Кіріспе

Баргарх ауданы – Үндістанның шығысындағы Одиша штатының әкімшілік ауданы. Баргарх қаласы – аудан орталығы. Аудан 1993 жылғы 1 сәуірде бұрынғы Самбалпур ауданынан бөлініп құрылды.

Тарих

Көне заманда Баргарх, Батыс Одишаның үлкен бөлігімен және Чхаттисгарх жазығымен бірге Дакшина Косаланың бір бөлігі болды. Аймақ, әдетте, Махападманнанның Магад империясына дейінгі кезеңге жатты. Дегенмен, Маурий жазуларында бұл аумақ туралы ешқандай мәлімет жоқ, сондықтан Маурийлердің Дакшина Косаланы бақылағаны белгісіз. Маурий империясы құлағаннан кейін Дакшина Косала Чедилердің билігінде болды. Дакшина Косаладан Харавеланың ата-бабалары Калингаға келді. Дакшина Косала, көбінесе, Харавела империясының бір бөлігі болды. Хареваладан кейін аймақты Мегха әулеті биледі. Біздің заманымыздың 4-шы ғасырындағы Аллахабад жазуында Самудра Гуптаның Косаланың Махендрасын жеңгені айтылады, бұл қазіргі Чхаттисгарх жазығы мен Батыс Одишаға сәйкес келеді. Гупта империясына қосылмағанымен, Косала Гуптаның ықпал аймағында қалды, бұл аймақтағы Гупта монеталарының табылуымен куәландырылды. 6-шы ғасырда Сарабхадан (қазіргі Чхаттисгархтың Сирпур қаласы) Сарабхпуриялар күш алды. Олардың аумағына қазіргі Баргарх ауданы және Калахандидің бір бөлігі кірді. Олардың орнын Пандувамшилер басты, олардың патшасы Тиварадева Косаладан шығысқа қарай, қазіргі Одишаға, Уткалаға қарай кеңеюге тырысты. Ол сәттілікке жетпесе де, Баргархты қоса алғанда, Косаланың бақылауын сақтап қалды. 9-шы ғасырдың соңында Сомавамшилер қазіргі Косаланы биледі. Жанамежая I өзінің билігін оңтүстік және шығысқа қарай кеңейтіп, Калачурилерді жеңді. Оның ұлы Яяти Косаланың солтүстігі мен батысына қарай кеңеюге тырысқанда Калачурилердің кедергісіне тап болды, бірақ Баргарх оның иелігінде болды. Сомавамшилер Раджендра Чоланың солтүстік жорығы кезінде жеңіліске ұшырады. Соңынан туған хаоста Яяти II патшалықты бекітті, ол қазіргі Одишаға сәйкес келеді. Оның ұлы Калачурилердің шапқыншылығын тойтарды, бірақ патшалық көп ұзамай құлады. Косала Сомавамшилерді жеңген қарсыласына көмектескен Телугу Чоданың қолына түсті. Телугу Чолалары көп ұзамай Калачурилер тарапынан қуылды. Раштракуталардың бір тармағы Баргархты биледі және Калачурилердің вассалдары болды. Калачури билігі кезінде шамамен 1131 жылы мыс тақта шығарылды, онда Вагхаракотта қаласы туралы айтылады, кейбір ғалымдар оны Баргархпен байланыстырады. Калачурилер көп ұзамай Уткаланың Гангтарымен ұзақ соғысқа қатысты, ол 100 жылдан кейін Гангтардың 1211 жылы Калачурилерді қууымен аяқталды. Алайда, Гангтар көп ұзамай басқа дау-дамағдарлықтарға тартылып, аймақты Патнаның Чуахан Раджпуттары басып алды. 16-шы ғасырдың соңында Самблапур Чуахандары тәуелсіздік алды. Осы кезеңде храм құрылысы өркендеді. Чуахандар 18-шы ғасырдың ортасына дейін тәуелсіз билік етті. Сол кездегі билеушілер әлсіз болды, ал нақты билік дивандардың қолында болды. Ақбар Рай осы дивандардың ең күштісі болды. Рай көп ұзамай Самбалпурды күшпен басып алып, Маратхаларды ашуландырды. Алайда 1781 жылы оны Жаянт Сингх құлатты. Мемлекет Нагпурдың Маратхаларының үнемі шабуылдарына ұшырады, олар патшалықты күшпен бағындыруға тырысты. Ақыры, 1800 жылы олар патшалықты басып алып, губернатор тағайындады және Чуахандарды Чандрапурға қамады. 1804 жылы Екінші англо-маратха соғысы кезінде Самбалпур британдықтардың қолына түсті. Алайда бұл аумақтар 1806 жылы Маратхаларға қайтарылды. 1817 жылы Үшінші англо-маратха соғысынан кейін Самбалпур ресми түрде британдық аумаққа айналды және Чуахандар таққа қайта оралды. Алайда олардың бұрынғы феодалдық иелеріне болған билігі жоқ еді. 2011 жылғы халық санауы бойынша Баргарх ауданының халқы 1,481,255 адамды құрайды, бұл шамамен Габон немесе АҚШ-тың Гавай штаты халқына тең. Бұл көрсеткіш бойынша ол Үндістанда 339-шы орынды иеленеді (640-тың ішінде).

Экономика

Маханади өзеніндегі Хиракуд тоғанының жыл бойы суаруы Барғард ауданының солтүстік жартысын, негізінен күріш өндірісімен байытады.