шығаруға ықпал етуге тырысқандығы туралы айыптауларға байланысты. Ол сонымен қатар сот жүйесіндегілерге қаратылған расизмді де атап өтті және көзге көрінетін екіұстамалықты қатты сынға алды.

Саяси пікірталас

2008 жылдың маусым айында ол Африка Ұлттық Конгресінің (АНК) президенті және 2009 жылғы президенттікке үміткер Джейкоб Зуманы қару-жарақ мәмілесі, "Скорпиондар" тобының таратылуы, Зимбабведегі ахуал, HIV/АИТС және еңбек заңнамасы сияқты он маңызды мәселе бойынша ашық пікірсайысқа шақырды. Зума қатысудан бас тартты.

Есірткі мен алкогольді ішімдіктерге қарсы іс-қимыл

2007 жылдың қыркүйек айында Митчелл қаласының полиция бөлімі жанында «Халықтың есірткі және алкогольге қарсы іс-қимыл комитеті» (PADLAC) деп аталатын топтың сегіз мүшесі қамауға алынды. Зилл полиция бөліміне тергеу жүргізу үшін барғанда қамауға алынды. Бұл топ Кейптаунда алкоголь және есірткіге қарсы науқан аясында жарнамалық парақтар таратқан. Полиция оның есірткіге қарсы күресетін топтарды қолдағанын мәлімдеді. Ол Митчелл қаласының әкімшілік сотында жиналыстар өткізу ережесін бұзғаны үшін сол аптаның соңында пайда болды. Зилл полиция министріне заңсыз қамауға алуы үшін шағымдануға ниеттенді. Зилл кейіннен онымен бірге қамауға алынған он адамнан тұратын топпен бірге Митчелл қаласының әкімшілік сотына қысқа уақытқа келді. 2007 жылдың 30 қыркүйегінде жоғары дәрежелі барлау қызметкерлері, ANC-нің мемлекеттік институттарды өздерінің мүддесі үшін пайдалану жоспарларына наразы болғандықтан, Зиллге қарулы оперативтік қызметкерлер PADLAC-ке сіңіп, оппозиция жетекшісін құлатуды көздегенін хабарлады. 2007 жылдың қазан айында Зилл Митчелл қаласының әкімшілік сотындағы барлық айыптардан босатылды, себебі оған және тағы тоғыз айыпталушыға қарсы қудалаудың ісінің сәтті аяқталуына мүмкіндік жоқ еді. Зилл Оңтүстік Африка полициясының (SAPS) Батыс Кейп облыстық бөлімшесіне заңсыз қамауға алуы үшін сотқа шақыруға ниеттенгенін қайталады. 2008 жылдың наурыз айында Хелен Зилл есірткіге қарсы науқанын Йоханнесбургке жеткізіп, наразылық шеруін ұйымдастырды. Шеруге қатысушылар «Есірткіге жоқ деңіз және балаларымызды сақтайық» деген ұран жазылған DA футболкаларын киді. Зиллдің әрекеттері Батыс Кейптегі қылмыс және есірткіге байланысты проблемаларға қандай да бір әсер еткені анық емес. Соңғы қылмыс статистикасы бойынша Батыс Кейп Оңтүстік Африкадағы есірткіге байланысты қылмыстардың 34% құрайды.

Біріккен Ұлттар Ұйымы

2008 жылдың сәуірінде Зилл Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымында халық және даму мәселелері жөнінде сөз сөйлеуге шақырылды, ол Кап-Таун қаласының мэрі ретіндегі тәжірибесімен және алған сабақтарымен бөлісті. Зилль Біріккен Ұлттар Ұйымының демократиялық реформасы үшін күресетін БҰҰ Парламенттік Ассамблеясын құру науқанының жақтасы; ол мұның қажетті екенін, себебі бұл "әр елдің азаматтарының БҰҰ-ға және оның бағдарламаларына жақынырақ сезінуіне мүмкіндік береді" деп есептейді.

