Кіріспе

21-ғасырлық Keetoowah діни ұйымы – Оклахомадағы Keetoowah Nighthawk Society мәдениеті мен үйретімдерін сақтауға арналған ұйым. Ол 19-шы ғасырдың ортасында Редбирд Смит бастаған Cherokee діни ұлтшылдық қозғалысының сақталған негізгі бөлігі деп есептеледі. Cherokee халқы Үндістан аумағына күштеп көшірілгеннен кейін, Keetoowah Society-мен байланысты әртүрлі топтар дәстүрлі мәдениетті және оның үйретімдерін сақтау үшін жұмыс істеді. Қазіргі кездегі Keetoowah-ның түпнұсқалық қоғамы деп танылатын топ 20-шы ғасырдың басындағы Keetoowah Nighthawk Society (немесе Nighthawk Keetoowah) тобынан пайда болған деп саналады. Үндістерді қоныстандырудан кейінгі Keetoowah қозғалысының ең ерте жазбаларының бірі 1888 жылдың 15 тамызымен даталанады.

Атаудың шығу тегі

Китуова термині әртүрлі чероки тайпаларына қолданылған, және кейде бұл терминнің ертедегі жергілікті халықтар өздерін атау үшін қолданған автоним екені айтылады. Этнолог Джеймс Муни Смитсоновтың Америка этнология бюросы үшін 1902 жылы жазған есебінен алынған төмендегі үзіндіде, чероки халқының өздерін және басқалардың оларды қалай танығандарын көрсететін есімдер туралы мәліметтер келтірілген, соның ішінде "Ани' Киту'хваги", яғни "Киту'хва [Китуова] халқы": Тюкасиги өзені Солтүстік Каролина штатының батысында жатыр. Оклахома штаты құрылмас бұрын Чероки ұлтының Салин ауданындағы Китуова қоғамының мүшесі болған сот хатшысы және репортер Джон Спрингстон, индейлерді оңтүстік-шығыстан көшіруге дейін Китуова есімінің қолданылғанын айтады: "1838 және 1839 жылдары черокилер бастапқыда Үндістан аумағына көшіп келген Грузияда, ескі Китуова тобы 1835 жылға қарай құлдырап бара жатқан еді".

19-ғасырдың аяғындағы қызмет

Китууа тобы ретінде танылған топ, чероки тайпасы үнді аумағына көшірілгеннен кейін қайта құрылды. 19-шы ғасырдың соңында Китууа тобымен немесе қоғамымен байланысы бар деп мәлімдеген әртүрлі топтар пайда болды, олар тайпа арасындағы ең консервативті топ болып саналды. Еуропалық американдықтардың жерге енуі және 1887 жылғы Доуес заңының олардың жерлеріне қолданылуының нәтижесінде Китууа және басқа чероки тайпалары екі сот ісінің шешімдерінен алаңдады: «Чероки ұлты» – «Оңтүстік Канзас темір жолы» (1890) және «Чероки ұлты» – «Джерникейк» (1894) істері, олар чероки тайпасының өз аумағын басқару құқығын жоғалтып жатқанын көрсетті. Қоғам 1899 жылы Талекуа қаласында жиналып, Чероки кеңесі мен Доуес комиссиясын сынаған қаулылар қабылдады. Олар федералдық жоспарға қарсы болды, ол чероки тайпасының азаматтарының әр үй шаруашылығына 160 акр жерді бөліп, тайпалық жерді таратуды көздеді. Осы мақсатта Доуес комиссиясы чероки тайпасының барлық мүшелерін тіркеуді жоспарлады, бірақ олар оған келіспеді. Үндістан аумағындағы Бес өркениетті тайпалар да өз халқының тіркелуі мен жердің бөлінуі үшін сондай-ақ қысымға ұшырады. Фракциялардың болуына байланысты, әртүрлі топтар конституцияға енгізілген түзетулерге қарсы шықты, бұл Доуес комиссиясының жұмысын жеңілдеткен болар еді. Кейбіреулері тек наразылық білдірген жағдайда ғана тайпа мүшесі ретінде тіркелуге келісті. «1901 жылдың 6 қыркүйегінде Биг Такер Спрингс қаласында өткен съезде Китууа тайпасы Доуес комиссиясына тіркелуге шешім қабылдады, бұл Китууа фракциялары арасындағы соңғы бөлініске әкелді. Қызыл құс Смит жиналыстан 11 консервативті жақтасымен бірге шығып, «Түнгі шоқ» Китууа тайпасын құрды». Осы топтардың көпшілігі Гор, Виан немесе Проктор және оларға жақын жерлерде пайда болды. Бұл топтар 1893 жылға дейін Китууа қоғамының ішінде пайда болды. Олар Гоингснейк кланының отынан немесе Төрт Ана тайпасының оттарының бірінен шыққан. «Түнгі шоқтар» сияқты, бұл топтар 1910 жылға дейін немесе одан кейін Доуес комиссиясының жұмысын қабылдаудан бас тартты. Олар Чероки тайпасының тағдырына қарамастан тайпалық үкімет пен функцияларын сақтауға ниеттенген, бірақ Китууа тайпасы ресми түрде наразылық білдіре отырып, Чероки тайпасының үкіметін таратуға, коммуналдық жерлерді жеке үй шаруашылықтарына бөлуге және тайпалық жер талаптарын жоюға қатысты заңнамалық ережелерге келісті. Олар 1893 жылғы заңға, Доуес комиссиясының тіркелуіне, АҚШ азаматтығына, Кертис заңына және тайпалық соттардың таратылуына, 1900 жылғы 1 сәуірдегі Чероки тайпасымен жасалған келісімге, 1906 жылғы заңға және 1906 жылғы 4 наурыздағы жемқор Чероки үкіметінің саяси тарауына, бөлінгеннен кейін тайпалық немесе жеке жерлерге қатысты барлық тайпалық жарлықтарды президент мақұлдауына және Чероки жерлерін бөліп беруге қарсы тұра алмайтындықтарын түсінді. Барлық чероки ұрпақтарын ұсынушы «Қандық чероки тайпасы» 1932 жылы чероки тайпасының талаптары бойынша сот ісіне қатысуға құқық ала алмады.