Кіріспе

Аудан

Осы Бханджа әулетінің ең ерте белгілі билеушісі Дхенканал аймағының тәуелсіз билеушісі Неттабханджа болды. Бірақ оның ұрпақтары Будх-Сонепур аймағына көшіп, Хинджали мандаласын құрды. Олар Тосалидің Бхаума Караларының вассалдары ретінде билік етті. Хинджали мандала есімі алғаш рет Сатрубханджа Девтің Сонепур мыс тақтасында кездеседі. Сатрубханджа Дев Силабханджа Девтің ұлы болды, бұл Силабханджа Девтің Бханджа әулетін Хинджали мандаласында құрғанын көрсетеді. Дхертпура Хинджали мандаласының астанасы болды, қазіргі Будх қаласы деп саналады. Жанмейджая I (сондай-ақ Махабагупта деп белгілі), Оңтүстік Косаланың Сомаванси билеушісі, Бханджа әулетінің билеушісі Сатрубханджа Девтің ұлы Раннабханджа Девті жеңіп, өлтірді. Бханджалар Будх аймағынан қуылды және оны Одра Деса деп атады. Яяти I Жанмейджая I-нің ұлы болды және оның орнын басып патша болды. Ол Одра Десада Яятинагара деп аталатын жерде астанасын орнатты, қазіргі Жағати қаласы деп саналады. Сомаванси билеушілері Оңтүстік Косаланы өкілдерге қалдырып, Уткалаға көшті. Кейіннен Косаладан шығып, оңтүстіктен Чодалар мен Калахурлар басып алды. Ганга әулеті Косала аумағын бақылау үшін Калахурлармен шамамен бір ғасыр бойы соғыс жүргізді. Чатешвар жазуынан (1220 ж.б.э.) соғыс Анангабхима Дева III билік кезінде Гангалардың пайдасына аяқталғаны белгілі болады. Содан кейін Будх Сонепурмен бірге Ганга әулетінің билігіне көшті және оны Ганга әкімшілері басқарды. Уақыт өте келе Ганга әкімшілерінің брахман отбасы жартылай тәуелсіз болып, осы аумақты басқарды. Гандамардан Дев осы отбасының соңғы брахман билеушісі болды. Оның табиғи мұрагерлері болмағандықтан, ол Бханджа ханшалық отбасының Кеонджар мемлекетінен Ананга Бханджаны қабылдады. Ол асыраған ата-анасының Дев тегін қабылдады және Гандармардан Девтің орнына Ананга Дев ретінде билеуші болды. Бұл 14 ғасырдың басында Будхта Бханджа әулетінің негізін қалады. Бұл әулет 1948 жылға дейін осы аймақта билік етті, ол кезде мемлекет Британдықтар Үндістаннан кеткеннен кейін Орисса провинциясымен бірікті. Олардың патшалығы қазіргі Будх, Атмалик және Сонепур аймақтарын қамтиды, астанасы Сварнапура (Сонепур) болды. Патнаның (Болангир ауданындағы Патнагарх) Чохан билеушілерімен болған қақтығыс салдарынан астана Будхқа көшірілді. Будх біздің заманымыздың 17 ғасырының бірінші жартысында өте қуатты патшалық болды. Сонепур аумағы оның тікелей басқаруында болды. Осы кезеңде Самбалпурдың Чохан билеушілері Батыс Ориссаның көп бөлігіне үстемдік етті. Самбалпурдың Чохан билеушісі Балабхадрадева (1605-1630 жж.) Будхтың Сиддхабханджа Девін (Сиддхесвар Дев) жеңіп, оны Сонепур аймағынан бас тартуға мәжбүр етті. Олар 1640 ж.б.э. оны жеке мемлекет етіп бекітті. Осы уақытта Ориссаны мұсылмандар басып алды. Будх билеушілері мен Каттоктағы мұсылман субеддарларының арасындағы қарым-қатынас туралы мәлімет белгісіз. Алайда Будх Маратхалар мен Моғолдар/басқа мұсылман билеушілері кезінде Үндістан императорларымен достық қарым-қатынас сақтады. Будх патшасы Пратап Дев Пуриге қарай өтіп бара жатқан моғол әскерлеріне көмек көрсетті. Осы көмегі үшін оған "Свасти Шри Дерлахья Дхумбадипати Жаркхунд Мандалесвар" атағы берілді. Бұл атақты Будх билеушілері Раджа Банамали Дебтің кезіне дейін қолданды. Сиддхабханджа Девтің кезінде, Сиддхесвар Дев деп те белгілі, Сонепур аймағын Будхтан Самбалпурдың Чохан билеушісі жаулап алды. Будх мемлекеті бұрын да басқа патшалықтарға аумақтарын жоғалтқан. 1498-99 ж.б.э. Будх мемлекетінің сол кездегі раджасы өзінің кіші інісі Нараян Девке Дасапала аумағын сыйға тартты. Кейін Нараян Дев Будтан тәуелсіздігін алға тартып, Дасапаланы жеке мемлекет етті. 1599-1600 ж.б.э. Раджа Мадан Мохан Дев батыстағы Амаймухан мен Харанг өзені аралығында жатқан аумақты Патна мемлекетінің Чохан ханшалық отбасына үйленген қыздарына қалыңдық ретінде берді. Атмалик және Хондхмал біраз уақыт Будх мемлекетінің құрамында болды. 1803 ж.б.э. Британдықтар Ориссаны жаулап алғаннан кейін Будхтың Раджа Бисвамбар Дев британдық егемендікті қабылдады және 3 наурызда 1804 ж. Британдық Шығыс Үндістан компаниясымен келісімге келді. Раджа Жогиндра Дев 1879 ж. қайтыс болғаннан кейін әкесі Раджа Питамбар Девтің орнын басты. Ол прогрессивті билеуші болды. Ол мектептер ашып, ағылшын тілін білім беруге енгізді. 1913 ж. қайтыс болып, кіші ұлы Нараян Девті қалдырды. Осылайша, соттар соты мен Д...