Дүниежүзілік қала әкімі

Зилл 2008 жылғы қазан айында 820 әлем қалаларының әкімдері ішінде 2008 жылғы «Дүниежүзілік қала әкімі» сыйлығының жеңімпазы атанды. Биліктегі АНК Ұлттық Ассамблеядағы көпшілік дауысын пайдаланып, Демократиялық Альянстың (ДА) Зиллдің сыйлық жеңісін мойындау туралы ұсынысын қабылдамады.

Партия басшысы қызметінен кетуі

2015 жылдың сәуірінде Зилль партия төрағасы лауазымына қайта сайланудан бас тартатынын жариялады.

2009 жылғы сайлау

2009 жылғы жалпы сайлауда Зилл ДА төрағасы ретінде өзінің алғашқы маңызды сайлау күресіне қатысты. Ол Батыс Кап провинциясының премьер-министріне үміткер ретінде таңдалды, және оның партиясы провинцияның дауысының 51,46 пайызын жеңіп алды. Зилл премьер-министр қызметіне тағайындалды, ал мэр лауазымына Дэн Плато келді. Еліміз бойынша ДА ресми оппозиция ретінде айтарлықтай күш алды, дауыс берудің 16,66 пайызын алып, Парламенттің екі палатасындағы өкілдер санын 80-ге жеткізді.

Джейкоб Зумамен бірге

2009 жылдың мамыр айында премьер-министр болып сайланғаннан кейін көп ұзамай Зилл «Кейп Аргус» газетіне хат жазды, оны оның өкілі кездейсоқ «Советан» газетіне көшірді. Гендерлік лобби топтары мен АНК-нің барлық ерлерден тұратын провинциялық кабинетіне қатысты сынға жауап ретінде Зилл хатында АНК-нің ешқашан әйел басқармағанын және оның басшыларының гендерлік мәселелер бойынша жаман үлгі көрсеткенін айтты. Ол Оңтүстік Африка президенті Джейкоб Зуманың «өте сексистік көзқарастарына» тоқталып, оны «әйелдерге құрметсіздік жасайтын адам» деп айыптап, Зуманың ВИЧ-позитивті әйелмен қорғанышсыз жыныстық қатынасқа түсуі арқылы «барлық әйелдерін ВИЧ жұқтыру қаупіне» ұшыратқанын айыптады. Көп әйелді Зума зорлау ісінде өзімен жыныстық қатынас жасаған әйелдің ВИЧ-позитивті екенін білгенін мойындады. «Советан» газеті Зиллдің Зуманың мінез-құлқына жасаған айыптауын «Зума – СПИД қаупі» деген тақырыппен бірінші бетке шығарды. Газет Зиллдің Зумаға «күрт шабуыл жасағанын» жазды. Бұл оқиға Зиллге қарсы АНК-дан және оның бірнеше одақтастарынан шабуылдардың толқынын бастады. АНК Жастар лигасы Зиллдің расист екенін және оның барлық еркектерден тұратын кабинетінің «жақын достары мен қарындастарынан» құралғанын, осылайша оның олармен қарым-қатынас жасауға мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді. Негізсіз мәлімдемеге DA наразылық білдіріп, қорқытуға қатысты сотқа шағымдану мүмкіндігін адвокаттарымен талқылады. «Умхонто ве сизве» әскери ардагерлер қауымдастығы Жастар лигасының жыныстық қатынасқа қатысты мәлімдемесін қайталап, «Батыс Кап аймағын басқаруға жарамсыз етуге бағытталған саяси бағдарламаны» іске қосатынын ескертті. АНК-де Зиллді сынады, бірақ өзінің Жастар лигасының пікірлерінен алшақтап, оларды «өте ұятты» деп сипаттады. Жауап ретінде Зилл бүкіл даудың Оңтүстік Африканың гендерлік мәселелерге деген бұрмаланған көзқарасын көрсететінін мәлімдеді.

