Ұлыбританиядағы уақыт белдеулерінің тарихы

Кіріспе

Ұлыбританияда қолданылатын уақыт белдеулерінің шолуы

Ұлыбритания Гринвич орта уақытын (сонымен қатар Батыс Еуропа уақыты немесе UTC деп те аталады) және Британ жазғы уақытын (UTC+01:00) (сонымен қатар Батыс Еуропа жазғы уақыты деп те аталады) пайдаланады.

Тарих

Темір жолдың пайда болуына дейін Ұлыбритания жергілікті орташа уақытты қолданды. Гринвич уақыты 1840 жылы Ұлы Батыс темір жолымен бірінші болып қабылданды, ал келесі жылдары бірнеше басқалары да соған еліктеді. 1847 жылы оны Теміржол клирингі қабылдады, ал келесі жылы дерлік барлық теміржол компаниялары қабылдады. Осы бастамадан «темір жол уақыты» термині туындады. Ол басқа мақсаттар үшін біртіндеп қабылданып, бірақ 1858 жылғы Кертис пен Марш ісінде «жергілікті орташа уақыт» ресми уақыт деп танылды. 1880 жылдың 14 мамырында «Таймс» газетінде «Соттар кеңсесінің хатшысы» қол қойған хат жарияланды, онда «Гринвич уақыты қазір Англияның барлық жерінде сақталады, бірақ Гринвич уақыты заңды уақыт емес сияқты» делінген. Бұл 1880 жылы Гринвич уақыты Ұлыбритания аралында 1880 жылғы «Заңнамалар (Уақыт туралы анықтама)» заңымен (43 және 44 Викт. 9-тарау) заңды түрде қабылданған кезде өзгертілді. GMT 1883 жылдың 30 наурызында Мэн аралында, 1898 жылы Джерсиде және 1913 жылы Гернсиде қабылданды. 1916 жылы Ирландия GMT-ді қабылдап, Дублин орташа уақытын алмастырды. 20 ғасырдың басында Sandringham Time (UTC+00:30) корольдік үй шаруашылығында қолданылды. Бұл тәжірибе король Эдуард VIII тарапынан уақыт бойынша туындайтын шатасуды азайту үшін жойылды. 1941-1945 жылдардың жаздарында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания GMT-ден екі сағат алдыда болды және Британдық қос жазғы уақыт (BDST) бойынша жұмыс істеді. Бұл үшін 1940 жылдың жазының соңында сағатты бір сағатқа артқа жылдырмады (BST 1940 жылдың 25 ақпанында ерте басталды). Кейінгі жылдары сағат әр көктемде бір сағатқа алға (BDST-ға) және күзде бір сағатқа артқа (BST-ға) жылжи берді. 1945 жылдың 15 шілдесінде сағат бір сағатқа артқа шегерілді, сондықтан BDST BST-ге қайта оралды; сағат 1945 жылдың 7 қазанында қосымша бір сағатқа артқа шегерілді, сондықтан BST 1945 жылдың қысы үшін GMT-ге қайта оралды. Ұлыбритания 1968 жылдан 1971 жылға дейін жыл бойы жазғы уақытты сақтап, тәжірибелік түрде Орталық Еуропа уақытын қабылдады. Лордтар палатасының талқылауында Ричард Батлер, 17-ші виконт Маунтгарет бұл өзгеріс сол кезде қуанышпен қабылданғанын, бірақ тәжірибе 1971 жылы талқылаудан кейін тоқтатылды, онда талқылаудың таңертеңгісінде болған ауыр апаттың нәтижесі әсер еткен болуы мүмкін. Жылдар бойы әртүрлі саясаткерлер CET қабылдау туралы ұсыныстар енгізді, соның ішінде 2011 жылы шығындар мен пайдаларды талдау туралы ұсыныс болды. Британдық жазғы уақыт күндері 1972 жылғы Жазғы уақыт туралы заңның (c. 6) тақырыбы болып табылады. 1972 жылдан 1980 жылға дейін наурыздың үшінші сенбісінен кейінгі күн Британдық жазғы уақыттың басталуы болды (ол күн Пасха жексенбісі болмаса, онда BST бір апта бұрын басталды), ал қазанның төртінші сенбісінен кейінгі күн Британдық жазғы уақыттың соңы болды. 1981 жылдан 2001 жылға дейін күндер әртүрлі Еуропалық директиваларға сәйкес белгіленді. 2002 жылдан бері Заң бойынша наурыз айының соңғы жексенбісі Британдық жазғы уақыттың басталуына, ал қазан айының соңғы жексенбісі Британдық жазғы уақыттың соңына сәйкес келеді. 1998 жылдан бері басталу және аяқталу күні Ұлыбритания мен Еуропалық Одақта бірдей.