Көлік

Будх басқа аудан орталықтарымен және штаттың астанасы Бхубанешвармен жол және теміржол арқылы жақсы байланыста. Будх пен Бхубанешвар арақашықтығы 240 км. Будхқа Мемлекеттік тас жол № 1 және 14 (Наягарх-Чаришак арқылы) немесе Ұлттық тас жол № 42 (Ангуль арқылы) арқылы баруға болады. Бхубанешвардан тұрақты пойыз қатынасы бар, мысалы, Бхубанешвар – Самбалпур қалааралық экспресі, Хиракуд экспресі, Пури – Самбалпур жолаушылар пойызы. Будхқа жету үшін Райракхол станциясында түсу керек. Осы жерден Будхқа дейін автобуспен немесе таксимен шамамен 27 км жол жүруге тура келеді. Ең жақын әуежай – Жарсугудада орналасқан.

Демография

2011 жылғы халық санағы бойынша Будх ауданының халқы 441 162 адамды құрайды, бұл Мальта мемлекетінің халқына шамамен тең. Бұл көрсеткіш Үндістандағы 640 ауданның ішінде 552-ші орынға ие екенін көрсетеді.

Мәдениет

Буд – жаңа аудан, бірақ Буд аймағының өркениеті әлемдегі ең көне өзен алқаптарындағы өркениеттермен тең ескі. Барлық өркениет өзен жағасында басталып, көне заманда өзен арқылы тасымалдау жүргізілгендіктен, Буд халқы бай мәдениеттің мұрагерлері екенін мақтан тұтады. Б.з. 2-ші ғасырынан бастап мың жылға дейін Буд елдегі Жағанатхизмнің, яғни Одия Вайшнавизмі, Шаивизм және Шакти культінің маңызды орталығы болды. Буд – Одия мәдениетінің бір бөлігі. Сома Ванши, Ганг және Сурья Ванши дәуірлерінде білім мен мәдениет жағынан жоғары деңгейде дамыды.

Демалыс

Бос уақыт пен демалыс өмір үшін қажетті жағдай. Адамдар көбінесе кешке ғибадатханаға немесе ортақ жиналатын жерге жиналады, онда дін қызметкері немесе Пуран панда Бхагабат, Махабхарат, Рамаяна, Харибанса немесе басқа Пураналар сияқты діни кітаптардан оқып, түсіндіреді. Ханжани, гини, мруданга немесе гармония сияқты музыкалық аспаптармен сүйемелденген бхаджан немесе киртан орындалуы да халық үшін танымал ойын-сауық түрі болып табылады. Кездейсоқ түрде акробатикалық көрсетулер, маймыл биі, сақал биі, жылан бағу және кезбе кәсіби топтар көрсететін әртүрлі фокус та халыққа көңіл көтеруге мүмкіндік береді. Қалалық аймақтарда кинотеатрлар мен опера – көңіл көтерудің кең таралған көзі. Бұдан басқа, ауданда демалыс клубтары да жұмыс істейді.