Жер талабы

2009 жылдың мамырында Зилле ANC-ді мүліктің қысқартылуымен айыптады. Ол Батыс Кап провинциясындағы 1 000 гектар жерді ұлттық органға беру туралы мәлімдеді. Бұл келісімге бұрынғы премьер-министр Лин Браун 2009 жылдың 21 сәуірінде, жалпыұлттық сайлаудан бір күн бұрын қол қойды. Зилле бұл мәміленің "жасырын, адал ниетсіз және жасырын мақсатпен" жасалғанын айтты. ANC бұл мәміле туралы жерді бірнеше рет парламентте жария еткенін және онда ешқандай күдікті нәрсе жоқ екенін мәлімдеді. Зилле кейіннен келісімді қайта қарау және жою туралы талап қоятынын, сондай-ақ үкіметаралық қатынастар отырысында дау көтеретінін айтты, бірақ мәселе 2010 жылдың қаңтарында шешілді, ANC-нің Адам қоныстары министрі Токио Сексуал мәміле сотқа жетпес бұрын жерді провинцияға қайтаруға келісті.

2014 жылғы сайлау және қайта сайлау

2014 жылғы сайлауға дейін, 2013 жылы Тембу Королі Далиндебо түрлі қылмыстар бойынша сотталғандықтан шағымдану кезеңінде DA-ға қатардағы мүше ретінде қосылды, бұл DA-ның сайлаушыларды тартып алуға жасаған циникалық әрекеті деп саналды. Мүшелік туралы сұрақтарға жауап бергенде Зилле, басқа қатардағы мүшелерге ешқандай тексерулер немесе "керекті тексерулер" жүргізілмейтінін, бірақ DA конституциясы Далиндебоның шағымдары қабылданбаса, оның мүшелігін тоқтатуды талап ететінін айтты. 2015 жылдың қазан айында Далиндебоның сот үкімі күшіне еніп, оның DA мүшелігі тоқтатылды. 2014 жылғы жалпы сайлаудан кейін DA Батыс Кап провинциялық заң шығарушы органында сайлаушылардың 59,38%-ын және 26 орынды жеңіп алды, бұл 3,25%-ға өсімді білдірді. Оның басшылығымен партия Ұлттық Ассамблеяда 89 орынға ие болып, жалпы ұлттық дауыс беруде 22,23% дауыс жинады. Зилле 26 мамырда 42 дауыстан 27-сімен екінші мерзімге қызметке кірісті, оның қарсыласы АНК-дан Мариус Франсман болды.

Премьер-министрдің орны

2018 жылдың қыркүйегінде Демократиялық Альянс 2019 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауында партияның Батыс Кап провинциясының премьер-министріне үміткер ретінде Алан Уиндені таңдағанын жариялады. Бұл лауазымға Fazloodien Abrahams, Bonginkosi Madikizela, David Maynier, Kelly Baloyi, Jacobus MacFarlane және Micheal Mack та үміткер болып ұсынылған. Оңтүстік Африка конституциясы премьер-министрдің қатарынан екі мерзімнен артық қызмет етуіне тыйым салатындықтан, Зиллге үшінші рет премьер-министр болып сайлануға конституциялық түрде тыйым салынды. 2019 жылдың мамырында өткен жалпы сайлаудан кейін Демократиялық Альянс Батыс Кап провинциялық парламентіндегі көпшілік дауысын сақтап қалды. Зилл 2019 жылдың 22 мамырында өкілдігінен кетті.

IRR-ге қосылу

2019 жылдың мамыр айында мемлекеттік қызметтен кеткеннен кейін, 2019 жылдың шілдесінде ол Оңтүстік Африканың нәсілдік қатынастар институтына (SAIRR) аға саясат талдаушысы ретінде қосылғаны белгілі болды. SAIRR хабарлағандай: "Зилль мысы және IRR-дың бірігуі елдегі ең белсенді реформаторлардың екеуін біріктіреді". Институт 2019 жылдың қыркүйегінде дау тудыратын мақала жариялады, онда Майманды DA төрағасы лауазымынан босатып, Алан Виндемен алмастыру қажеттігі айтылды. Жоғары лауазымды DA өкілдері бұл мақаланы сынап, бірақ Зилл оны қорғады. Ол көп ұзамай 2019 жылдың қазан айында IRR стипендиясын тоқтатты.