Until the advent of the railways, the United Kingdom used local mean time. Greenwich Mean Time was adopted first by the Great Western Railway in 1840 and a few others followed suit in the following years. In 1847 it was adopted by the Railway Clearing House, and by almost all railway companies by the following year. It was from this initiative that the term "railway time" was derived. It was gradually adopted for other purposes, but the legal case of Curtis v March in 1858 held "local mean time" to be the official time. On 14 May 1880, a letter signed by 'Clerk to Justices' appeared in The Times, stating that 'Greenwich time is now kept almost throughout England, but it appears that Greenwich time is not legal time. This was changed later in 1880, when Greenwich Mean Time was legally adopted throughout the island of Great Britain under the Statutes (Definition of Time) Act 1880 (43 & 44 Vict. c. 9). GMT was adopted on the Isle of Man on 30 March 1883, Jersey in 1898, and Guernsey in 1913. Ireland adopted GMT in 1916, supplanting Dublin Mean Time. At the beginning of the 20th century, Sandringham Time (UTC+00:30) was used by the royal household. This practice was abolished by King Edward VIII in an effort to reduce confusions over time. In the summers of 1941 to 1945, during the Second World War, Britain was two hours ahead of GMT and operating on British Double Summer Time (BDST). To bring this about, the clocks were not put back by an hour at the end of summer in 1940 (BST having started early, on 25 February 1940). In subsequent years, clocks continued to be advanced by one hour each spring (to BDST) and put back by an hour each autumn (to BST). On 15 July 1945, the clocks were put back by an hour, so BDST reverted to BST; the clocks were put back by an additional hour on 7 October 1945, so BST reverted to GMT for the winter of 1945. The United Kingdom experimentally adopted Central European Time by maintaining Summer Time throughout the year from 1968 to 1971. In a House of Lords debate, Richard Butler, 17th Viscount Mountgarret said that the change was welcomed at the time, but the experiment was eventually halted after a debate in 1971, in which the outcome might have been influenced by a major accident on the morning of the debate. Proposals to adopt CET have been raised by various politicians over the years, including a proposal in 2011 to conduct an analysis of the costs and benefits. The dates of British Summer Time are the subject of the Summer Time Act 1972 (c. 6). From 1972 to 1980, the day following the third Saturday in March was the start of British Summer Time (unless that day was Easter Sunday, in which case BST began a week earlier), with the day following the fourth Saturday in October being the end of British Summer Time. From 1981 to 2001, the dates were set in line with various European Directives. Since 2002 the Act has specified the last Sunday in March as the start of British Summer Time with the last Sunday in October being end of British Summer Time. Since 1998 the start and end date are the same in both the United Kingdom and the European Union.

Болашақ

2018 жылдың қыркүйегінде 2000/84/EC Еуропалық директиваны күштен жою және мүше мемлекеттерге жыл бойы өздері қалаған уақыт белгісін сақтауды талап ету туралы ұсыныс жасалды. Ұлыбритания осы реформа күшіне енгенге дейін ЕО-дан шығып кетті, соның салдарынан өз шараларын қабылдауға еркін болды. 2018 жылдың қыркүйегінде Ұлыбритания үкіметінің күндізгі жарық уақытын тоқтатуға қатысты ешқандай жоспары болған жоқ. 2019 жылдың шілдесінде Лордтар палатасының ЕО ішкі нарығы жөніндегі кіші комитеті Еуропалық өзгерістердің Ұлыбританияға тигізер әсерін зерттеу үшін жаңа сараптама бастады, осы арқылы "Үкімет қандай дайындықтар жасауы керек және Ұлыбританияның жауабын қандай факторлар анықтауы тиіс" деген сұрақтар қарастырылды.

Децентрализация

Солтүстік Ирландиядағы уақыт белдеуіне қатысты заң шығару құқығы Солтүстік Ирландия Ассамблеясына берілген, бірақ бұл құқық ешқашан қолданылмаған, себебі Ирландия Республикасы Ұлыбританияның уақытын ұстанған. Шотландия мен Уэльсте уақыт белдеуі – Ұлыбритания Парламентінің қарауына жататын мәселе, яғни заң шығару құқығы тек Ұлыбритания Парламентіне ғана тиесілі.

IANA уақыт белдеуі деректер қоры

IANA уақыт белдеулері дерекқорында Біріккен Корольдік үшін "zone.tab" файлында бір белдеу бар, ол "Еуропа/Лондон" деп аталады. Бұл ISO 3166 1 alpha 2 ел коды "GB" болатын аймаққа сілтеме жасайды. "Еуропа/Гернси", "Еуропа/Мэн аралы" және "Еуропа/Джерси" аймақтық атаулары бар, себебі олардың өздерінің ISO 3166 1 alpha 2 коды бар, бірақ "zone.tab" жазбалары "Еуропа/Лондонға" сілтемелер. Әлем бойынша Ұлыбританияның иеліктеріне қатысты бірнеше жазба бар. Деректер тікелей IANA уақыт белдеулері дерекқорының "zone.tab" файлынан алынған. * белгісі қойылған бағандар – "zone.tab" файлының өзіндегі бағандар. c. c.* Координаттары* TZ* Түсініктемелер* UTC ауытқуы UTC DST ауытқуы.