Хеленмен шай ішу

Зиль 2019 жылдың тамызында өзінің саяси көзқарастарымен келіспейтін адамдармен әңгімелесу мақсатында "Tea with Helen" атты жеке подкастын құрды. Подкаст YouTube, iTunes және Spotify платформаларында жарияланады. Шоудағы алғашқы қонақ – Business Day газетінің бұрынғы бас редакторы Питер Брюс болды. Подкастқа Фериал Хаффаджи, Макс ду През және Адам Хабиб сияқты адамдар да қатысты. Зиль EFF жетекшісі Джулиус Малемаға шақыру жолдады, бірақ ол одан бас тартты.

Федералды Кеңестің төрағасы

Зилл 2019 жылдың қазан айында бұрынғы төраға Джеймс Селф зейнетке шыққаннан кейін DA Федералды Кеңесінің төрағасы болып сайланды. Бұл лауазым партия басшылығындағы Бас хатшы қызметімен салыстырылады. Зилл партия тарихындағы сайлаудағы алғашқы сәтсіздікке ұшырағаннан кейін партияның "қиын жағдайға түсіп, саяси дағдарыста" екенін айтқаннан кейін бұл лауазымға кандидаттығын жариялады. Ол 2023 жылдың сәуірінде осы лауазымға қайта сайланды.

2008 ж. Ксенофобия туралы пікірлер

2008 жылы Кейптаунда болған ксенофобиялық шабуылдарға байланысты DA партиясы мен қала әкімі Хелен Зильге сын айтылды. Атап айтқанда, Қаржы министрі Тревор Мануэль Митчеллс Плейнге сапар барған кезде шетелдік есірткі сатушыларына қарсы сөйлегені үшін Зильді "жанжалды уластыруда" деп айыптады. Зиль бұл сөздерінің толығымен бұрмаланғанын мәлімдеп, Мануэлге өзінің сөйлегенін газет басылымдарынан оқып шығуға шақыру жасады. Зиль сондай-ақ АНК үкіметін экономикалық дамудың болмауынан туындаған тәуелділікке бейім мәдениетті қалыптастыру арқылы ксенофобияны қоздырды деп айыптады.

Бірнеше серіктеспен ВИЧ-ті әдейі таратуды қылмыстық қылмыс деп тану

Батыс Кейп облысы денсаулық сақтау департаменті ұйымдастырған денсаулық саммитінде сөз сөйлеген кезде Зилл, өзінің ВИЧ-инфекциясы бар екенін білгенімен, салқынсақтық танытпайтын, презерватив қолданбайтын және көптеген жыныстық байланыстар жасаған еркектерге қастандық жасау айыбы қойылуын және емдеуге болатын ауруларға назар аударудан, емдеуге болмайтын ауруларға көшуді ұсынды. Кейбір ЖҚСБ белсенділері мұндай қадамға қарсы ескертіп, Зиллдің сөздерін "жауапсыз және қате ақпарат беруші" деп бағалады. Зиллдің пікірін сынағандардың қатарында конституциялық құқық ғалымы Пьер де Вос және белгілі ЖҚСБ белсендісі, 27-ші бөлім директоры Марк Хейвуд болды.

Шығыс Каптың босқындары

2012 жылы Зиль Twitter-де былай деп жазғаннан кейін дауға тартылды: "Шығыс Кейп облысындағы білім беру жүйесі құлдырағанда, Батыс Кейп облысы 30 мектеп салды – 22 жаңа, 8-і ауыстырылды, оның ішінде 4-еуі Шығыс Кейптен білім алу үшін келгендерге арналды. Тағы 26 жаңа мектеп салынуда". Бұл мәлімдеме Грабоу қаласындағы жергілікті мектептің тығыздығына байланысты өткен наразылықтан кейін жарияланды. ANC Зиллдің Шығыс Кейп облысынан жақсы білім алу үшін Батыс Кейп облысына ағылған оқушыларды "босқындар" деп атауын "адамдыққа сыймас" деп бағалады. Кейін Зиль "осы сөздерімнің салдарынан өте өкінемін" деп кешірім сұрады. Ол "өкінемін, себебі бұл сөздер мүлде басқа мағынада айтылмаған, және осылай түсіндірілмеген. Мен көрсетуге тырысқан нәрсе – (Негізгі) Білім министрі Энжи Мотшекга Шығыс Кейп облысының көп бөлігіндегі білім берудің "қорқынышты жағдайын" деп сипаттаған жағдай", – деді.

Агангпен бірігудің сәтсіз аяқталуы

ДА партиясының басшысы ретінде Зилл Мапхела Рамфеле басқарған оппозициялық «Аганг» партиясымен бірігуге жасалған сәтсіз әрекеттің төңкеріне басшылық етті. Бірігу туралы жарияланғаннан кейін, тіпті Зилл Рамфелені баспасөз мәслихатында сүйіскеннен соң, DA Рамфелемен болашаққа қатысты келісімге келе алмағандықтан бес күннен кейін бірігу жолына тоқталды: Рамфеле «Аганг» партиясын басқарумен қатар DA президентіне үміткер болғысы келді, бірақ Зилл оған мұның заңға қайшы екенін айтты. Ұлттық Азаттық Қоңыр партиясы (ANC) бірігуді шетелдік партиялар қаржыландырып отырғанын мәлімдеді.

Сингапур мен Жапонияға саяхаттан туындаған отаршылдық дау

2017 жылдың наурыз айында Сингапур мен Жапонияға бес адаммен жасаған 600 000 теңгелік саяхатынан кейін Зилл Twitter-де колониализмнің мұрасы толығымен жаман емес екенін, себебі ол Оңтүстік Африкаға дамытуға болатын инфрақұрылым мен институттарды қалдырғанын айтты. Бұл оқиға салдарынан ішкі тәртіптік тыңдаулар өтті. Зиллдің колониализм мұрасы туралы пікірлері «адамның қадір-қасиетін бұзу мүмкіндігі» үшін Адам құқықтары жөніндегі комиссияда да тергелді.

Сын-пікірлер мен тәртіптік сот отырысы

Колониялизмді қорғап отыр деген айыптаулардан кейін Зилле өзінің пікірлері қате түсінілгенін атап өтті, Пхумизиль ван Дамм “[колониализмнің] бірде-бір жағын африкалықтар үшін оң немесе пайдалы деп айтуға болмайды” деді; ал партия басшысы Ммузи Майман “Колониялизм, Апартеид сияқты, қанау және бағындыру жүйесі болды. Оны ешқашан ақтауға болмайды”, - деді, бірақ кейін Зилле нәсілшіл емес екенін және ол “әдеттегідей қанаушылыққа қарсы күрескенін” айтты. DA депутаты Галеб Чачалия Зиллені жақсы ниетпен қорғады. Ол колониализмнің тек жағымсыз емес екендігімен келісті және Чинуа Ачебе, Али Мазруи, Годфри Мвакикагиле және Манмохан Сингх сияқты көптеген белгілі зиялылар да осыған ұқсас пікір білдіргенін атап өтті. ANC және Экономикалық бостандық күресшілері Зиллені Батыс Кап провинциясының премьер-министрі лауазымынан шеттетуді талап етті. Оның онлайн жазбаларының нәтижесінде Зилле DA-ның Федералдық заң комиссиясына тәртіптік тыңдауға жіберілді. Бұл жаңалықтан кейін Зилле өзін қорғау үшін Нельсон Манделаның колониялизм туралы осыған ұқсас пікір білдіргенін айтты. Оның пікірлерін жалғастырып қорғауы Демократиялық Альянста оның қарсыластарымен арадағы ішкі шиеленісті күшейтті және партия басшысы Майманның беделін төмендетті. Майман Зиллеге қатысты тәртіптік шаралар тек Twitter-ге ғана шектелмейді, сонымен қатар “бастапқы твитті күшейте түсетін бірқатар пікірлерді” қамтиды деді. Оның кейінгі жазбаларындағы өз пікірлерін қорғауы Майманмен арақатынасын одан әрі шиеленістірді.

Шығындар

2017 жылдың сәуірінде Зиль Сингапурға сапары үшін тағы да сынға ұшырады, ол 1 миллион ранг бағамен жосықсыз деп сипатталды. Зиллдің өкілі мәлімдегендей, 636 000 ранг сапар шығындарына, ал тағы 500 000 ранг «тікелей бизнес-келісімдеріне» жұмсалды. Өкілдің сөзіне қарағанда, Жапонияға сапарды қамтитын бұл сапардың мақсаты – Азияның халал тағамдарына инвестиция құюды күшейту және сол аймақтан Батыс Кейпке туризмді ынталандыру болған.

Апартеидтік твиттер

2020 жылдың маусым айының соңында Зилл Twitter-де «Бүгінде апартеид тұсында болғаннан гөрі нәсілшілдік заңдар көбірек» деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ, егер бұрынғы президент Ф. В. де Клерк «апартеидті тарату туралы шешім қабылдамағанда», АҰК «өзінің атап айтқан бостандық лагерьлері мен ішкі тартыстарда қалып қоятын» еді, себебі АҰК-тың «айтарлықтай қарулы күресі болған жоқ» деді. Сол кездегі Демократиялық Альянстың (DA) уақытша жетекшісі Джон Стенхуйзен Зиллдің пікірінен алшақтады, ал партияның Федералдық Заң комиссиясы оның сөздері бойынша тергеу бастады. Тарихшы және саяси сарапшы доктор Дункан Дю Бойс Хелен Зиллдің мәлімдемесін қолдады. Ол Джеймс Майбургтың зерттеулеріне сүйене отырып, Апартеид үкіметі 70 жыл ішінде 59 нәсілге негізделген заң қабылдағанын, ал Апартеидтен кейінгі үкімет 25 жыл ішінде нәсілдік өкілдікті міндеттейтін 90 заң қабылдағанын көрсетті. Саяси сарапшы Джеймс Майбург Хелен Зиллдің пікірін «шамадан тыс» деп санады, бірақ «оны толыққанды қате деп айтуға болмайды». Дегенмен, Майбургтың талдауына жеке заңды тұлғалардың басқармаларында нәсілдік өкілдікті талап ететін Апартеидтен кейінгі заңдар кірді, бірақ Бантустандарға тән Апартеид кезеңінің заңдары қамтылмады.

Непотизм туралы айыптар

Зиль премьер болған кезде, депутат Камерон Дагмор оны жемқорлыққа (непотизмге) айыптады, ол премьер ретіндегі ықпалын пайдаланып, Білім беру департаментіне қысым жасап, өзінің ұлы Пол Мареге оның бағдарламалық өнімдерін сынау үшін мемлекеттік сатып алынған жабдықтарды беруге мәжбүрледі деп мәлімдеді. Дагмор өзінің жеке бизнесін дамытып жатқан ұлына планшеттер берілгенін және осы процесте басқа да кәсіпорындарға зиян келгенін айтты. Дагмор бұл мәселені тергеу үшін Халықтың құқық қорғаушысының кеңсесіне жолдады және Батыс Кап облыстық мәжілісінен премьердің этика ережелерін бұзуы бойынша тергеу жүргізуді сұрады.

Жеке өмір

Зилль 1982 жылы профессор Иоганн Мареге үйленді және олардың екі ұлы бар. Ол Кейптаун қаласындағы Рондебош Біріккен шіркеуінің мүшесі.

Жарияланған еңбектер

Зиль, Хелен (2016 жылдың қазаны). Жаусыз жеңіле алмаймын. "Пингвин кітаптары". ISBN 9781776090426
Зиль, Хелен (2021 жылдың сәуірі). #StayWoke: Go Broke: Неге Оңтүстік Африка Американың мәдени соғысынан аман қалмайды (және сіз не істей аласыз). Жеке жарияланды. ISBN 9798727953457